764

گواتر یا بزرگ شدن غده تیروئید

|
2 دیدگاه

بزرگ شدن غیرطبیعی غده تیروئید را اصطلاحاً گواتر گویند.

علائم و نشانه‌های گواتر:

اکثر موارد گواتر بدون علامت است. شایع‌ترین علائم همراه با گواتر عبارت‌اند از:

علائم مربوط به گلو مانند سرفه، گلو درد و گرفتگی صدا و گلو
بلع دشوار (دیسفاژی یا نارسایی بلع)
در موارد شدید مشکل تنفسی نیز رخ می‌دهد و صدا زیر و تیز می‌شود.
چنانچه  گواتر نشأت گرفته از یک بیماری‌ خاص باشد، علائم دیگری نیز بروز می‌یابد، که البته علائم مختص گواتر نیستند.

برای مثال پرکاری تیروئید با علائمی چون ناآرامی، تپش قلب، بیش فعالی، تعریق بیش از حد، حساسیت شدید به گرما، خستگی مزمن، افزایش اشتها، ریزش مو و کاهش وزن همراه است.

اما چنانچه گواتر پی‌آمد کم‌کاری تیروئید باشد، علائمی مانند کم‌طاقتی، یبوست، فراموشی، تغییر شخصیتی، ریزش مو و افزایش وزن بروز می‌یابد.

در کل، گواتر در بسیاری از موارد به جز تورم و بزرگ شدن غده تیروئید هیچ علامت یا نشانه دیگری ندارد.

علت بزرگ شدن غده تیروئید یا گواتر:

کمبود ید یکی از رایج‌ترین دلایل به وجود آمدن گواتر است. فعالیت اصلی غده تیروئید جمع کردن ید از خون به منظور تهیه هورمون تیروئید است.

بنابراین کمبود ید به کم‌کاری غده تیروئید می‌انجامد و در نتیجه غده هیپوفیز در مغز بیش از حد پایین بودن هورمون تیروئید را حس می‌کند و به تیروئید پیامی می‌فرستد که آن را در اصطلاح هورمون محرک تیروئید (TSH) گویند. همان گونه که از نام این هورمون مشخص است، TSH تولید هورمون تیروئید توسط غده تیروئید را تحریک می‌کند و منجر به بزرگ شدن آن می‌شود.

همان طور که اشاره شد بزرگ شدن غیرطبیعی غده تیروئید را گواتر گویند. بنابراین کمبود ید یکی از علل به وجود آمدن گواتر است.

التهاب تیروئید هاشیموتو یکی دیگر از علل شکل‌گیری گواتر است که رواج بیشتری دارد. در این عارضه خودایمنی غده تیروئید توسط سیستم ایمنی خود فرد تخریب می‌شود.

هر چه آسیب دیدگی غده بیشتر شود، توانایی آن در تولید هورمون تیروئید کمتر می‌شود. این بار نیز غده هیپوفیز پایین بودن میزان هورمون تیروئید را حس می‌کند و برای تحریک تیروئید TSH بیشتری ترشح می‌کند. غده تیروئید در اثر این تحریک بزرگتر می‌شود و گواتر بروز می‌یابد.

بیماری گریوز دیگر دلیل رایج گواتر است. در این حالت سیستم ایمنی بدن فرد غده پروتئینی به نام ایمونوگلوبین محرک تیروئید (TSI) تولید می‌کند. TSI نیز مانند TSH منجر به بزرگ شدن غده تیروئید و گواتر می‌شود.

البته TSI اثر دیگری نیز دارد و تیروئید را تحریک به تولید بیش از حد هورمون تیروئید می‌کند و پرکاری تیروئید رخ می‌دهد. در چنین شرایطی غده هیپوفیز به دلیل بالا بودن میزان هورمون تیروئید ترشح TSH را متوقف می‌کند.

بزرگ شدن غده تیروئید علی‌رغم پایین بودن میزان TSH همچنان ادامه می‌یابد و هورمون تیروئید آزاد می‌شود. بنابراین بیماری گریوز منجر به گواتر و پرکاری تیروئید می‌شود.

گواتر مولتی ندولر نیز دیگر دلیل بزرگ شدن غده تیروئید است. در بیماران مبتلا به این اختلال، درون غده گواتر یک یا چند ندول (گره) وجود دارد که باعث بزرگ شدن غده تیروئید می‌شود.

دلیل این نوع گواتر، برخلاف دیگر گواترهای اشاره شده، کاملاً شناخته شده نیست.

البته علاوه بر علل شایع فوق، دلایل متعدد دیگری با رواج کمتر نیز وجود دارد که بعضی از آنها در نقص‌های ژنتیکی ریشه دارد، شماری دیگر به آسیب دیدن یا عفونی بودن تیروئید مربوط می‌شود و بقیه نیز از وجود تومور، هر دو نوع بدخیم و خوش خیم یا غیرسرطانی، نشأت می‌گیرد.

عوارض گواتر:

گواتر کوچکی که از نظر زیبایی یا جسمی مشکل ایجاد نکند، مایه نگرانی نیست. اما گواتر بزرگ تنفس یا بلع را دشوار می‌سازد و باعث سرفه یا گرفتگی گلو می‌شود.

چنانچه گواتر پی‌آمد ابتلا به بیماری دیگری چون کم‌کاری یا پرکاری تیروئید باشد، با علائم گوناگونی چون خستگی مزمن، افزایش یا کاهش وزن ناخواسته، تحریک‌پذیری یا زودرنجی و اختلال‌های خواب همراه خواهد بود.

تشخیص گواتر:

گواتر معمولاً هنگام معاینه بالینی و با توجه به بزرگ شدن غده تیروئید تشخیص داده می‌شود. در هر حال وجود گواتر بیانگر ناهنجاری در غده تیروئید است، بنابراین تعیین علت گواتر بسیار مهم است.

در گام نخست آزمایش‌های مربوط به عملکرد تیروئید به منظور تعیین پرکاری یا کم‌کاری تیروئید انجام می‌شود. پزشک دستور انجام آزمایش‌های دیگر را با توجه به نتایج آزمایش‌های عملکرد تیروئید می‌دهد.

اگر تیروئید به صورت گسترده بزرگ شده باشد و غده نیز پرکار باشد، پزشک آزمایش‌هایی را جهت تشخیص بیماری گریوز انجام می‌دهد. اما اگر تیروئید کم کار باشد، احتمال ابتلا به التهاب تیروئید هاشیموتو ببیشتر است و باید آزمایش‌های خون بیشتری برای تایید این تشخیص انجام شود.

اسکن با ید رادیواکتیو، سونوگرافی تیروئید یا نمونه برداری از غده تیروئید با سوزن ظریف نیز از آزمایش‌های تشخیصی علت گواتر به شمار می‌آیند.

درمان بیماری گواتر:

درمان به علت گواتر بستگی دارد. اگر وجود گواتر به کمبود ید در رژیم غذایی مربوط باشد، بیمار در ابتدا مکمل خوراکی ید دریافت می‌کند. مصرف این مکمل باعث کوچک شدن گواتر می‌شود، اما غالباً این روش گواتر را کاملاً از بین نمی‌برد.

اگر علت گواتر، التهاب تیروئید هاشیموتو باشد و تیروئید کم‌کار باشد، بیمار باید قرص مکمل هورمون تیروئید را به صورت روزانه مصرف کند.

هر چند با مصرف این قرص میزان هورمون تیروئید به سطح طبیعی بازمی‌گردد، اما گواتر معمولاً به طور کامل از بین نمی‌رود. اگرچه گواتر کوچکتر می‌شود،

گاهی اوقات بافت همبند داخل غده آن‌قدر زیاد است که گواتر از حد مشخصی نمی‌تواند کوچکتر شود. بااین حال درمان با هورمون تیروئید معمولاً از بزرگتر شدن گواتر جلوگیری می‌کند.جراحی معمولاً درمان متداولی برای التهاب تیروئید نیست، اگرچه برای برخی بیماران روش مناسبی به شمار می‌رود.

اگر گواتر پی‌آمد پرکاری تیروئید باشد، درمان به علت این پرکاری بستگی خواهد داشت. درمان بعضی علل پرکاری تیروئید به از بین رفتن و ناپدید شدن گواتر می‌انجامد.

برای مثال درمان بیماری گریوز با ید رادیواکتیو معمولاً به کوچکتر شدن یا از بین رفتن گواتر منجر می‌شود.

در بسیاری از گواترها، مانند گواتر مولی ندولار، میزان هورمون تیروئید خون طبیعی است. چنین گواترهایی معمولاً پس از تشخیص صحیح به درمان خاصی نیاز ندارد.چنانچه درمان خاصی پیشنهاد نشود، پزشک به بیمار هشدار می‌دهد که در خطر ابتلا به بیماری کم‌کاری یا پرکاری تیروئید قرار دارد.

بااین حال اگر بزرگی تیروئید به تنهایی مشکل‌ساز باشد، برای مثال گواتر آن‌قدر بزرگ شود که مجرای عبور هوا مسدود شود، پزشک پیشنهاد می‌دهد تا گواتر طی عمل جراحی بیرون آورده شود.

گواتر هر علتی داشته باشد، بیمار باید پس از تشخیص نیز به طورمنظم، دست‌کم سالی یک بار، برای معاینه به پزشک مراجعه کند.

1 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

2 دیدگاه

توسط: مجتبي كريمي

سلام.من يه ورم توي دوطرف گلوم ايجاد شده بود كه رفتم دكتر و نتونستن تشخيص بدن چيه گلو درد داشتم و صدام تغيير كرده بود.اون غده رو عمل كردم بعد از چند وقت باز دوباره اون ورم برگشته علاوه بر درد و تغيير صدا موهاي سرم و ابروهامم دارن ميريزن.شما ميتونيد كمكي بهم بكنيد يا يه دكتر خوب بهم معرفي كنيد،؟؟

    توسط: معصومه حیدری

    سلام خدمت شما

    توده های گردنی در هر سنی شیوع دارند و چون این توده ها ممکن است علامت سرطان باشند، افراد باید به محض احساس آن به پزشک مراجعه کنند.
    توده های گردنی می توانند مادرزادی ، التهابی یا نئوپلاستیک باشند که شرح حال و معاینه فیزیکی نقش مهمی در تمایز آنها از یکدیگر دارند .
    درکودکان عمده توده های گردنی، التهابی و در درجه بعد مادرزادی بوده ، توده های نئوپلاستیک نادر می باشند . ولی در بالغین دقیقا“ عکس حالت فوق وجود دارد. لذا درفرد بالغ یک توده گردنی یک طرفه ، نئوپلاستیک است تا خلاف آن ثابت شود .
    آیا وجود هر توده‌ای در گردن علامت خطر است؟

    نه، بیشتر توده‌های گردن خوش‌خیم هستند و حتی نیاز به دخالت پزشکی هم ندارند ولی مردم با دیدن آنها خیلی زود به پزشک مراجعه می‌کنند. البته مراجعه به پزشک مورد تایید ماست چون مردم عادی و حتی پزشکان بدون انجام آزمایش‌های تخصصی، قدرت تشخیص فوری نوع توده را ندارند ولی معمولا با معاینه می‌توان تا حد زیادی بی‌خطر یا خطرناک بودن توده را تشخیص داد. یکی از علت‌های‌ ترس مردم داشتن اطلاعات سطحی در مورد علم پزشکی از طریق سایت‌ها و منابع غیرمعتبر است. متاسفانه مطالب به طور کامل نوشته نمی‌شود و مردم برداشت نادرستی از آن می‌کنند.

    توده‌هایی که خطرناک‌اند معمولا چه علائمی دارند؟
    توده‌هایی که در گردن ایجاد می‌شوند، در هر سنی یک مفهوم دارند؛ مثلا توده‌های گردنی که در کودکان دیده می‌شوند، ممکن است یک توده مادرزادی باشند یا توده‌ای باشند که به دنبال یک بیماری عفونی ایجاد شده‌اند. توده‌های گردنی مادرزادی در کودکان بر اساس مکان قرارگیری‌شان تقسیم‌بندی می‌شوند. اگر توده وسط گردن باشد، می‌توان به کیست‌هایی به نام «تیروگلوس» شک کرد که به علت باقی ماندن مجرای تیرویید از دوران جنینی است. این مجرا بعد از تولد باید از بین برود. اگر توده در یک طرف گردن باشد می‌توان به کیست‌هایی به نام کیست «برونکیال» شک کرد. توده شایع دیگری که در کناره‌های گردن ایجاد می‌شود توده‌های ناشی از بزرگی غدد لنفاوی است که به دنبال سرماخوردگی، بیماری‌های عفونی ویروسی و… ایجاد می‌شود. البته در این مواقع ممکن است تورم غدد لنفاوی ناحیه کشاله ران و زیر بغل نیز دیده شود. غده معمولا به اندازه یک لوبیا یا نخود است و گاهی هنگام دست زدن دردناک می‌شود. بیشترین موردی که باعث می‌شود با بزرگی غدد لنفاوی برخورد ‌کنیم، در اثر عفونت لوزه قبل از ۱۵ سالگی است. بیماری توکسوپلاسموز هم که در اثر ورود انگل گربه به بدن ایجاد می‌‌شود، باعث بزرگی غدد لنفاوی در پشت گردن می‌شود. البته این موارد دلیل بر این نیست که در کودکان تومور بدخیم وجود نداشته باشد. در کودکان بیماری بدخیمی به نام لنفوم باعث بزرگی غدد لنفاوی در گردن می‌شود که بیماری خطرناکی است.

    آیا تورم غدد لنفاوی در بزرگسالان هم دیده می‌شود؟
    تورم غدد لنفاوی بعد از سرماخوردگی در بزرگسالان هم دیده می‌شود، ولی در هر ۲ حالت چه کودکان و چه بزرگسالان بعد از مدت کوتاهی و با از بین رفتن عفونت و اتمام بیماری تورم هم از بین خواهد رفت. اگر درد هم وجود داشته باشد می‌توان با گذاشتن یک حوله گرم، شدت درد را کاهش داد. در صورتی که غده لنفاوی بزرگ‌شده مدت زمان زیادی در همان وضعیت باقی بماند یا بزرگ‌تر و مهم‌تر از همه سفت و ثابت شود، علامت خوبی نیست و هشداری است برای بیمار تا به پزشک مراجعه کند.

    توده‌های گردن در سنین بالا خطرناک‌ترند؟
    در سنین بالاتر باید نوع توده مشخص شود چون بیماری‌های دیگری مانند سنگ غدد بزاقی، تومور تیرویید و… مطرح می‌شوند که آنها نیز تورم ایجاد می‌کنند. گاهی هم سرمنشاء توده از جای دیگری است مثلا سرطانی در نقطه‌ای از بدن مانند زبان وجود دارد که دست‌اندازی کرده و به گردن رسیده و توده‌ای در آن ایجاد کرده است. در هر صورت از میانسالی به بعد احتمال بدخیمی‌ها بیشتر می‌شود و به بررسی‌های دقیق‌تری نیاز است.

    آیا توده‌های بدخیم علامت خاصی دارند؟
    اغلب توده‌های بدخیم در مراحل اولیه بدون علامت‌اند، ولی علائمی هستند که افراد هنگام مواجهه با آنها باید زودتر به پزشک مراجعه کنند؛ مثلا وقتی توده‌ای در گردن بیمار لمس شود که همراه با آن صدای فرد نیز تغییر کرده یا فرد دچار بی‌اشتهایی شده باشد یا توده‌ای در یک طرف گردن دیده شود که رفته‌رفته باعث کم‌شنوایی ‌شود، ‌باید آن را جدی گرفت و زودتر به پزشک مراجعه کرد تا تشخیص و درمان بیماری هرچه‌سریع‌تر صورت گیرد.
    درباره راه‌های تشخیصی هم بفرمایید.

    توده‌های خوش‌خیم با توجه به شرح‌حال بیمار و معاینه پزشک، زود تشخیص داده می‌شوند و شاید اصلا نیاز به آزمایش خاصی هم نداشته باشند، ولی بعضی از توده‌ها پیچیده‌تر هستند و برای تشخیص آنها شاید لازم باشد چند آزمایش انجام گیرد. آزمایش خون برای رد التهاب و عفونت انجام می‌شود. سونوگرافی نیز روش بسیار خوبی برای مشخص شدن توده از نظر اندازه، منشاء، توخالی و توپر بودن توده یا کیستیک بودن آن است. سی‌تی‌اسکن و ام‌آر‌آی هم جزو مراحل بعدی هستند که برای تشخیص وسعت تومور به کار می‌روند. روش مهم دیگر بیوپسی یا نمونه‌برداری سوزنی از توده است که نشان می‌دهد توده خوش‌خیم است یا بدخیم و مربوط به کدام بافت از گردن است. در بیوپسی سوزنی گاهی معلوم می‌شود که توده از جای دیگری آمده است. منشاء اولیه چنین توده‌هایی باید معلوم شود. در غیر این صورت پزشک مجاز به دست زدن آنها نیست.

    ندول تیرویید چیست؟
    ندول‌های تیرویید، توده‌هایی هستند که جلوی غده تیرویید تشکیل می‌شوند. علت وجود این توده‌ها هنوز مشخص نیست ولی مسایل ژنتیکی را در آن دخیل می‌دانند. ندول‌ها معمولا بسیار کوچک‌اند و به طور اتفاقی در سونوگرافی تشخیص داده می‌شوند ولی آنهایی که رشد زیادی دارند به‌وسیله بیمار لمس می‌شوند. افرادی که ندول‌های بزرگی روی تیروییدشان دارند، ممکن است هنگام قورت دادن غذا یا نفس کشیدن مشکل داشته باشند. تعدادی از بیماران هم درد دارند. بعضی از ندول‌ها باعث افزایش ترشح هورمون تیرویید می‌شوند و علائمی مانند پرکاری تیرویید را در بیمار ایجاد می‌کنند. تشخیص ندول با معاینه، انجام سونوگرافی و سی‌تی‌اسکن، آزمایش خون و نمونه‌برداری از توده امکان‌پذیر است. ندول‌ها به‌ندرت سرطانی می‌شوند و اگر کوچک و بی‌آزار باشند، تحت نظر گرفتن بیمار کفایت می‌کند. اگر اختلالی در بلع و تنفس ایجاد کنند یا سرطانی باشند، حتما باید خارج شوند. بعد از خارج کردن ندول بیمار باید تحت نظر بماند و احتمالا از دارو استفاده کند. پرسشی از دکتر ابراهیم رزم‌پا فوق تخصص جراحی سروگردن.

    اگر صدایتان گرفته، قبل از این‌که نگران شوید و به بیماری‌های جدی‌ فکر کنید، از درمان‌های خانگی کمک بگیرید؛ شاید مشکل‌تان جدی نباشد و براحتی برطرف شود. دکتر رزم‌پا توصیه می‌کند در مواقع گرفتگی صدا کمتر صحبت کنید و مایعات فراوان بنوشید. همچنین استفاده از بخور و بخصوص بخور سرد نیز می‌تواند به بهبود وضع کمک کند. این عضو هیات علمی دانشگاه با تاکید براین‌که در مورد هر گرفتگی صدایی ابتدا باید علت آن تشخیص داده شود، خاطرنشان می‌کند: در صورتی که گرفتگی صدا بیش از دو هفته ادامه پیدا کند، حتما باید برای بررسی‌های بیشتر به پزشک مراجعه کنید تا علت اصلی تشخیص داده و درمان شود.

    پیشنهاد ما به شما این است که ابتدا به یک متخصص گوش و حلق و بینی رجوع کنیدتغییر صدا یک بیماری ومشکل جدی است ومراجعه به پزشک را در اولویت بگذارید.نام متخصصین گوش و حلق وبینی در این لینک ها موجود میباشد .باتشکر
    https://pezeshkekhoob.com/ear-nose-throat-doctors
    http://nobat.ir/find/city-1/c-8/
    http://tehran.tabiban.net/list.aspx?category=Otolaryngology

    دکتر جهانگیر قربانی
    جراح و متخصص گوش و حلق و بینی
    فلوشیپ رینولوژی
    جراحی بینی، سینوس وقاعده جمجمه‫
    ایران – تهران – انتهاى نياوران
    داراباد، بيمارستان مسيح دانشورى
    ۰۲۱۸۸۶۷۳۱۸۱
    info@drghorbani.net
    دکتر محمد حسین حکمت آرا
    جراح و متخصص گوش، حلق، بینی، سر و گردن.
    آدرس : تهران – میدان فاطمی، روبروی داروخانه فردوسی، ساختمان لئون، طبقه سوم واحد ۱۱
    تلفن : ۸۸۹۵۸۱۵۵ و ۸۸۹۶۳۵۸۵-۰۲۱
    ایمیل : info@drhekmatara.com

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.