31

رشد خلاقیت در سنین مختلف

|
0 دیدگاه
0

خلاقیت به معنای نوآوری و دیگرگونه فکر کردن است.

رشد خلاقیت در سنین مختلف

به گفته محققان بهترین سنین برای پرورش خلاقیت سنین کودکی است. همزمان با شکل گیری تفکر و زبان در کودک، می ­توان بستر رشد تفکر خلاق را نیز فراهم نمود.خلاقیت چیزی بیش از یک خصوصیت شناختی یا شخصیتی است که ممکن است در افراد تغییر کند، در حقیقت فرایندی است که در طول حیات فرد توسعه و تکامل می­ یابد.

برخی پژوهشگران معتقدند خلاقیت به تدریج و همراه با رشد فرد و دستیابی به تجارب زندگی، در مراحل مختلف با فراز و فرودهایی مواجه است در پژوهشی مشخص شده است سه مرحله تحول خلاقیت در زندگی فرد وجود دارد که شامل: تولد تا یازده سالگی که مرحله پربارسازی درونی خلاق است،

در این مرحله خلاقیت همزمان با شکل­ گیری و رشد نظام فکری، شکل می ­گیرد و در صورت بسترسازی مناسب درونی می­ شود. ۱۲ تا ۶۰ سالگی که به نام مرحله پربارسازی بیرونی خلاق می­باشد.در این مرحله خلاقیت درونی شده،

نمود بیرونی پیدا می­ کند و منجر به بروز نوآوری و اختراعات و ابداعات می­ شود و ۶۰ سالگی تا زمان مرگ را مرحله خودارزیابی خلاق نامیده ­اندکه فرد در این مرحله فرایند خلاقیت خود را به نوعی مورد ارزیابی قرار می­ دهد.

در پژوهش­ های دیگری محققان دریافتند که در هفت تا هشت سالگی خلاقیت دچار افت شده و نزول می­گردد. در سنین ۱۰ و ۱۱ سالگی به اوج رسیده و در دوازده سالگی کاهش می­یابد. آنها دریافتند که خلاقیت در ۱۶ سالگی مجددا رشد کرده و افزایش می­ یابد .

در پژوهشی دیگر نیز محققان با بررسی کودکان کلاس سوم، چهارم و پنجم دریافتند که دانش ­آموزان کلاس چهارم در مقایسه با دو گروه دیگر در مولفه سیالی بالاترین میانگین نمرات را دریافت نمودند .

تورنس نیز در تحقیقات خود نشان داده است که سریع­ ترین رشد در خلاقیت در دوران پیش از دبستان تا کلاس چهارم رخ می ­دهد و از کلاس چهارم تا کلاس ششم ابتدایی یا کاهش می­ یابد یا تقریبا ثابت می ­ماند و از آن پس تا مقاطع فوق لیسانس، دکترا و مرحله حرف ه­ای شدن و همزمان با تغییر سطوح آموزشی، افزایش ناچیزی در خلاقیت رخ می ­دهد.

در حقیقت کودکی که در مهد کودک آزادانه به کارهای مورد علاقه و خلاق خود می ­پرداخت، اینک در مدرسه باید از قوانین تبعیت کند. البته گاردنر معتقد است که خلاقیت در دوره نوجوانی دوباره تا حدودی افزایش می­ یابد و این روند تا بزرگسالی ادامه دارد.

تورنس از نظریه پردازان بزرگ خلاقیت نیز به روند تحول خلاقیت در سنین مختلف اشاره کرده است. او بیان می ­دارد، خلاقیت دانش ­آموزان در حدود شش سالگی کاهش می ­یابد و در کلاس چهارم این کاهش افزایش یافته و سپس دوباره افزایش می ­یابد که این امر را تورنس افت کلاس چهارم نامیده است.

او دلیل این امر را به دلیل ورود کودکان به مدرسه می­ داند، چون کودکان با ورود به مدرسه مجبورند رفتارهای­شان را انتظارات مدرسه و مسئولین و معلمان تنظیم کنند.فروید نیز به عنوان پدر علم روانشناسی سنین ۶ تا ۱۲ سالگی را دوره نهفتگی یا رکود می­ نامد.

او اعتقاد دارد کودکان در این مرحله همزمان با کاهش یافتن تعارضات روانی، به دوران تعادل روانی و پذیرش زندگی اجتماعی وارد می­ شوند.فروید علت کاهش خلاقیت در سن ده سالگی را جریان یافتن انرژی روانی فرد به سمت جریان بلوغ می­ داند.

در حقیقت انرژی کودک در پایان دوران دبستان از خلاقیت به سمت بلوغ منحرف می­ شود و لذا احتمالا کاهشی را در خلاقیت شاهد هستیم.البته محیط مدرسه و ساختار کلاس نیز در رشد یا سرکوب کردن خلاقیت اثرگذار است.

بنابراین متخصصان تعلیم و تربیت پیشنهاد می ­کنند در دوران دبستان نظام آموزشی باید محیطی خلاق را جهت یادگیری کودکان تدارک ببینند و از تاکید بیش از حد بر ساختارها و قوانین خشک و دست و پاگیر خودداری کنند.چرا که تورنس مدرسه را به نوعی از بین برنده خلاقیت می ­داند.

بنابراین برای حفظ روند خلاقیت لازم است به رشد خلاقیت در مدرسه اهمیت داده شود تا زمینه پرورش نسلی خلاق در آینده فراهم گردد.

دریافتیم که بر اساس تحقیقات پژوهشگران، عمده رشد و تحول خلاقیت دوران پیش از دبستان است، لذا به والدین و مربیان عزیز توصیه می ­کنیم این دوران طلایی یعنی هفت سال ابتدایی زندگی کودکان را دریابیم و به بهترین شکل زمینه بروز خلاقیت را در آنان فراهم کنیم.

همچنین لازم است در دوران دبستان نیز انگیزه کودکان را حفظ کرده و افزایش دهیم. چرا که تحقیقات نشان داده نوجوانانی که در یک حیطه خاص دارای توانایی­ های خلاقانه هستند،احتمالا در دوران بزرگسالی نیز در زمینه­ ای که به علاقه مندی دوران نوجوانی آنان مرتبط است از خود خلاقیت نشان خواهند داد و کسب و کاری موفق خواهند داشت.

خلاقیت قابلیتی است که در همه انسان ها وجود دارد و برای رشد خلاقیت نیازمند محیط و بستری مناسب هستیم.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.