35

قحطی خون در مملکت بدن

|
0 دیدگاه
1

آنمی یا کم خونی یکی از بیماری هایی است که گفته می شود از هر پنج زن یک نفر و در میان زنان نیز، خانم های باردار بیشتر دچار آن می شوند.

ساختمان سازی در رگ ها

این فقط سازه های شهری نیست که برای بنا کردن و سر پا ایستادنشان به مصالحی چون آهن نیاز باشد، بدن ما هم برای این که بتواند بدرستی کار کند و سلامتمان تامین باشد نیاز به عنصرهای زیادی دارد که یکی از آنها آهن است. این ماده در رگ ها به کار ساخت وساز گلبول های قرمز یا همان هموگلوبین می آید. گلبول های قرمز علاوه بر کارکردهای دیگری که دارد اکسیژن را نیز از ریه ها گرفته، با عبور از رگ ها آن را به بافت ها و سلول ها می رساند.

وقتی بدن به هر دلیلی با کمبود ماده ای مثل آهن مواجه شود رساندن اکسیژن لازم توسط گلبول های قرمز به قسمت های مختلف مختل می شود و از آنجا که خانم ها در دوره ای تکراری طی عادت ماهانه بخشی از خون بدنشان را از دست می دهند، کاهش آهن می تواند به افزایش اختلالات ناشی از آن منتهی شود و اثراتش را بر سلامت عمومی آنها بر جا گذارد.

علل و دلایل ابتلا

در هر فرد سالم مغز استخوان مسئولیت ساخت گلبول های قرمز را دارد. گلبول های قرمز همچون هر چیز دیگری عمری محدود دارد. عمر آنها معمولا بین سه تا چهار ماه است که پس از آن طحال این گلبول های فرتوت را بازنشسته کرده و با جمع آوری آنها، مسئولیت شان را به گلبول های تازه ساخته شده و جوان می سپارد.

در برخی افراد این روند سه تا چهار ماهه ممکن است به دلایل ژنتیک، تغذیه نادرست، مصرف داروهایی خاص، ابتلا به بیماری مزمن به خصوص اختلالات گوارشی یا حتی خونریزی باشد و منجر به این شود که گلبول های مذکور سریع تر دوره مفید خود را طی کند و مغز استخوان توانایی ساخت گلبول های جدید را به اندازه کافی نداشته باشد.

کم خونی در واقع اصطلاحی شایع است زیرا نه فقط کمبود عنصر آهن، بلکه کمبود ویتامین ب۱۲ و اسید فولیک نیز می تواند باعث ایجاد کم خونی در افراد شود.

در خانم های باردار احتمال ابتلا به کم خونی بیشتر و شایع تر از دیگران است زیرا بخشی از مواد معدنی کسب شده از راه تغذیه مادر برای شکل گیری و رشد بافت ها و جفت و جنین استفاده می شود و عنصر آهن در این میان نقشی اساسی دارد. دختران جوانی که به بلوغ می رسند نیز به دلیل پیشتر گفته شده (خونریزی ماهانه) ممکن است در معرض کم خونی شدید واقع شوند.

یک چراغ راهنما از علائم کم خونی

همچون بسیاری از موارد وقتی که بدن با اختلالی در روند حفظ سلامت مواجه می شود، این نارسایی ها را با نشانه هایی اعلام می کند تا تشخیص اختلال آسان شود و شخص اقدامی برای درمان و رفع اختلال کند. از جمله این علائم و نشانه ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

* پریدگی رنگ به صورتی که سیمای فرد یا پوست او به زردی یا سفیدی گرایش پیدا کند

* زرد به نظر رسیدن چشم ها در موارد شدیدتر

* افت فشار خون یا احساس تپش قلب

* احساس کسالت و خستگی به خصوص اگر مزمن و پایدار باشد

* حالت تهوع

* گاهی ممکن است حالتی ناهموار شبیه گودی های کوچک روی ناخن فرد دیده شود

* سرگیجه و در موارد شدیدتر سردرد

* احساس ضعف در عضلات

* گزگز یا خواب رفتگی در قسمت هایی از بدن به خصوص دست یا پا

* در موارد شدید گاهی شنیدن صدایی شبیه وزوز در گوش ها نیز رخ می دهد

تشخیص بیماری زیر ذره بین

وقتی برخی از علائم بیماری را در خود دیدید، باید برای حصول اطمینان نزد پزشک بروید. پزشک نیز که با دقت و اطلاع بیشتری علائم را بررسی می کند ممکن است از شما بخواهد تست مربوط به کم خونی بدهید که با عنوان CBC Test یا تعداد دقیق سلول های خونی معروف است. در آزمایشگاه این تست چند عامل را دربرمی گیرد و در برگه آزمایشگاهی نتایج آن به پزشک اطلاع داده می شود. این نتایج عبارت است از:

* نتیجه تست RBC که تعداد گلبول های قرمز خون است

* نتیجه تست WBC که تعداد گلبول های سفید خون است

* نتیجه تست MCV که حجم متوسط گلبول های قرمز را گزارش کرده است

* نتیجه تست شمارش پلاکت ها

* نتیجه شمارش افتراقی

* نتایج حاصل از اندازه گیری هموگلوبین و همتوکریت

کم خونی درد بی درمان نیست

در صورتی که پزشک در معاینه خود تائید کند دچار کم خونی شده اید بر اساس تشخیص، دارو یا مکمل تجویز می کند که با مصرف آن طبق دستور روند بهبود حاصل می شود. داروها یا مکمل ها بسته به این که دلیل کم خونی شما چه بوده باشد ممکن است تفاوت داشته باشد، اما پزشک علاوه بر درمان دارویی و به خصوص تجویز قطره آهن، به احتمال زیاد توصیه های تغذیه ای را نیز نادیده نخواهد گرفت زیرا بخش زیادی از دلایل کم خونی در صورت معمول آن (یعنی اگر به دلیل جراحت یا خونریزی یا بیماری ژنتیک خاصی نباشد) با تغذیه صحیح رفع و اصلاح می شود.

نوبت بخوربخور است: تغذیه صحیح

چنان که گفته شد کمبود عناصری مثل آهن یا ویتامین ب۱۲ می تواند باعث کم خونی شود. این عناصر در مواد غذایی خاصی به وفور یافت می شود و اگر بدانید ویتامین ث هم جذب آهن در بدن را سهل تر می کند می توانید تنوعی از مواد غذایی را پیش روی خود داشته باشید که با تغذیه بیماری خود را بهبود بخشید.

ویتامین ث در مرکباتی مثل لیموشیرین، پرتقال، نارنگی و میوه های دیگری چون توت فرنگی، توت سفید، شاه توت، کیوی، خربزه و هندوانه موجود است.

ویتامین ب۱۲ را می توانید از راه خوردن به اندازه متعادل گوشت و لبنیات به دست آورید.

اسید فولیک را از منابعی چون سبزیجات تیره و برگدار، حبوب، مرکبات و موز می توان دریافت کرد.

آهن در کشمش، عدس، کرفس، کنگر فرنگی، لوبیا و آلوبخارا موجود است و می توان این مواد را در جایی از رژیم غذایی گنجاند.

اسید مالیک/اسید تارتاریک این دو را که همچون ویتامین ث می تواند به جذب بهتر آهن در خون کمک کند می توان از منابعی چون هویج، چغندر، شلغم، کلم پیچ و سیب زمینی به دست آورد.

گمان نکنید فقط دختران جوان و زنان باردار به بیماری کم خونی مبتلا می شوند؛ این اختلالی است که ممکن است به دلایلی سراغ مردان هم برود.

* انجام حداقل یک آزمایش مربوط به کم خونی برای کودکان شیرخوار، نوجوانانی که در سن رشد قرار دارند، زنان باردار و دخترانی که در سن شروع قاعدگی هستند لازم است. پزشکان توصیه می کنند برای بسیاری از افراد این دسته لازم است قرص یا قطره آهن تجویز شود که هدفی پیشگیرانه در ابتلا به کم خونی دارد.

* کم خونی تا حد زیادی به تغذیه، سن، جنس، فیزیک بدنی، هورمون ها و نیز مقاطع زندگی بستگی دارد.

* هیچ گاه سر خود داروهای کم خونی را مصرف نکنید یا در صورت مصرف قطع نکنید. استفاده سرخود این داروها ممکن است باعث ابتلای شما به بیماری های دیگر یا ایجاد اختلالاتی همچون یبوست و تهوع شود.

* اگر در میان خانواده یا دوستان به شما توصیه شده که برای رفع کم خونی اسفناج بخورید یادتان باشد این سبزی مفید برای کسانی که دچار اختلالات کلیوی هستند مشکل ساز است. اسفناج سرشار از اگزالات نیز هست و به همین دلیل ممکن است سنگ ساز هم باشد. همیشه پیش از هر تصمیم درمانی با پزشک مشورت کنید.

* متخصصان تغذیه این باور را که اسفناج سرشار از آهن است به چالش کشیده اند. نتیجه این که اگر فکر می کنید اسفناج منبع خوبی برای کسب آهن و رفع کمبود آن است راه را اشتباه رفته اید: در ۱۰۰ گرم این سبزی فقط نزدیک به ۳ میلی گرم آهن ذخیره شده! ۱۰۰ گرم عدس یا همین مقدار شلغم، آهنی به مراتب بیشتر از اسفناج را در خود ذخیره کرده است.

* تداخلات دارویی را هنگام درمان کم خونی جدی بگیرید و اگر به هر دلیلی دارویی مصرف می کنید این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. مثلا مصرف قرص معروف آسپرین که این روزها بسیاری از افراد برای پیشگیری از مشکلات عروقی و قلبی از آن استفاده می کند خود می تواند باعث و بانی کاهش جذب آهن و کمبود آن در بدن شود. ایبوپروفن هم که برای تسکین درد، خوراک خوددرمانی برخی افراد است همین ویژگی را دارد.

* اگر در حال پیروی از رژیم غذایی خاصی برای کاهش وزن خود هستید حتما با متخصص تغذیه ای که فهرست رژیم شما را نوشته درباره میزان یا دز دریافتی آهن مشورت کنید زیرا رژیم های لاغری با محدود کردن میزان دریافت کالری باعث می شود که توانایی بدن در ساخت هورمون های تیروئیدی کم شود و در نتیجه تناسب اندامتان به قیمت ابتلا به مشکلات تیروئیدی تمام شود!

* متخصصان تغذیه احتمال داده اند که مصرف کافئین در راه جذب مناسب آهن در بدن اختلال ایجاد می کند. از این رو به هیچ وجه مکمل ها یا داروهای تجویزی آهن را از سه ساعت قبل تا سه ساعت بعد از خوردن نوشیدنی ها یا مواد غذایی کافئین دار استفاده نکنید.

* طبیبان سنتی بر این باورند که طبخ غذا در ظروف آهنی می تواند باعث رسوب مولکول های آهن در غذای در حال طبخ شود و از این راه مقداری آهن هم وارد بدن شود.

* در دوران بارداری درباره مقدار آهن دریافتی با پزشک خود مشورت کنید تا خودتان یا کودکتان دچار کم خونی و لطمات و مشکلات ناشی از آن نشوید.

* ممکن است در خلال درمان کم خونی و مصرف داروهای آهن دچار یبوست شوید. اگر چنین مشکلی برای شما ایجاد شد پس از مشورت با پزشک خود خوراکی های پر فیبر را نیز در وعده های غذایی خود بگنجانید. انواع غلات سبوس دار و سبزیجات سرشار از فیبر به شمار می رود.

* خانم هایی که دوران بارداری را طی می کنند ممکن است در شمار ویارهایشان تمایل به خوردن مواد نامعمول پیدا کنند؛ به عنوان مثال ممکن است علاقه شدیدی به خوردن خاک، جویدن گچ یا حتی گاز زدن مداد در آنها ایجاد شود! اینها احتمال کمبود آهن را شدت می بخشد و لازم است حتما برای جلوگیری از وارد آمدن آسیب های روانی و جسمی به مادر یا جنین، هر چه زودتر معاینه توسط پزشک و درمان مناسب صورت گیرد.

0 پسندیده شده
زهرا افرادی
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.