134

بیماری های خونی را بشناسید

|
0 دیدگاه
1a

ببیماری‌های خونی که بیشتر کودکان را درگیر می‌کند می‌تواند هرکدام از سه نوع سلول خونی را شامل شود. سایر انواع بیماری‌های خون بر روی پروتئین‌ها و موادشیمایی موجود در پلاسما که مسئول لخته کردن خـون است اثر می‌کند.

بیماری‌ های گلوبول‌ های قرمز خون

متداول‌ترین نوع بیماری که روی گلوبول‌های قرمز خون اثر می‌کند، آنمی یا کم‌خونی است که در آن تعداد گلوبول‌های قرمز در خون کمتر از حد نرمال است. آنمی با کاهش مقدار هموگلوبین خون همراه است. علائم آنمی-مثل رنگپریدگی، ضعف، ضربان قلب تند و رشد ضعیف نوزادان و بچه‌ها—به‌خاطر کاهش ظرفیت خـون برای حمل اکسیژن، اتفاق می‌افتد.

آنمی معمولاً به‌خاطر ناکافی بودن تولید گلوبول‌های قرمز یا تخریب سریع آنها ایجاد می‌شود. در موارد حاد آنمی مزمن یا وقتی مقدار زیادی خون از دست می‌رود، ممکن است فرد به انتقال خون کامل یا گلوبول‌قرمز نیاز پیدا کند.

آنمی ایجاد شده بخاطر تولید ناکافی گلوبول‌های قرمز. مشکلاتی که باعث کاهش تولید گلوبول‌های قرمز خون می‌شود، عبارتند

•    آنمی ناشی از کمبود آهن. متداول‌ترین نوع آنمی که کودکان و نوجوانان از هر سنی که در رژیم‌غذاییشان مقدار کمی آهن وجود داشته باشد یا مقدار زیادی از گلوبول‌های قرمز خون خود را با خونریزی از دست داده باشند، را مبتلا می‌کند. نوزادان نارس، نوزادانی که تغذیه خوبی ندارند، دختران نوجوانی که عادت‌ماهیانه می‌شوند، و آنها که بخاطر بیماری‌ بطور مداوم خون از دست می‌دهند، بیشتر دچار آنمی ناشی از کمبود آهن می‌شوند.

•    مسمومیت سرب. وقتی سرب وارد بدن می‌شود، بیشتر آن وارد گلوبول‌های قرمز می‌شود که در آنجا می‌تواند در تولید هموگلوبین اخلال ایجاد کند. این مشکل می‌تواند منجر به آنمی شود. مسمومیت سرب می‌تواند بر سایر بافت‌های بدن مثل مغز و  سیستم عصبی بدن اثر بگذارد. گرچه مسمومیت سرب این روزها تداول کمتری دارد، هنوز هم در بسیاری از شهرهای بزرگ مخصوصاً جاهایی که بچه‌های کوچک تراشه‌های رنگ یا گردوخاک ناشی از نقاشی‌های حاوی سرب که از دیوارهای ساختمان‌ها کنده شده وارد بدنشان شود اتفاق می‌افتد.

•    آنمی ناشی از بیماری مزمن. کودکانی که به یک بیماری مزمن مبتلا هستند (مثل سرطان یا عفونت ویروسی نقص ایمنی انسانی) معمولاً به آنمی هم مبتلا می‌شوند.

•    آنمی ناشی از بیماری کلیوی. کلیه‌ها اریتروپوئتین تولید می‌کنند که هورمونی است که تولید گلوبول‌های قرمز خون را در مغزاستخوان تحریک می‌کند. بیماری کلیوی می‌تواند در اولید این هورمون اخلال ایجاد کند.

•   آنمی ایجاد شده بخاطر تخریب سریع گلوبول‌های قرمز خون. وقتی گلوبول‌های قرمز بخاطر بیماری سریعتر از حالت طبیعی تخریب می‌شوند (فرایندی که همولیز نام دارد)، مغزاستخوان با افزایش تواید گلوبول‌های قرمز خون جدید سعی در جبران آن می‌کند. اما اگر گلوبول‌های قرمز سریعتر از جایگزین شدن آنها تخریب شوند، فرد دچار آنمی می‌شود.

دلایل عمده افزایش سرعت تخریب گلوبول‌های قرمز در کودکان عبارتند از

•    کمبود G6PD .G6PD آنزیمی است که به حفاظت از گلوبول‌های قرمز دربرابر تاثیرات مخرب برخی موادشیمیایی موجود در غذاها و داروها کمک می‌کند. وقتی این آنزیم کافی نباشد، این مواد شیمیایی می‌تواند موجب همولیز گلوبول‌های قرمز شود. کمبود G6PD یک بیماری ارثی متداول در بین نژاد افریقایی، مدیترانه‌ای و شرق آسیا
است.

•    اسفروسیتوز ارثی. مشکلی ارثی است که در آن گلوبول‌های قرمز  شکل درستی ندارند (مثلاً .کره‌های کوچک به جای دیسک شکل) و مخصوصاً به خاطر یک مشکل ژنتیکی با پروتئینی که در ساختار گلوبول‌‌های قرمز خـون است، شکننده هستند. این شکنندگی باعث می‌شود سلول‌ها زود تخریب شوند.

•    آنمی همولیتیک خودایمن. گاهی‌اوقات—بخاطر بیماری یا بی هیچ دلیل مشخصی—سیتم ایمنی بدن به اشتباه به گلوبول‌های قرمز خـون حمله کرده و آنها را تخریب می‌کند.

•    آنمی سلول‌های داسی‌شکل که در نژاد افریقایی متداول‌تر است، بیماری است که موجب تولید غیرطبیعی هموگلوبین می‌شود. گلوبول‌های قرمز داسی شکل شکل می‌شوند و نمی‌توانند اکسیژن کافی حمل کنند و خیلی زود تخریب می‌شوند. سلول‌های داسی شکل خـون به طور غیرطبیعی هم به هم میچسبند و موجب انسداد رگ‌های خونی می‌شوند. این انسداد در رگ‌های خونی می‌تواند اندام‌ها را به طور جدی تخریب کرده و موجب درد شدید شود.

بیماری‌ های گلوبول‌های سفید خون

•    نوتروپنی زمانی اتفاق می‌افتد که مقدار کافی از یک نوع خاص گلوبول سفید خود برای محافظت از بدن در برابر عفونت‌های باکتریایی وجود ندارد. افرادیکه از داروهای شیمی‌درمانی خاص برای درمان سرطان استفاده می‌کنند ممکن است دچار نوتروپنی شوند.

•    ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) ویروسی است که به نوع خاصی از گلوبول‌ها سفید خون (لمفوسیت‌ها) که برا مقابله با عفونت عمل می‌کنند، حمله می‌کند. عفونت ناشی از آن ویروس می‌تواند موجب ایدز (سندرم نقص ایمنی اکتسابی) شده و بدن را آسیب‌پذیر دربرابر عفونت‌ها و بیماری‌های دیگر قرار دهد. نوزادان تازه متولد شده ممکن است وقتی در رحم هستند، در زمان تولد، یا از شیردهی از مادر مبتلا، مبتلا شوند، گرچه عفونت HIV جنین  و نوزاد با درمان‌های پزشکی مناسب مادر در طول بارداری و وضع‌حمل معمولاً قابل پیشگیری است. نوجوانان و بزرگسالان ممکن است از رابطه ‌جنسی با فرد مبتلا یا استفاده اشتراکی از سوزن‌های مخصوص استفاده دارو یا موادمخدر به این مشکل مبتلا شوند.

•    لوکمی‌ها سرطان مخصوص سلول‌هایی است که تولید گلوبول سفید می‌کنند. این سرطان‌ها شامل لوکمی میلوئید حاد (AML)، لوکمی میلوئید مزمن (CML)،  لوکمی لمفوسیتی حاد (ALL)، و لوکمی لمفوسیتی مزمن (CLL) می‌باشد. متداول‌ترین نوع لوکمی که برای کودکان اتفاق می‌افتد، ALL و AML می‌باشند. در ۲۵ سال گذشته، دانشمندان پیشرفت‌های شگرفی در زمینه درمان انواع مختلف لوکمی کودکی مخصوصاٌ ALL داشته‌اند.

بیماری‌ های پلاکت ‌ها

•    ترومبوسیتوپنی یا پایینتر از حد نرمال بودن تعداد پلاکت‌ها معمولاً به این دلیل تشخیص داده می‌شود که فرد دچار کبودی‌ها یا خونریزی‌های غیرطبیعی می‌شود. ترومبوسیتوپنی زمانی اتفاق می‌افتد که فرد از برخی داروهای خاص استفاده می‌مند یا وقتی بدن از مقدار زیادی پلاکت استفاده می‌کند، دچار عفونت یا لوکمی می‌شود. پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایدیوپاتیک (ITP) مشکلی است که در آن سیستم ایمنی بدن به پلاکت‌ ها حمله کرده و آنها را تخریب می‌کند.

بیماری‌ های سیستم لخته‌ ساز

سیستم لخته‌ ساز بدن به پلاکت‌ ها و عوامل لخته‌ ساز مختلف و ترکیبات دیگر خون متکی است. اگر یک نقص ارثی یکی از این ترکیبات را تحت‌تاثیر بگذارد، فرد دچار اختلال خونریزی می‌شود.

ختلالات خونریزی متداول عبارتند از

•    هموفیلی، مشکلی ارثی که معمولاً برای پسرها اتفاق می‌افتد و شامل کمبود یک عامل لخته‌ ساز خاص در خـون می‌شود. افراد مبتلا به هموفیلی جدی در خطر خونریزی بیش از اندازه و کبودی بعد از کارهای دندان‌ پزشکی، جراحی و تروما هستند. این افراد ممکن است دچار خونریزی‌های بسیار خطرناک و کشنده شوند.

•    بیماری فون ویلبراند که متداول‌ترین نوع اختلال خونریزی ارثی است و شامل کمبود یک عامل لخته‌ ساز هم می‌شود. هم مردها و هم زنان را مبتلا می‌سازد.

عوامل دیگر دخیل در مشکلات لخته‌ سازی خـون شامل بیماری کبد مزمن (عوامل لخته‌ساز در کبد تولید می‌شوند) و کمبود ویتامین K (ویتامین لازم برای تولید برخی عوامل لخته ‌ساز) می‌باشد.

0 پسندیده شده
زهرا افرادی
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.