63

رکود خون در راسته رگ ها

|
0 دیدگاه
4

گاهی می شنویم فردی ناگهان بر اثر لخته شدن خون در رگ ها و گرفتگی عروق فوت کرده است.

آمبولی ریه یکی از سه قاتل بزرگ قلبی و عروقی است. سکته های قلبی، مغزی و آمبولی ریه سه عامل اصلی مرگ و میر انسان ها هستند.

سالانه صد ها هزار مرگ ناشی از ترومبوآمبولی ریه در بعضی کشورها مانند آمریکا اتفاق می افتد. به طور کلی در دنیا میلیون ها نفر به ترومبوز ورید های عمقی یا لخته شدن خون در سیاهرگ های عمقی پا مبتلا می شوند. میزان کشندگی ترومبوآمبولی ریه از میزان کشندگی انفارکتوس بیشتر است. کسانی که دچار آمبولی ریه می شوند ۱۵ درصد در معرض مرگ قرار دارند. چطور این اتفاق می افتد؟ چه می شود که خون یکباره لخته می شود؟

چرا یک لخته خونی ناگهان باعث انسداد رگ های ریه می شود

به طور کلی ممکن است عوامل مختلفی باعث لخته شدن خون در ورید های عمقی پا و لگن شوند. حرکت کردن و فعالیت داشتن پس از لخته شدن خون باعث می شود آن لخته به جریان درآید و به بطن راست قلب راه پیدا کند. در این شرایط وقتی خون می خواهد به داخل ریه ها پمپاژ شود، لخته وارد عروق ریوی می شود و راه جریان خون به سمت ریه ها را مسدود می کند. به دلیل باریکی رگ های خونرسان به ریه، لخته متحرک در اینجا گیر می افتد و سکته قلبی رخ می دهد.

عوامل اصلی لخته شدن خون کدامند

مجموعه ای از عوامل خطرساز در ایجاد لخته خون نقش دارند، اما به طور کلی سه عامل اصلی در ایجاد لخته خون در سیاهرگ ها تاثیرگذارند؛ ایستایی و تجمع خون در سیاهرگ، افزایش وضع انعقادپذیری و آسیب جدار داخلی رگ؛ که هر یک از این عوامل احتمال ایجاد لخته در ورید ها را افزایش می دهد.

آیا عوامل دیگری هم در لخته شدن خون دخالت دارند

عوامل مختلفی باعث لخته شدن خون در رگ ها می شوند که البته قابل کنترل هستند و می توان از بروز آنها جلوگیری کرد؛ یکی از این موارد چاقی است. فرقی نمی کند فرد جوان باشد یا مسن، چون چاقی می تواند عاملی برای لخته شدن خون باشد.

عامل دیگر استعمال دخانیات است. همچنین سندرم متابولیک، فشار خون بالا و اختلالات چربی خون باعث افزایش خطر لخته شدن خون می شوند. افرادی که از گوشت قرمز بیشتر استفاده می کنند و در وعده های غذایی شان ماهی و سبزیجات کمتری می خورند بیشتر در خطرند.

خوشبختانه تمام این موارد قابل کنترل و پیشگیری است. داشتن رژیم غذایی مناسب، ترک سیگار و کنترل فشار خون و چربی ازجمله کارهایی است که فرد می تواند با رعایت آنها از ایجاد لخته خون جلوگیری کند.

با این حال، عوامل دیگری نیز دخیل هستند که قابل کنترل نیستند. برای مثال با افزایش سن، احتمال ایجاد لخته خون بیشتر می شود. سالمندان به دلیل اشکالات عروقی در لایه های داخلی رگ، رسوب عوامل خطرساز، بی تحرکی بیشتر و نداشتن رژیم غذایی و چاقی؛ بیشتر در معرض خطر ابتلا به آمبولی ریه هستند. هرچند جوانان هم کم در معرض این خطر نیستند. از سوی دیگر، عوامل محیطی مانند آلودگی هوا، عفونت ها، بیماری های مزمن ریوی و نارسایی های قلبی نیز جزو عواملی هستند که در لخته شدن خون نقش دارند.

چه افرادی بیشتر در معرض لخته شدن خون قرار دارند

خانم های باردار مستعد ایجاد لخته خون و در نهایت ترومبوآمبولی ریه هستند، زیرا هم انعقادپذیری خون در دوران بارداری افزایش می یابد و هم افزایش حجم رحم باعث می شود بازگشت وریدی از رگ های پا با تاخیر صورت گیرد. در نتیجه خون در پا ها و ورید های عمقی پا، بویژه لگن تجمع پیدا می کند. همچنین جریان خون کند می شود.

افرادی که جراحی های ارتوپدی یا جراحی های لگن انجام داده اند به دلیل بستری شدن و بی تحرکی درازمدت، ممکن است به این مشکل مبتلا شوند. بنابراین معمولا در بیمارستان ها از روش هایی برای پیشگیری از لخته شدن خون در پا استفاده می شود. برای مثال تجویز داروهای ضد انعقاد یا استفاده از ابزاری که به پاها بسته می شود تا خون در ورید ها باقی نماند. به طور کلی هر قدر افراد استراحت های مطلق و بدون حرکت داشته باشند، احتمال لخته شدن خون در آنها بالا تر است. به همین دلیل به بیماران توصیه می شود در اسرع وقت از تخت پایین بیایند و راه بروند.

ترومبوآمبولی چه علائمی دارد

برحسب میزان و اندازه لخته خون، ممکن است علائم مختلفی در بدن ظاهر شود. برای مثال امکان دارد فرد به طور ناگهانی دچار سنکوپ یا اختلالات هوشیاری، تنگی نفس شدید، افت فشار خون و افزایش ضربان قلب شود. البته ممکن است به صورت درد قفسه سینه نیز بروز کند. گاهی خون در داخل سیاهرگ های عمقی پا، بخصوص ناحیه لگن لخته می شود و در جریان چرخشی خون، عروق ریوی را مسدود می کند و حتی باعث مرگ فرد می شود. در صورتی که به مرگ منجر نشود، ولی درمان های مناسب و بموقع انجام نشود، بخشی از کارکرد ریه مختل می شود.

آیا بیماری های پیش زمینه ای می تواند بر ایجاد لخته خون تاثیر داشته باشد

برخی بیماری ها باعث می شوند به صورت ژنتیک استعداد لخته سازی در بدن افراد افزایش یابد. درواقع تعدادی فاکتور در بدن باعث جلوگیری از لخته شدن خون می شود. اگر میزان این مواد در بدن فرد کم باشد، احتمال لخته شدن خون افزایش می یابد. از سوی دیگر، موادی در بدن وجود دارند که باعث ایجاد لخته می شوند، اگر میزان این مواد زیاد شود، باز هم احتمال لخته شدن خون بیشتر است.

آیا استرس باعث لخته شدن ناگهانی خون می شود

گرچه استرس می تواند به صورت غیرمستقیم و مستقیم بر بروز بیماری های قلبی و عروقی تاثیر بگذارد اما عامل لخته شدن خون نیست.

آماری از تعداد مرگ و میر ناشی از ترومبوآمبولی ریه در ایران در دست است

متاسفانه آمار دقیق و ثبت شده ای در این خصوص در دست نیست، اما بررسی هایی که در بیمارستان ها صورت گرفته، نشان داده که معمولا اقدام های لازم برای پیشگیری از لخته شدن خون بعد از عمل های جراحی رعایت نمی شود. این موضوع در جلسه های کمیسیون پزشکی قانونی و نظام پزشکی به عنوان علت مرگ بعد از عمل جراحی به دفعات مطرح می شود. متاسفانه موارد فوت ناشی از ترومبوآمبولی ریه کم نیست.

0 پسندیده شده
زهرا افرادی
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.