111

سرطان کبد

|
0 دیدگاه
3

وقتی سلول‌های قسمتی از بدن شروع به رشد خارج از کنترل کند، سرطان ایجاد مي‌شود.

سرطان چیست

وقتی سلول‌های قسمتی از بدن شروع به رشد خارج از کنترل کند، سرطان ایجاد مي‌شود. سلول‌های طبیعی به‌صورت عادی رشد مي‌کنند اما سلول‌های سرطانی اینگونه رفتار نمي‌کنند. آنها به رشد خود ادامه مي‌دهد و از محدوده سلول‌های نرمال تجاوز مي‌کنند. با وجودی که انواع مختلف سرطان وجود دارد، یک ویژگی مشترک در همه آنها رشد کنترل نشده است.

انواع مختلف سرطان، به شکل مختلفی رفتار مي‌کنند. به‌عنوان مثال، سرطان ریه و پستان، بیماری‌های بسیار متفاوتی هستند. آنها با سرعت متفاوت رشد مي‌کنند و به‌صورت متنوعی به درمان‌های مختلف پاسخ مي‌دهند. به همین دلیل افراد مبتلا به سرطان به درمان‌هایی که مخصوص نوع خاص سرطانشان است، نیاز دارند. گاهی اوقات، سلول‌های سرطانی از محل غده اولیه‌شان شکسته شده و از طریق گردش خون و سیستم لنفاوی به سایر قسمت‌های بدن انتشار مي‌یابد. آنها مي‌توانند در محل‌های جدید جایگزین شوند و غده‌های تازه‌ای به‌وجود آورند و به این حالت متاستاز گفته شده و به سرطانی که به این صورت انتشار مي‌یابد، سرطانمتاستاتیک گفته مي‌شود.

سرطان کبد چیست

این سرطان، از کبد منشأ مي‌گیرد. برای فهمیدن سرطان کبد، باید در مورد کبد طبیعی اطلاعات مناسبی داشته باشیم. کبد بزرگترین عضو بدن است. این عضو، زیر دنده‌هاي سمت راست قفسه سینه درست پایین ریه راست قرار گرفته است. اگر انگشتان خود را زیر دنده‌هاي سمت راست بکشید، مي‌توانید کبد خود را لمس کنید. کبد به دو لوب راست و چپ تقسیم مي‌شود. برخلاف سایر ارگانها، خونرسانی کبد از دو منبع تأمین مي‌شود. شریان هپاتیک یا کبدی خون روشن و پر اکسیژن را به کبد مي‌رساند و ورید پورت (باب) خون پر از مواد غذایی از روده باریک را به کبد مي‌رساند.

کبد، اعمال حیاتی بسیار مهمي ‌دارد که باعث مي‌شود نتوان بدون آن زندگی کرد. این عضو باعث خرد کردن و ذخیره بسیاری از مواد غذایی جذب شده از روده‌ها مي‌شود. تولید فاکتورهای انعقادی که برای جلوگیری از خونریزی از محل برش و آسیب مي‌شوند را برعهده دارد. ترشح صفرا به داخل روده‌ها برای تسهیل جذب مواد غذایی در کبد صورت مي‌گیرد. همچنین نقش بسیار مهمي در دفع سموم و مواد زائد از بدن دارد. به دلیل اینکه کبد از سلول‌های متفاوتی تشکیل شده، انواع مختلف غده‌ مي‌توانند از آن منشأ گیرند. بعضی از این غده‌ها، سرطانی هستند و بعضی دیگر سرطانی نیستند. غده‌هایی که سرطانی هستند، بدخیم نامیده مي‌شود. در اصطلاح علمي ‌به انواع غیرسرطانی، خوش‌خیم گفته مي‌شود. این غده‌ها، علل متفاوتی دارند و به شکل‌های مختلف درمان مي‌شوند. پیش‌آگهی سلامتی شما و یا بهبودتان به نوع غده‌ بستگی دارد.

غده‌های خوش‌خیم

غده‌های خوش‌خیم، گاهی اوقات به قدری رشد مي‌کنند و بزرگ مي‌شوند که مشکل ایجاد مي‌کنند. ولی در اکثر موارد آنها به بافت‌های مجاور گسترش نمي‌یابند و در اعضای دور دست منتشر نمي‌شوند. در صورت نیاز به درمان، اکثراً با برداشت جراحی بهبود مي‌یابند. بعضی از انواع این غده‌های خوش‌خیم در زیر آورده شده‌اند:

۱٫ همانژیوم:

شایع‌ترین غده‌ خوش‌خیم بوده و منشأ آن از عروق خونی است. به دلیل این که این غده‌ها اکثراً بی‌علامتند، به درمان نیاز ندارند. ولی بعضی از آنها به دلیل خونریزی زیاد نیاز به درمان جراحی و برداشته شدن دارند.

۲٫ آدنوم کبدی:

این غده‌ خوش‌خیم، از سلول‌های اصلی کبد به نام هپاتوسیت منشأ مي‌گیرند. اکثراً بی‌علامت بوده و نیازی به درمان ندارند. ولی در صورت ایجاد درد معده، ایجاد توده شکمی، خونریزی و از دست دادن خون، نیاز به برداشته شدن دارند.

۳٫ هیپرپلازی ندولار موضعی (فوکال) Focal Nodular Hyperplasia (FNH):

رشد شبه غدة تعداد زیادی از سلول‌ها مي‌باشد که با وجود خوش‌خیم بودن، افتراق آنها از انواع واقعی سرطان کبد دشوار است. در صورت علام‌تدار شدن، غده‌ قابل برداشت است.

غده‌های بدخیم و سرطانی

۱٫ سرطان کبد (هپاتوسلولار کارسینوما) (HCC) Hepato cellular Carcinoma:

شایع‌ترین نوع سرطان کبد در جوانان است. منشأ آن از سلول‌های کبدی که اصلی‌ترین سلول هستند، مي‌باشد. از هر ۴ سرطان که از کبد منشأ مي‌گیرد ۳ مورد از این نوع مي‌باشند. اکثر اطلاعات این مقاله هم در مورد این نوع سرطان است. کارسینوم هپاتوسلولار الگوهای رشدی متفاوتی دارد. بعضی از آنها به‌عنوان یک غده‌ و توده منفرد ایجاد مي‌شوند که به‌تدریج رشد کرده و بزرگتر مي‌شوند و در فقط در مراحل پیشرفته به سایر قسمت‌های کبد انتشار مي‌یابد بعضی دیگر به‌صورت نقاط پراکنده در کبد و نه به‌صورت یک توده منفرد مي‌توانند شروع شوند. این نوع سرطان بیش‌تر در مبتلایان به سیروز کبدی دیده مي‌شوند. پزشکان با بررسی میکروسکوپی غده‌ کبدی مي‌توانند به زیر گروه و نوع کارسینوم هپاتوسلولار پی ببرند. اکثر این زیرگروه‌ها، تأثیری روی درمان و یا پیش آگهی بیماری ندارند. ولی یک نوع نادر به نام فیبرولاملار، نسبت به انواع دیگر کارسینوم هپاتوسلولار، پیش آگهی بهتری دارد.

۲٫ کلانژیوم کارسینوم (سرطان مجاری صفراوی):

از هر ۱۰ مورد سرطان کبد، ۱ تا ۲ مورد آن شامل کلانژیوکارسینوم است. این سرطان از لوله‌هاي کوچک به نام مجاری صفراوی که صفرا را به کیسه صفرا منتقل مي‌کند، منشأ مي‌گیرد. با وجودی که در این مقاله بیش‌تر در مورد کارسینوم هپاتوسلولار صحبت مي‌شود، کلانژیوکارسینوم هم به همان صورت درمان مي‌شود.

۳٫ آنژیوسارکوم یا همانژیوسارکوم:

این‌ها انواع نادر سرطان هستند که از عروق خونی کبد منشأ مي‌گیرند. رشد سریعی دارند و اغلب زمانی تشخیص داده مي‌شوند که به حدی در بدن پخش شده‌اند كه قابل برداشتن نیستند. درمان، اغلب پیشرفت بیماری را کندتر مي‌کند ولی اکثر بیماران بیش‌تر از یک سال از زمان تشخیص این سرطان، زنده نمي‌مانند.

۴٫ هپاتوبلاستوم:

این نوع، یک نوع بسیار نادر سرطان کبد است که در بچه‌ها ایجاد و گسترش مي‌یابد. اغلب در بچه‌هاي زیر ۴ سال شناخته مي‌شود. تقریباً ۷۰% کودکان مبتلا به این بیماری با جراحی و شیمي‌درمانی، به‌صورت موفق درمان مي‌شوند. میزان بقای این سرطان در مراحل اولیه بیماری، بیش از ۹۰% است.

سرطان کبد ثانویه:

اکثر مواردی که در کبد، تشخیص سرطان داده مي‌شود، منشأ اولیه آن در جای دیگری از بدن است و به کبد انتشار مي‌یابد و به آن سرطان متاستاتیک گفته مي‌شود. این حالت در مراحل پیشرفته سرطان پستان، کولورکتال (روده بزرگ)، ریه و بسیاری انواع دیگر ایجاد مي‌شود.

در زیر میکروسکوپ، این سلولهای سرطانی در کبد مشابه سلول‌های سرطانی منشأ و محل اولیه خود هستند. مثلاً اگر فردی مبتلا به سرطان ریه باشد که به کبد انتشار و متاستاز یافته، سلول‌های سرطانی مهاجر، از نظر ظاهر و عملکرد مشابه سلول‌های سرطان ریه بوده و مشابه سرطان ریه هم درمان مي‌شوند.

پیشگیری و عوامل خطرساز (ریسک فاکتورها)

ریسک فاکتور، هر عاملی است که شانس ابتلای فرد به بیماری را افزایش دهد. انواع مختلف سرطان، ریسک فاکتورهای مختلف دارند. بعضی از آنها مثل سیگار قابل کنترل است. ولی بعضی دیگر مثل سن بیمار یا سابقه خانوادگی غیرقابل تغییر است. ولی ریسک فاکتورها تعیین‌کننده همه چیز نیستند و داشتن یک مورد یا چندین ریسک فاکتور، به معنی ابتلای فرد به سرطان نیست و بسیاری از افرادی که به سرطان متبلا مي‌شوند نیز، هیچ ریسک فاکتور شناخته شده‌ای ندارند.

۱٫ جنس:

سرطان کبد در مردان شایع‌تر از زنان است که مي‌تواند ناشی از رفتارهایی مثل سیگار کشیدن یا سوء مصرف الکل و … باشد.

۲٫ نژاد:

بیش‌ترین شیوع این سرطان در آمریکا، نژاد آمریکایی ـ آسیایی مي‌باشد و سپس در هندی ـ آمریکایی‌ها، اسپانیایی‌ها، آفریقایی ـ آمریکایی‌ها بسیار شایع است.

۳٫ ابتلا به انواع خاص بیماری‌های کبدی:

شایع‌ترین ریسک فاکتور ابتلا به سرطان کبد، عفونت با ویروس هپاتیت B یا C است. این عفونت‌ها منجر به سیروز کبدی مي‌شوند و در قسمت‌هایی از دنیا بسیار شایع‌اند. در کشور ما شایع‌ترین علت سرطان کبد، هپاتیت C (HCV) مي‌باشد. این ویروس از طریق شخص به شخص و از راه سوزن آلوده در حین تزریق، رابطه جنسی کنترل نشده و غیرمطمئن و یا حین تولد منتقل مي‌شود. همچنین مي‌تواند از طریق خون، انتقال یابد. افراد مبتلا به هپاتیت A، ریسک ابتلای بیش‌تر به سرطان ندارند.

۴٫ سیروز کبدی

سیروز، بیماری است که در آن سلول‌های کبدی آسیب دیده با بافت فیبروز و همبند جایگزین مي‌شود. این حالت، اغلب منجر به سرطان مي‌شود. معمولاً شایع‌ترین علل سیروز کبدی، مصرف الکل، ابتلا به هپاتیت B یا C است. یک علت دیگر آن بیماری هماکروماتوز است که منجر به تجمع مقدار زیادی آهن در کبد مي‌شود. بعضی بیماری‌های نادرتر هم منجر به سیروز مي‌شوند.

۵٫ دیابت:

دیابت، ریسک ابتلا به سرطان کبد را افزایش مي‌دهد. این احتمال در افراد دیابتی که سایر عوامل خطرساز مثل مصرف بیش از حد الکل یا هپاتیت دارند، خیلی بیش‌تر است.

۶٫ چاقی:

چاقی بیش از حد، احتمال ابتلا به سرطان کبد را افزایش مي‌دهد.

۷٫ آفلاتوکسین:

این ماده سرطان‌زا، توسط قارچ‌هایی که مي‌توانند در آجیل، سویا، دانه‌هاي روغنی، ذرت و برنج رشد کنند، ایجاد مي‌شود. تماس درازمدت با آفلاتوکسین، باعث افزایش احتمال ابتلا به سرطان کبد مي‌شود.

۸٫ مادة شیمیایی کلرید وینیل یا دی اکسید تریوم:

این مواد شیمیایی، ریسک فاکتور ابتلا به انواعی از سرطان کبدند. البته امروزه استفاده از این مواد و تماس با آنها شدیداً کنترل شده و این احتمال کاهش یافته.

۹٫ استروئیدهای آنابولیک:

این هورمون‌های مردانه توسط بسیاری از ورزشکاران برای افزایش قدرت، بسیار استفاده مي‌شوند. مصرف طولانی‌مدت آنها مي‌تواند احتمال ابتلا به سرطان کبد را مختصری افزایش دهد.

۱۰٫ آرسنیک:

در بعضی قسمت‌های دنیا، آب آشامیدنی حاوی آرسنیک است که باعث افزایش ریسک ابتلا به سرطان کبد مي‌شود.

0 پسندیده شده
زهرا افرادی
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.