56

مهمترين عامل قابل بررسى در عقب ماندگى ذهنى

|
0 دیدگاه
2

مهمترين عامل قابل بررسى در عقب ماندگى ذهنى، عامل هوش است.

هوش، مقولهاى است كه روانشناسان هنوز نتوانستهاند در تعريف ماهيت و چگونگىاش به اتفاق نظرى كامل دست يابند.

در تعاريف مختلفى كه از هوش شده است، اغلب نقاط مشترك بسيارى ديده مىشود و حتى در مواردى موضوعات يكسان را در قالب الفاظ متفاوت بيان كردهاند.

در تمام تعاريف تقريباً به سه جنبه اساسى اشاره شده است، كه به نظر مىرسد ديدگاه نسبتاً جامعى را درباره ماهيت هوش به دست دهد.

اين سه جنبه عبارتند از

۱ ـ توانايى و استعداد كافى براى يادگيرى و درك امور;

۲ ـ هماهنگى و سازش با محيط

۳ ـ بهره بردارى از تجربيات گذشته، قضاوت و استدلال صحيح و پيدا كردن راه حل مناسب در رويارويى با مشكلات.

بنابراين، مىتوان عقب ماندگى ذهنى را تأخير در رشد و عملكرد سه جنبه بالا دانست كه باعث مىشود فرد عقب مانده، نتواند همپاى همسالانش مهارتهاى مورد نياز و متناسب با سن خود را بياموزد و به عبارت ديگر، مهارتهايش با سطح سنىاش همخوانى ندارد.

همچنين، نمىتواند با محيط اطراف خود سازگارى و انطباق كافى برقرار كند، و سرانجام، از شركت در امور اجتماعى، به مقتضاى سن خود ناتوان است.

بسته به اين كه يك فرد در مقايسه با همسالان خود تا چه حد نسبت به يادگيرى موارد مذكور تأخير نشان دهد، شدت عقبماندگيها سنجيده مىشود.

از اين رو، فرض بر اين است كه هر چه هوش كودك ـ كه عامل شكوفايى استعداد او در يادگيرى و سازگارى اجتماعى است ـ بيشتر باشد، عقبماندگىاش داراى شدتى كمتر است و لذا، عقبماندگى ذهنى را با ميزان هوش افراد دستهبندى مىكنند.

سطوح عقب ماندگى

عقبماندگى ذهنى را بر حسب درجات مختلفش به گونههاى متفاوتى طبقه بندى كردهاند.

بر اساس معيارهاى سنجش هوش، چنين فرض مىشود كه هوش متوسط برابر با ۱۰۰ است.

افرادى كه هوششان، ميان ۸۵ تا ۱۰۰ است، در رديف «متوسط پايين» قرار دارند.

افرادى را كه ميان ۷۰ تا ۸۴ هستند، «سرمرز» مىگويند; يعنى در مرز عقبماندگى ذهنى و حد متوسط (پايين) قرار دارند.

كسانى كه از اين محدوده پايينتر و در زير ۷۰ يهستند، عقبمانده ذهنى ناميده مىشوند.

معمولا روانشناسان عقبماندههاى ذهنى (يعنى گروه زير ۷۰) را نيز بر حسب ميزان انطباق رفتار اجتماعى، سازگارى با محيط و درجه هوش، به صورت زير طبقهبندى مىكنند

۱٫ خفيف:
عقبماندگان ذهنى خفيف با بهره هوشى ۵۵ تا حدود ۷۰، معمو كسانى هستند كه با رفتارهاى سادهلوحانه در اجتماع و كندذهنى در فعاليتهاى مدرسه شناخته يمىشوند.

اين افراد چون معمو عوارض جسمى و ناهنجاريهاى آشكار حركتى و قيافهاى ندارند، تا سنين مدرسه به عقبمانده بودنشان پىبرده نمىشود.

غالباً نخستين بار، معلم مدرسه است كه احساس مىكند كودك همانند ديگر شاگردان قادر به يادگيرى مطالب ارائه شده نيست.

اين طبقه از عقبماندگان، نسبت به ديگر عقبماندگان ذهنى، از سازگارى اجتماعى بيشترى برخوردارند و حتى اگر در جامعهاى ساده يا غير شهرى پرورش يابند، مىتوانند سازگارى حرفهاى نيز داشته باشند و به طور مستقل زندگى كنند.

اين افراد قادرند ازدواج كرده، خانواده تشكيل دهند.

اين گروه، ۷۵ تا ۸۵ درصد كل تعداد عقبماندگان با بهره هوشى زير ۷۰ را تشكيل مىدهند.

۲٫ متوسط:
عقبماندگى ذهنى متوسط، با بهره هوشى حدود ۳۵ تا ۵۵ مشخص مىشود.

در اين گروه، ناهنجاريهاى جسمى و اختلالات حسى و حركتى ديده مىشود، اما قيافه آنان تقريباً حالت عادى دارد.

توانايى انتزاعى اين گروه بسيار ضعيف است و سازگارى اجتماعى گروه قبل را ندارند.

مىتوان بعضى كارها و حرفهاى بسيار ساده و جزئى را به آنان آموخت.

اينان مىتوانند مراقبت بهداشتى و امور شخصى خود را بر عهده گيرند، ولى توانايى درك حق و حقوق خود را ندارند و به راحتى مورد سوء استفاده قرار مىگيرند.

از اين رو، لازم است براى اداره امور زندگى خود، از نزديك تحت نظارت و مراقبت باشند.

۳٫ شديد:
بهره هوشى اين دسته از عقبماندگان ذهنى، ميان ۲۵ تا ۳۵ است.

رفتار انطباقى آنان بسيار ضعيف است و از لحاظ گفتار و كردار و رفتار از كودك ۵ ـ ۶ ساله فراتر نمىروند.

گرچه اين كودكان از عهده غذا خوردن و توالت رفتن و تميز كردن خود برمىآيند، ولى به هيچ وجه قادر نيستند خواندن و نوشتن فراگيرند.

از لحاظ گفتار نيز محدوديت دارند و قدرت تميز و تعميم مسائل را ندارند.

اين افراد مىتوانند به فعاليتهاى بسيار ساده و بازيهاى ابتدايى در حد كودك ۴ ـ ۳ ساله بپردازند.

۴٫ عميق:
افرادى هستند با بهره هوشى كمتر از ۲۰ تا ۲۵٫

توانايى ذهنى آنان در نهايت رشدشان، از يك كودك ۳ ساله تجاوز نمىكند.

از لحاظ چهره و قيافه، ناهنجاريهاى آشكار و شديدى دارند و از همان ابتداى تولد يا در چند ماهگى به راحتى قابل تشخيص هستند.

در سنين بزرگتر توانايى كنترل ادرار و مدفوع خود را ندارند و نيازمند به مراقبت شبانه روزىاند و قادر به تكلم و يادگيرى مسائل حتى بسيار ساده هم ينيستند.

اينان در بيشتر موارد فاقد قدرت خوديارىاند و نمىتوانند مستق غذا خوردن يا ديگر نيازهاى بسيار ابتدايى خود را برآورده سازند.

معمولا اين افراد را در محلهاى خاص نگهدارى مىكنند.

0 پسندیده شده
زهرا افرادی
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.