107

آزمایش ژنتیک برای تشخیص میزان خطر سرطان پستان و تخمدان

|
0 دیدگاه
1

سرطان پستان شايع‌ترين سرطان در زنان ايراني و از علل مرگ و مير ناشي از سرطان در كشور است.

انتخاب با شماست

به‌نظر می‌رسد برخی انواع سرطان مثل سرطان تخمدان و پستان به سابقۀ خانوادگی ربط دارند. آزمایشی وجود دارد که به افراد می‌گوید آيا در معرض خطرسرطان‌های پستان، تخمدان یا انواع دیگر هستند یا نه. به هر‌حال، پیش از انجام آزمایش، عوامل بسیاری وجود دارد که باید به آنها توجه کرد.

این مقاله خلاصه‌ای از آزمایش‌های خطر سرطان تخمدان و پستان را به شما ارائه می‌دهد. این اطلاعات دربارۀ انواع دیگر سرطان نیز کاربرد دارد. این مقاله‌ها، فایده‌ها و زیان‌های این نوع آزمایش‌ها را توضیح می‌دهد. همچنین، واژه‌های پایۀ پزشکی را به شما ارائه می‌دهد که هنگام صحبت با پزشک و یا درمانگران دیگری که در زمینۀ ژنتیک تخصص دارند، شما را یاری می‌دهند.

چه کسی زیاد در معرض خطر ابتلا به سرطان تخمدان و پستان است

زنی که پیشیتة خانوادگی مشخصی از سرطان پستان یا تخمدان دارد، زیاد در معرض خطر ابتلا به این سرطان‌هاست. شما سابقۀ خانوادگی قابل توجهی دارید اگر:

دو و یا تعداد بيش‌تري از افراد خانوادۀ نزدیک شما سرطان پستان یا تخمدان داشته باشند.
اعضای خانوادۀ زیر پنجاه سالگی به سرطان پستان مبتلا شده باشند.
با پزشک و یا متخصص ژنتیک در مورد پیشینة خانوادگی خود مشورت کنید. اين كار به شما کمک می‌کند تا بدانید تا چه اندازه سابقۀ خانوادگی شما مهم است یا نیست. این اطلاعات همچنين به شما کمک می‌کند تا از خطر ابتلا به سرطان آگاه شوید و برای انجام آزمایش‌های ژنتیک تصمیم بگیرید.

یادداشتی در مورد پیشینة خانوادگی

خويشاوندان نزديك شما اين افراد هستند:

مادر
پدر
خواهر
برادر
پدربزرگ و مادر بزرگ (مادری یا پدری)
خاله و دایی و فرزندان آنها
عمه و عمو و فرزندان آنها
پیشینة خانوادگی داشتن سرطان به این معنی نیست که شما سرطان می‌گیرید. بسیاری از عوامل، از جمله پیشینة خانوادگی و سن، احتمال ابتلای فرد به سرطان را افزایش می‌دهد. ولی سابقۀ خانوادگی، به تنهایی، دلیل خطر ابتلا به سرطان نیست. دانشمندان هنوز تمام دلایلی را که موجبسرطان می‌شوند، نمی‌دانند.

چگونه ژن‌ها بر خطر ابتلا به سرطان پستان تأثیر می‌گذارند

ژن‌ها پایۀ برنامۀ عملكرد طبیعی بدن در همۀ موجودات زنده‌ هستند. ژن‌ها دوتايي هستند، يكي ازآنها از پدر و دیگري از مادر به شما به ارث می‌رسد. ژن‌ها مشخص می‌کنند که بدن شما چگونه عمل و رشد می‌کند، همان‌طور رنگ مو و چشم شما را هم مشخص می‌کنند.

گاهی ژن‌ها به درستی عمل نمی‌کنند، چون اشتباهی در آنها رخ داده است. اگر خطایی در ژن وجود داشته باشد، می‌گویند که ژن جهش‌یافته و یا تغییر یافته است. وقتی ژن تغییر یافته در میان اعضای خانواده پخش شود به آن ژن جهش یافتۀ وراثتی می‌گویند. همۀ افراد شکل جهش یافتۀ برخی ژن‌ها را دارند، ولي تنها ژن‌های تغییر یافتۀ مشخصی خطر بیماری‌هایی مثل سرطان را افزایش می‌دهند. جهش ژنی در بسیاری از خانواده‌هایی که سابقۀ بیماری سرطان پستان دارند، مشاهده می‌شود؛ برخی زنان در این خانواده‌ها سرطان تخمدان هم دارند.

این تغییرات اکثراً در ژن‌های BRCA-2 , BRCA-1 (ژن سرطان پستان ۱ و ژن سرطان پستان ۲) رخ می‌دهند. هم زنان و هم مردان ژن‌های BRCA-1 , BRCA-2‌ را می‌توانند داشته باشند بنابراین تغییرات در این ژن‌ها هم از مادر و هم از پدر، به ارث می‌رسد. ژن‌های بيش‌تري نظیر این ژن‌ها هم شاید در آینده کشف شوند.

آیا هر زنی که ژن BRCA جهش‌یافتۀ وراثتی دارد،‌ سرطان می‌گیرد

زنی که جهش ژنی در BRCA-2 , BRCA-1 دارد، زیادتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان، تخمدان و سایر انواع سرطان نسبت به زنی است که این تغییرات را ندارد؛ ولي، هر زنی که ژن جهش یافتۀ BRCA-2 , BRCA-1 دارد، به سرطان مبتلا نمی‌شود زیرا ژن‌ها تنها عامل مؤثر سرطان نیستند. بيش‌تر موارد سرطان پستان، شامل ژن‌های جهش یافتۀ به ارث رسیده نیست. حداکثر حدوداً یک نفر از هر ده نفری که سرطان پستان دارند، جهش ژنتیکی در ژن‌های BRCA-2 , BRCA-1 دارند.

وضعیت مردانی که ژن‌های جهش یافتۀ وراثتی BRCA دارند، چگونه است

اگرچه سرطان پستان در مردان نادر است ولی مردانی که BRCA-2 , BRCA-1 جهش یافته دارند، نسبت به مردانی بدون این تغییرات ژنی، زیادتر در معرض خطر ابتلا بهسرطان پستان هستند. مردانی که ژن BRCA-2 , BRCA-1 دارند، نسبتاً زیادتر در معرض خطر ابتلا به سایر انواع سرطان هم هستند. حتی اگر مردی به سرطان مبتلا نشود، می‌تواند ژن‌های جهش یافته خود را به پسر یا دخترش منتقل ‌کند. اگر نفوذ ۱۰۰% باشد، خطر در هر باردار ۵۰% است.

آزمایش‌‌ ژنتیکی برای تشخیص خطر بروز سرطان ارثی چیست

آزمایش‌‌های ژنتیکی پژوهش‌هایی هستند که به دنبال ژن‌های تغییر یافتۀ وراثتی‌ می‌گردند، که خطر ابتلا به سرطان‌های معینی را در شما افزایش مي‌دهند. این نوع آزمایش‌ها نشان می‌دهند که آيا در يك خانواده خطر ابتلا از ژن‌ها منتقل شده است یا خیر؟

اگرچه آزمایش‌های ژنتیک بسیار پیچیده است، ولی تنها به یک نمونۀ خون نیاز دارد. آزمایش بررسی خطر سرطان پستان و تخمدان، شامل جست‌وجو برای ژن‌های جهش یافتۀ BRCA-2 , BRCA-1 است. جست‌وجوی یک ژن جهش یافته گاه چندین هفته طول می‌کشد. بنابراین، نتیجۀ آزمایش شما، بلافاصله آماده نخواهد شد.

پیش از انجام آزمایش،‌ به چه چیزهایی باید فکر كنيد

محدودیت‌های آزمایش
فایده‌ها و زیان‌های آزمایش
آیا کسب این اطلاعات باعث می‌شود در مراقبت‌های پزشکی‌ام تغییراتی ایجاد کنم؟
محدودیت‌های این آزمایش چیست؟

جواب آزمایش سرطان پستان و تخمدان، منحصر به یک جواب سادۀ بله یا خیر نیست، اگر در آزمایش مشخص شود که در شما ژنی جهش یافته است، به این معناست که در معرض خطر ابتلا به سرطان هستید، ولی به شما نمی‌گوید که چه موقع مبتلا می‌شوید یا اصلاً مبتلا می‌شوید یا خیر. اگر هم جهشی پیدا نشود، باز هیچ ضمانتی وجود ندارد که مبتلا نشوید.

فواید و زیان‌های آزمایش چیست

آزمایش‌های ژنتیک شاید بر روابط شما با اعضای خانواده‌ تأثیر بگذارد. به این فکر کنید که چه کسی در خانوادۀ شما شاید دلش بخواهد نتیجۀ آزمایش شما را بداند و شما دلتان می‌خواهد به چه کسی بگویید؟ اگر شما به فکر آزمایش ژنتیک هستید، دربارۀ فایده‌ها و زیان‌های آزمایش تصمیم بگیرید. آنچه برای یکی درست است، لزوماً برای یکی دیگر درست نیست.

فایده‌ها و زیان‌ها

انجام آزمایش ژنتیک به شما کمک می‌کند تا:

در مورد شیوۀ زندگی و معاینه‌های پزشکی خود تصمیم بگیرید.
گوش به زنگ خطر ابتلا به سرطان باشید.
تصمیم بگیرید که تسليم جراحی‌ کاهش دهندۀ خطر بشوید یا نه (به اطلاعات زیر مراجعه کنید).
به سایر اعضاء خانواده اطلاعات مفیدی بدهید (مي‌توانيد نتیجه را با آنها مطرح کنید).
بدانید که چرا شما یا اعضای دیگر خانواده‌ به سرطان مبتلا شده‌اید.
زیان‌های آزمایش:

هیچ ضمانتی وجود ندارد که نتایج آزمایش شما خصوصی بماند.  آزمایش با یک رمز (شماره) اختصاصی انجام می‌شود و در هیچ گزارشی از اسم بیمار نامی برده نمی‌شود.
هرچند به ندرت رخ می‌دهد، ولی شاید دچار تبعیض در بیمه‌های سلامتی، عمر، ناتوانی و بیمه‌های دیگر شوید.
اگر نتایج آزمایش خود را بدانید، شاید کنار آمدن با خطر سرطان براي شما مشکل‌تر شود.
اگر دریابید که ژن جهش یافتۀ وراثتی ندارید، شاید تصور کنید دیگر خطر سرطان شما را تهدید نمی‌کند، ولي توجه داشته باشيد افرادی هم که ژن ارثی سرطان ندارند، به سرطان دچار می‌شوند.

چه کاری می‌توانم انجام دهم اگر دریابم که ژن جهش یافتۀ ارثی دارم

می‌توانید تصمیمی بگیرید كه خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد و یا زودتر از مبتلا شدن، خود آگاه شويد؛ برای آگاهی از این امر و اخذ تصمیم، لازم نیست آزمایش بدهید.

افزایش مراقبت‌.

بهتر است بيش‌تر مراقب و گوش به زنگ باشید. این مراقبت‌ها شامل معاینه‌های منظم لگن و پستان، ماموگرام‌ها، MRI پستان، معاینۀ شخصی پستان، آزمایش‌های سونوگرافی از پستان‌ها و تخمدان‌ها و آزمایش خون است.
جراحی کاهش‌دهندۀ خطر.

این جراحی که به آن جراحی پیشگیرانه می‌گویند، زمانی انجام می‌شود که پستان‌ها یا تخمدان‌های سالم زنی را، برای کاهش خطر ابتلا به سرطان، برمی‌دارند. شما شاید بخواهید با پزشک یا متخصصان دیگر در مورد این جراحی صحبت کنید.

با چه کسی می‌توانم صحبت کنم

كسي كه قصد انجام آزمايش ژنتيك دارد، بهتر است پس از اخذ تصميم در مورد انجام آزمايش با پزشك متخصص و يا متخصص ژنتيك مشورت كند.

0 پسندیده شده
زهرا افرادی
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.