25

خلاقیت کودکان و اجزای تشکیل‌ دهنده آن

|
0 دیدگاه
040006

خلاقیت کودکان یا نوآوری در حقیقت از مهم‌ترین اهداف آفرینش است،

خلاقیت کودکان بدیع بودن (اصالت ابتکار)

مؤلفه بدیع بودن به توانایی تفکر با شیوه­‌ای غیرمتداول و خلاف عادت رایج اشاره دارد. یکی از مواردی که می‌­توان در مؤلفه بدیع بودن گنجانید، ترکیب یا سنتز و نوآوری است. تورنس معتقد است که ویژگی سنتز یا ترکیب قابل رشد و پرورش است.

در آزمایش‌های تفکر خلاق، تورنس با تمرین تصاویر ناقص و تمرین تصاویر تکراری، فرصت‌هایی را برای تمرین توانایی ترکیب یا سنتز کردن فراهم می­‌کرد. او با این تمرینات، ذهن افراد را وادار به تفکر خلاق می‌­کرد. براساس نظریه خلاقیت، یکی از ویژگی‌های یک فرآیند خلاق، فرآیند شکل‌دهی، ساخت و ایجاد است و این خود معادل فرآیند ترکیب و نوآوری است.

در مرحله ترکیب، ذهن با آمادگی­‌هایی که کسب کرده است، دیگر قادر است با ترکیب ایده‌­ها، مفاهیم و ایده‌­هایی نو و ابتکاری ارائه دهد. بسیاری از اختراعات و ابتکارات در همین مرحله­ از خلاقیت به وجود آمده است. یکی از تمریناتی که تورنس برای پرورش خلاقیت و ابتکار به کار می­‌برد، استفاده از خطوط برای تمرین بازفکری و مقاومت در برابر بستن زودرس بود.

او در این تمرینات، خطوط راست یا منحنی را ارائه می­‌کرد و از فرد می­‌خواست دورترین شکل ممکن را با این خطوط بسازد و هرچه می­‌تواند با این خطوط بازی کند و اشکالی بدیع و خلاقانه پدید آورد. در تمریناتی دیگر تورنس مجموعه­‌ای از شکل‌های هندسی را به افراد می‌داد و از آنها می­‌خواست تا با اضافه کردن خطوط و اشکالی دیگر، تصاویری ابتکاری ایجاد کنند. هر چه تصویر خلق شده بدیع تر بود،

امتیاز بالاتری دریافت می­‌کرد. برای پرورش خلاقیت نیز لازم است این ویژگی از همان کودکی رشد و پرورش یابد. کودکان با تفکری اصیل و ذهنی بسیار فعال و در حال رشد، آمادگی لازم را برای نوآوری و ابتکار عمل دارند. لذا تمرین و آموزش‌­های لازم می­‌تواند به پرورش خلاقیت منجر شود.

برای رسیدن به بالاترین سطح تفکر خلاق که ابتکار و ترکیب است، روش‌­های زیر پیشنهاد می­‌شود.

۱- به کودک بیاموزید تا با وسایلی که در اختیار دارد، چیزهای نو و ابتکاری بسازد. لازم است انواع وسایل و امکانات را برای او فراهم سازید. البته منظور از امکانات، اشیاء دورریختنی مانند انواع قوطی، انواع پارچه، تکه­‌های چوب، انواع سنگ و… است.

۲- پس از آموختن خطوط به کودک از آنها درخواست کنید تا با انواع خطوطی که آموخته، تصاویری منحصر به فرد بکشد. از او بخواهید تصاویری نقاشی کند که تا به حال نکشیده است.

۳- داستان‌هایی را برای کودک بازگو کنید و از او بخواهید تا با ترکیب داستان‌ها با یکدیگر، داستانی نو و ابتکاری بسازد. چراکه ویژگی مهم بدیع بودن یا ابتکار، ترکیب کردن و ایجاد پدیده­‌ای جدید است.

۴- کودک می­‌تواند با ترکیب رنگ­‌های مختلف، رنگ‌هایی جدید بسازد و نقاشی خود را رنگ کند. شما می­‌توانید با دادن یک آبرنگ یا چند گواش به کودک، او را تشویق به ترکیب رنگ‌­ها و ساخت رنگ‌های نو و ابتکاری کنید.

۵- مسأله­‌ای را برای کودک طرح کنید و از او بخواهید راه حل‌های ابتکاری و جدید برای حل آن ارائه دهد. مثلاً می­‌توانید داستانی بگویید و برای قهرمان داستان موانع و مشکلاتی مطرح کنید. کودک را وادارید تا با نوآوری، به خلق ایده‌ها و راه­‌حل‌های جدید برای حل مسأله بپردازد. می­‌توانید مسابقه­‌ای ترتیب دهید و به بهترین و عجیب‌ترین راه­ حل یا ایده جایزه بدهید.

۶- از کودک بخواهید تا نقاشی‌هایی غیرمعمول بکشد، مثلاً به او بگویید آیا می­‌تواند یک ماهی عجیب بکشد یا یک آدم فضایی ترسیم کند یا جنگلی بکشد که با جنگل­‌های معمولی فرق داشته باشد.

۷- اشیایی را برای کودک فراهم کنید و از او بخواهید برای هر یک موارد استفاده­‌ای غیرعادی طرح کند. مثلاً از او بپرسید با یک کاسه یا یک لیوان به جز موارد معمول استفاده، چه استفاده‌­های غیرمعمولی را می‌­توان ابداع کرد.

۸- چند کلمه بیان کنید و از کودک خود بخواهید داستانی را با آنها بگوید، نقاشی کند یا در مورد کودکان دبستانی بنویسد. از او بخواهید داستان‌هایی ابتکاری و خلاقانه بسازد و سپس از آن داستان یک کتاب داستان تهیه کنید. کتابی که خودش تصاویرش را نقاشی کند.

۹- با دادن انواع اشکال هندسی به کودک از او بخواهید با ترکیب آنها با هم اشکالی کاملاً انتزاعی و تخیلی پدید آورد. اشکالی که در دنیای واقعی وجود ندارد.

۱۰- برای تقویت قوای تخیل کودک، از او بخواهید چیزی را تجسم کند و سپس آن را در ذهن خود تغییر دهد. مثلاً از او بخواهید گربه‌­ای را تجسم کند و برای آن گربه پر و بال تجسم کند یا پرنده‌­ای را با لب و دندان تصور کند.

البته شما می­‌توانید اینها را برای نمونه برای کودک بیان کنید و از او بخواهید چیزهای دیگری غیر از این موارد تجسم کرده و تغییر دهد. می‌­توانید از او بخواهید آنها را نقاشی کند یا حتی بسازد.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.