43

عوامل اثرگذار در خانواده بر خلاقیت کودکان

|
0 دیدگاه
040011

خلاقیت شامل خلق ایده­‌های نو و تولیدات ابتکاری است. خلاقیت فرآیندی است که منجر به حل مسأله، مفهوم‌سازی، ساختن اشکال هنری، نظریه‌پردازی و تولیدات بدیع و یکتا می‌­شود

عوامل اثرگذار در خانواده بر خلاقیت کودکان

 خلاقیت شامل تولید راه­‌حل‌های جدید اصیل و تازه، حل مسائل مبهم و بسیار پیچیده است . خلاقیت ماهیتی پیچیده دارد و تحت تأثیر عوامل بسیاری است اما در میان عوامل مؤثر بر خلاقیت، شواهد فراوانی وجود دارد که نشان می­‌دهد خانواده نقش بسیار مهم و تأثیرگذاری بر رشد و پرورش خلاقیت یا افول و از بین رفتن آن دارد.

از میان عوامل مهم خانوادگی، شیوه­‌های فرزندپروری تأثیر زیادی بر خلاقیت کودکان دارد. شیوه‌­های فرزندپروری شامل روش‌­های تربیتی است که والدین در تربیت فرزندشان به کار می­‌برند. معمولاً والدین سه روش را در تربیت فرزند خود به کار می‌­گیرنذ

 جالب است بدانید که روش تربیتی آسان‌گیرانه یا سهل‌گیرانه با کاهش خلاقیت و کمتر بودن رفتارهای خلاقانه کودکان مرتبط است چراکه در این روش تربیتی میزان تعامل و ارتباط صحیح والدین با کودک کمتر است و معمولاً کودکان به حال خود رها می­‌شوند.

در این روش هیچ نظارتی بر تربیت کودکان انجام نمی­‌گیرد و کودکان از آزادی بیش از حد برخوردارند. مطالعات نشان داده که نه سخت­گیری زیاد و نه آزادی زیاد هیچ کدام در رشد خلاقیت تأثیر مشخصی ندارند. منظور از دادن آزادی به کودکان، آزادی توأم با نظارت، تعامل و ارتباط متقابل والدین و فرزندان است. در مقابل، شیوه­‌ها و روش‌­های تربیتی که بر مبنای اقتدار، پذیرش و سازگاری بوده است،

سبب رشد خلاقیت در کودکان شده است. در روش­‌های تربیتی مستبدانه که با آزادی کم و سخت­گیری زیاد همراه است، خلاقیت و پیشرفت تحصیلی کودکان رشدی منفی داشته است .همچنین در محیط­‌های خانوادگی شاد و بانشاط نیز روند رشد و پرورش خلاقیت کودکان صعودی است.

روابط والدین با یکدیگر و میزان خلاقیت کودکان

رضایت در روابط والدین نیز بر میزان خلاقیت کودکان اثرگذار است. رضایت از روابط بین‌فردی شامل احترام متقابل، دوست داشتن، تعهد، عشق و رضایت است. همچنین همکاری، همدلی و مشارکت والدین در تعلیم و تربیت فرزندان، تعامل متقابل، حمایت از یکدیگر و فرزندان نیز بخشی از رضایت زناشویی است (هندریک، ۱۹۹۹).

جو و فضای عاطفی خانواده نقش مهمی در رشد و پرورش صحیح کودکان و خلاقیت آنان دارد. هر چقدر که میزان رضایت والدین از روابطشان بالاتر برود، میزان آرامش و خلاقیت در کودکان نیز بالاتر می‌­رود، چراکه تفکر خلاق در گرو آرامش و امنیت در محیط خانواده است و این آرامش و امنیت نیز به نوع روابط والدین بستگی دارد.

شاید یکی از مهم‌ترین عوامل در جو خانوادگی مثبت روابط مثبت بین والدین شامل رضایت، همدلی، حمایت، همفکری در فرزندپروری، حل مشارکتی مسائل زندگی و… است که نقش مهمی در بسترسازی جهت رشد و پرورش خلاقیت کودکان دارد.

در مقابل، پژوهش‌های بسیاری نیز نشان داده که تعارض و اختلاف بین والدین و نداشتن رضایت از زندگی منجر به آسیب فرزندان و بروز اختلالات رفتاری، تنیدگی و پرخاشگری می­‌شود. در این جو نامناسب خلاقیت نه تنها رشد نمی‌کند، بلکه منجر به سرکوب شدن و افت آن نیز می‌­شود .

در خانواده‌­هایی که روابط والدین حاکی از رضایت است و محیط خانواده، محیطی آرام، صمیمی و همراه با شوخ‌طبعی باشد، امکان تعامل با فرزندان نیز بیشتر است و این کودکان فرصت­‌های بیشتری برای ابراز وجود، استقلال و کاوشگری دارند، لذا کودکانی خلاق­‌تر خواهند بود.

در این راستا در مطالعه­‌‌ای دو گروه از کودکان از نظر میزان رضایت والدینشان از زندگی و ارتباط آن با سطح خلاقیت مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این تحقیق نشان داد در خانواده‌­هایی که میزان رضایت از زندگی در والدین بالا است، به همان میزان نیز سطح خلاقیت کودکان بالاتر است و برعکس در خانواده‌­هایی که سطح رضایت والدین پایین گزارش شده بود، میزان خلاقیت‌کودکان نیز پایین­‌تر بود

جالب است بدانید ترتیب تولد کودکان در خانواده نیز بر خلاقیت، اثرگذار است. بر اساس تحقیقات انجام شده، فرزندان اول خانواده‌ها معمولاً نسبت به دیگر فرزندان از خلاقیت بالاتری برخوردارند (سیمونتون، ۲۰۰۰). خلاقیت فرزندان اول خانواده دلایل مختلفی دارد و به نوعی با رفتار و تعامل و ارتباط والدین مرتبط است.

مثلاً ذوق و شوق مادران و پدران در تربیت کودک اول معمولاً بیشتر است و والدین جوان امکانات و زمان بیشتری را صرف آموزش فرزند اول خود می­‌کنند و به تربیت اولین فرزند خود حساس‌­ترند. برخی مطالعات نشان داده که در خانواده‌­هایی که والدین وقت بیشتری را صرف تعامل و ارتباط با فرزندان خود می­‌کنند،

کودکان آنها نسبت به همسالان خود خلاق­‌تر بوده و استقلال بیشتری دارند.بنابر مطالب فوق توصیه می­‌شود با اصلاح روابط زناشویی و حل مسائل بین‌فردی، سعی کنید محیطی امن و سرشار از آرامش برای کودکان خود فراهم سازید تا کودکان نیز در این محیط گرم و آرام بتوانند استعدادها و توانایی­‌های درونی خود را بروز دهند.

هر چه روابط بین شما گرم‌­تر و صمیمی­‌تر باشد، ارتباط و تعامل شما با فرزندان نیز بیشتر و بهتر خواهد بود و در نتیجه میزان خلاقیت‌و نوآوری فکری آنان نیز بیشتر خواهد بود.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.