47

رشد خلاقیت در ۲ تا ۵ سالگی

|
0 دیدگاه
02024

خلاقیت یکی از انواع متمایز هوش است. پرورش خلاقیت باید بین ۲ تا ۵ سالگی و بعد از آن باشد. هدف از تربیت کودک خردسال این است که به رشد خودانگیخته ذهنی، روانی و بدنی او کمک شود

رشد خلاقیت در ۲ تا ۵ سالگی

 وظیفه مربی و والدین این است که روند رشد طبیعی کودک را بفهمند و امکاناتی فراهم کنند که کودک بتواند به تدریج بر محیط خود مسلط شود و بر مهارت‌های خود بیفزاید. در واقع هر کمک غیرضروری به کودک مانعی برای رشد و تکامل کودک تقلی می‌شود.

۲ تا ۵ سالگی تغییرات و رشد شناختی کودکان، آنها را مستعد کاوش در محیط، مسائل و روابط می‌کند اما متأﺳﻔﺎﻧﻪ اﻏﻠﺐ ﺑﺰرگ‌ترﻫﺎ ﻣﺎﻧﻊ رﺷﺪ و ﺷﻜﻮﻓﺎیی ﺧﻼﻗﻴﺖ ﻛﻮدﻛﺎن می‌شوند. دﻟﻴﻞ ﻋﻤﺪه اﻳﻦ رفتار ﻧﻴﺰ ﻋﺪم آﺷﻨﺎیی آنها ﺑﺎ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﺧﻼﻗﻴﺖ و اﻫﻤﻴﺖ آن در زﻧﺪگی آﻳﻨﺪه کودکان اﺳﺖ.

زﻣﺎنی ﻛﻪ ﻣﺎ ﺧﻮدﻣﺎن آﺷﻨﺎیی ﻛﺎفی ﺑﺎ ﺧﻼﻗﻴﺖ ﻧﺪارﻳﻢ، ﻣﺴﻠﻤﺎً نمیﺗﻮاﻧﻴﻢ آن را ﺑﻪ درستی در ﻛﻮدﻛﺎن ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻫﻴﻢ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﺎﻧﻊ از اﻧﺠﺎم ﻛﺎرﻫﺎیی میﺷﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻣﺎن ﻣﻌﻘﻮل ﻧﻴﺴﺖ ﻳﺎ ﺑﺎ ﻋﺮف ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺳﺎزﮔﺎری زﻳﺎدی ﻧﺪارد. در واﻗﻊ ﺗﻤﺎم سعی ﻣﺎ، ﭘﺮورش ﻛﻮدﻛﺎنی ﺳﺮ ﺑﻪ زﻳﺮ، آرام، ﻣؤدب و منطقی اﺳﺖ.

ﻣﺎ میﺧﻮاﻫﻴﻢ ﻓﺮزﻧﺪانﻣﺎن ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﺎ بزرگ‌ترها ﻓﻜﺮ ﻛﻨﻨﺪ و ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻣﺎ میﺧﻮاﻫﻴﻢ رﻓﺘﺎر ﻛﻨﻨﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﻫﻤﻪ اﻳﻨﻬﺎ یعنی ﻛﺸﺘﻦ ﺧﻼﻗﻴﺖ در ﻛﻮدﻛﺎن. نگرش‌های والدین، معلمان و بزرگسالان در تقویت یا منع خلاقیت اهمیت دارد. پژوهش‌ها روشن ساخته‌اند که بزرگسالان غالباً به کودکانی که مؤدب هستند،

پاداش می‌دهند و کودکان خلاق را که خارج از حد خویش سخن می‌گویند، تنبیه می‌کنند؛ کودکانی که با اصلاحاتی نظیر پرحرف و دارای روحیه مخالف توصیف می‌شوند. وقتی از کودکان خواسته شد، صفات نامطلوب را نام ببرند، آنها غالباً صفاتی نظیر کسی که همیشه سؤال می‌پرسد یا می‌خواهد به تنهایی کار کند و پرحرفی را نام بردند.

کنجکاوی کودکان در جنبه‌های متفاوت و به صورت سؤالاتی از زبان آنها مطرح می‌شود. در این سن بهتر است پاسخ سؤالات کودک را به تمامی ارائه نکنید و متناسب با درک و فهم و سن آنها توضیحاتی بدهید. این کار باعث می‌شود کودک فکر کند و به یک پاسخ واحد قانع نشود.

همچنین به آنها باید به گونه‌ای پاسخ داد که منجر به احساس خجالت و گناه در آنان نشود. نباید به خاﻃﺮ ﻛﻨﺠﻜﺎوی و ﭘﺮﺳﻴﺪن ﺳؤاﻻت ﻏﻴﺮﻋﺎدی و ﻣﻜﺮر، ﻛﻮدﻛﺎن را ﺳﺮزﻧﺶ کرد.

ﻫﺮ ﻛﻮدک یک ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد اﺳﺖ و ﻧﮕﺮش و ﻃﺮز تلقی ﺧﺎص ﺧﻮد را از دﻧﻴﺎ دارد. ﺧﻼﻗﻴﺖ ﻧﻴﺰ یعنی ﻛﺎرﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ و ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد. در واﻗﻊ ﻣﻨﺸﺎء ﺧﻼﻗﻴﺖ ﻫﻢ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﻔﺎوت و ﺗﻤﺎﻳﺰات ﺑﻴﻦ اﻓﺮاد است. در ﺻﻮرتی ﻛﻪ ﻣﺎ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت‌ﻫﺎ را در ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﻢ،

ﺧﻼﻗﻴﺖ آﻧﻬﺎ اﻣﻜﺎن رﺷﺪ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ولی اﮔﺮ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﻛﺮدن آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ، ﺧﻼﻗﻴﺖ آﻧﻬﺎ را ﻗﺮﺑﺎنی ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺧﻮد ﻛﺮده‌ایم. مانع دیگر رشد خلاقیت در کودکان مقایسه کردن آنها با سایرین است. پیامی که مقایسه به کودک می‌دهد، این است: «تو باید مانند فلان فرد رفتار کنی و خودت نباشی»!!!

بازی‌ها فرصت‌های مناسبی را برای تقویت خلاقیت کودکان فراهم می‌آورد. در موقعیت‌هایی که کودکان آزادانه محیط را دستکاری می‌کنند، تفکر آنها دست به انتخاب‌هایی می‌زند که به جای تمرکز بر یک پاسخ آموخته‌شده به خارج از این محدوده گسترش می‌یابد.

انعطاف‌پذیری و اعمال ابتکاری را می‌توان در بازی آزادانه کودکان مشاهده کرد. تنوع محیط نیز از زمینه‌های مناسب برای رشد فکری و خلاقیت است. ﻛﻮدﻛﺎن را به دیدن ﻣﻨﺎﻃﻖ و ﻣﻜﺎن‌ﻫﺎی اﻟﻬﺎمﺑﺨﺶ و متفاوت ببرید و آنها را با طبیعت آشنا کنید.

ﺗﺨﻴﻞ و ﺧﻴﺎل‌ﭘﺮدازی نیز ﺑﺴﺘﺮ ﺧﻼﻗﻴﺖ اﺳﺖ. ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﺎ ﺗﺨﻴﻞ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد بیﺟﺎنی، ﺟﺎن میﺑﺨﺸﻨﺪ. آنها ﻋﺮوسک و ﺳﺎﻳﺮ اﺳﺒﺎب ﺑﺎزی و حتی در و دﻳﻮارﻫﺎ را ﻣﻮﺟﻮداتی ﺟﺎندار ﺗﺼﻮر میﻛﻨﻨﺪ. در واﻗﻊ ﺟﺎندارﭘﻨﺪاری از ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺑﺎرز ﻛﻮدﻛﺎن ﺧﺮدﺳﺎل اﺳﺖ.

آنها از طریق ﺟﺎن دادن ﺑﻪ اﺷﻴﺎء ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار ﻛﺮده و اﺣﺴﺎس ﻫﻤﺪلی میﻛﻨﻨﺪ. اﻳﻦ ارﺗﺒﺎطﻫﺎ ﻣﻮﺟﺐ ارﺗﻘﺎی ﻣﻬﺎرتﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎعی ﻛﻮدﻛﺎن ﺷﺪه و آﻧﻬﺎ را ﺑﺮای ورود ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ واقعی آﻣﺎده میﻛﻨﺪ.

اﮔﺮ میﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺧﻼﻗﻴﺖ، اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﻧﻔﺲ، ﺗﻮاﻧﺎیی و ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﻓﺮدی و اﺟﺘﻤﺎعی ﻓﺮزﻧﺪﺗﺎن ارﺗﻘﺎ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ،در ﺑﺎزیﻫﺎی ﺧﻴﺎلی آﻧﻬﺎ ﺷﺮﻛﺖ ﻛﻨﻴﺪ و قسمتی از داﺳﺘﺎن آﻧﻬﺎ ﺷﻮﻳﺪ.

تخیل را می‌توان با پرسش‌هایی از این قبیل بیشتر برانگیخت:

– چند راه حل برای این مسأله به نظرت می‌رسد؟

– فکر می‌کنی چه چیزی سبب این مسأله شده است؟

– فکر می‌کنی این شیء چند نوع کاربرد دیگر دارد؟

– چگونه این شیء را تغییر دهیم تا بهتر شود؟

ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﺮای اﻳﻨﻜﻪ ﺧﻼق ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺎﻳﺪ آن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ میﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻓﻜﺮ ﻛﻨﻨﺪ. آﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ اﺣﺴﺎس ﻋﺪم وابستگی ﻛﻨﻨﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻘﻴﻦ پیدا ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺠﺒﻮر ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮای ﺟﻠﺐ رﺿﺎﻳﺖ ﺷﻤﺎ ﻳﺎ دﻳﮕﺮان ﻛﺎری انجام دهند و در انجام رفتار دلخواه خود آزاد باشند.

کودکان باید احساس کنند که توانمند هستند و از عهده انجام امور خاصی برمی‌آیند. در زمان‌هایی که برنامه‌هایشان آن گونه که انتظار می‌رفته، موفق نبوده، کوشش‌هایشان را ناچیز نشمارید و حمایت عاطفی کافی را فراهم سازید. آنها باید به خاطر توانایی‌هایشان به اندازه کافی مورد توجه قرار گرفته و تشویق شوند.

برای حفظ توازن بین داشتن آزادی در تفکر و رعایت اصول، دادن احساس مسؤولیت به کودک ضروری است. کودکان باید مسؤولیت‌هایی داشته باشند که مرتباً به آنها رسیدگی کنند. آنان باید مسؤول برخی از مسائل شخصی خود باشند، مثلاً آنچه می‌پوشند یا نظم و ترتیب وسایل و اسباب بازی‌هایشان.

به همین ترتیب در موقعیت‌های بین‌فردی آنها را تشویق کنید که خود بدون دخالت بزرگسالان روابطشان را با همسالان برقرار سازند. بنابراین به دلیل تشویق کودکان به تصمیم‌گیری، آنها از دوران اولیه کودکی قادرند بسیاری از مسائل و مشکلات خود را حل کنند.

تربیت و آموزش کودکان وقتی منطبق با نیازهای رشدی آنها است، یادگیری را تسهیل می‌کند و موجب رشد بهتر و موفقیت بیشتر در کسب مهارت‌های مورد نیاز آنها می‌شود.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.