42

کلیه یدکی برای روز مبادا

|
0 دیدگاه
1

۱۵ سال پس از کشف یاخته های بنیادی جنینی انسان، هنوز تحقیقات پزشکی که درصدد انجام اصلاحات ژنتیکی است با مشکلات عدیده ای مواجه می شود.

بعد از آن که نمونه های مینیاتوری و کاملا ابتدایی از کبد و مغز انسان ساخته شد، گویا این بار نوبت به عضو حساس دیگری به نام کلیه رسیده است.

هنوز بدرستی مشخص نیست چگونه و براساس چه تکنیکی قرار است از سلول های بنیادی چنین اشتقاقی صورت بگیرد، حتی شمای سه بعدی کلیه نیز به طور کامل ترسیم نشده، در حالی که مدل های اولیه از نظر ظاهری، ویژگی های ساختاری تقریبا مشابه کلیه های کوچک دوره جنینی دارد.

با این که فکر کردن به پیوند چنین عضوی هنوز خیلی زود است، اما باید گفت کلیه های مینیاتوری نه تنها چنین احتمالی را ایجاد کرده اند، بلکه حتی کاربردهای اساسی دیگری ازجمله کشف راه های درمانی را نیز بدون واسطه در دستورکار قرار داده اند.

سلول های بنیادی، تکه پازل گمشده

پروفسور خوان کارلوس ایسپیسوا همراه محققان موسسه سالک کالیفرنیا و مرکز اصلاح ژنتیکی بارسلونا، در یک همکاری گسترده با مرکز بیوژنتیک سیبر ـ بی بی ان و کلینیک بیمارستان همان شهر موفق به ساخت کلیه های فوق کوچک مینیاتوری از دو نوع سلول بنیادی اصلی یعنی سلول های جنینی و سلول های محوری محرک با توانایی توسعه چندجانبه که در تحقیقات بیوپزشکی جایگاه منحصربه فردی دارند، شدند.

هدف نهایی بخش اصلاح ژنتیکی بارسلونا، تهیه بافت ها و اندام هایی مناسب برای پیوند به بدن انسان است، اما این مرکز علمی کماکان با موانع زیادی مواجه است که امکان ارائه تصویری واضح از عملکرد تحقیقاتی آن را تا حدی با ابهام مواجه کرده است. پروفسور ایسپیسوا بخوبی آگاه است که فعالیت تیم تحقیقاتی تحت نظر وی به دلیل امیدواری هایی که ایجاد می کند تا چه اندازه اهمیت دارد.

«ما این امید را زنده کرده ایم که روزی بتوان با استفاده از سلول های انسانی، اندام های بیمار را بازتولید و مجدد از طریق پیوند به بدن خود وی منتقل کرد.» اما این هدف نه منحصربه فرد است و نه اولین بار است که در علم بیوپزشکی مطرح می شود.

این تحقیقات مدعی شده اگر سلول های پوست شخصی که به یک نوع از بیماری های کلیوی مبتلاست را بتوان بخوبی استخراج کرد و سپس با اعمال تفاوت هایی، آنها را به سلول های بنیادی محرک با توانایی توسعه چندجانبه تبدیل کرد، زمینه لازم برای ساخت مصنوعی کلیه های مینیاتوری کوچک مهیا می شود. مهم تر از آن این که با انجام تحقیقات بیشتر روی این دست سازه کاملا ابتدایی، امکان آنالیز بیولوژیکی همزمان مولکولی و سلولی فراهم می شود.

دانشمندان می گویند با توجه به این که انجام آزمایشات بیشتر روی بیماران کلیوی به دلیل دردهای حاصل از بیماری عملا غیرممکن است، لذا این عضو دست ساز و کاملا ابتدایی بیشتر از این نظر اهمیت دارد که امکان انجام تحقیقات و آزمایشات بیشتر بر بافت های آسیب دیده را فراهم می کند و از این طریق می توان دید بهتری از انواع بیماری های کلیه به دست آورد. پروفسور ایسپیسوا باور دارد که با تحقیقات بیشتر روی این مساله بزودی درکی عمیق از دلایل بیولوژیکی بیماری های کلیوی به دست خواهد آمد.

بیماری های حاد کلیوی زیرذره بین

در عین حال دانشمندان دانشگاه لاهویای کالیفرنیا و دانشگاه بارسلونا این مساله را مورد بررسی قرار داده اند که آیا می توان از شخصی که به بیماری سندرم کیست کلیه مبتلاست، به شکلی کلیه های فوق کوچک (واژه فنی آن کلیه های ابتدایی است) تهیه کرد یا خیر؟

این بیماری که در اصل یک بیماری ژنتیکی بسیار پیشرفته است، هم در انسان ها و هم در حیوانات شایع است. از شاخصه های اینبیماری تشکیل کیست های متعدد در کلیه های بیمار است که در شرایط حاد می تواند حتی به کبد و پانکراس نیز آسیب های جدی وارد کند.

آمارها حاکی از ابتلای ۵/۱۲ میلیون نفر در سراسر جهان به این بیماری حاد و شایع است. باوجود تحقیقات گسترده در زمینه کند کردن پروسه این بیماری، هنوز درمان قطعی برای آن مشخص نشده اما دانشمندان این تیم تحقیقاتی امیدوارند آزمایش های آنها بتواند امکان تشریح دقیق تر دلایل این بیماری مهلک را فراهم آورد.

خوزپ ماریا کامپیستول، یکی از متخصصان ارشد کلینیک اینبیمارستان که شخصا در این تحقیقات حضور داشته و در عین حال مسئول بخش اورولوژی و امراض کلیوی بیمارستان بارسلوناست، می گوید: «این مساله یکی از مهم ترین جنبه های بالینی تحقیق اخیر است، چرا که این امکان را مهیا می کند که بتوان در آزمایشگاهبیماری های کلیوی انسانی را بازتولید کرد و مهم تر از آن در محیط مصنوعی، روش های مختلف درمانی را به شکل آزمون و خطا روی آن امتحان کرد.»

بررسی عملکرد داروها

از طرف دیگر دانشمندان انتظار دارند از طریق کلیه های کوچک دست ساز بتوانند عملکرد داروها را حتی در بخش مولکولی مورد مطالعه بیشتر قرار دهند. برای درمان بیماری های مختلف همیشه داروهایی که باعث تسکین درد و بیماری می شود، اما در عین حال تاثیر آنها بر سلول هایی غیر از سلول های هدف و ایجاد واکنش های بیوشیمیایی ناخواسته همیشه مساله ساز بوده است.

برخی محققان انتظار دارند کلیه های مینیاتوری دست ساز در آزمایش های بالینی بتواند نه تنها تاثیر داروهای جدید را بهتر مشخص کند، بلکه حتی بتواند نشان دهد چگونه می توان پروسه عملکرد دارو را تا حد امکان برای اجتناب از تاثیرات ناخواسته کوتاه کرد.

البته مجموع آنچه ذکر شد، صرفا برای کلیه های مینیاتوری دست ساز صدق نمی کند، بلکه می توان آن را برای هر ارگان مصنوعی دیگری نیز اعمال کرد. که به دلایل متعدد برای او و سایر محققان کلیه یک هدف فوق العاده جذاب و گیراست.

با توجه به این که بیماری های این اندام حیاتی بسیار زیاد و در عین حال گسترده است و متاسفانه اغلب نیز با تشخیص های نادرست همراه می شود، دانشمندان اکنون امید دارد که شاید سلول های بنیادی بتواند راه حلی پیش پای صف های طولانی پیوند بگذارد.

0 پسندیده شده
زهرا افرادی
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.