37

قصه‌­های ادبی کهن و رشد خلاقیت در کودکان ۴ تا ۶ سال

|
0 دیدگاه
040010

قصه‌گویی یکی از قدیمی‌­ترین راه‌هایی است که از دیرباز برای تعلیم و تربیت آدمی به کار گرفته شده است.

قصه‌­های ادبی کهن و رشد خلاقیت در کودکان ۴ تا ۶ سال

شاید پیشینه قصه و قصه‌گویی به حضرت آدم برسد که داستان رانده شدن از بهشت را برای فرزندانش بازگو کرده است. امروزه اگر نگاهی به ویترین کتاب‌فروش‌ی­ها بیندازید، می­‌توانید کتاب­‌های ادبی بسیاری را ببینید که برای همه گروه‌های سنی کودکان بازنویسی شده­‌اند، از کتاب شاهنامه گرفته تا کتاب بوستان و گلستان و مثنوی عظیم مولانا.

همه این کتاب­‌های ارزشمند منابع مهمی برای رشد تفکر و تعلیم و تربیت صحیح هستند. به عقیده کارشناسان، کودک از سال‌های ۵-۴ زندگی به قصه و داستان علاقمند می‌شود. قصه‌­ها و داستان­‌ها توجه کودکان را به خود جلب کرده و تمرکز آنها را به دنیای ذهنی و خیالی متمرکز می­‌کند.

دنیایی که در آن می­‌توانند مفاهیم خودشان در مورد زندگی، دنیا و ارتباطات انسانی آزمایش کنند. قصه­‌ها کمک می­‌کنند تا کودکان بهتر دنیای اطراف خود را ببینند و بشناسند. از مزایای دیگر قصه‌گویی می­‌توان به مواردی چون: تشویق و تحریک کودکان به سمت فرآیند­های ذهنی،

ایجاد فرصت برای نمایش خلاق ایده­‌ها و احساسات، فراهم کردن موقعیت­‌هایی برای ایجاد و بهبود مهارت­‌های اجتماعی و ارتباطی و فراهم کردن فرصت برای کار بر روی ایده­‌ها و تجربیات توسط کودکان و رشد خلاقیت اشاره کرد.

قصه‌گویی و پرورش خلاقیت

قصه­‌ها با خلق دنیایی دیگر می­‌توانند به جلب توجه و تمرکز در کودکان کمک کنند و آنها را به دنیایی ماورای دنیای واقعی ببرند و به همین جهت قصه­‌ها می­‌توانند با پرورش قوه خیال و خیالپردازی در کودکان، آنها را به سمت خلاقیت سوق دهند. خلاقیت که به عنوان نیرویی درونی و بالقوه در آدمی نهاده شده است،

قابلیت رشد و پرورش داشته و می‌تواند به حالت بالفعل درآید. هر چند که تاکنون تعریف واحدی برای خلاقیت بیان نشده است اما خلاقیت به عنوان امری ضروری برای زندگی امروزی و سازگاری با دنیای اطراف بسیار مورد توجه است. یکی از ابعاد مهم خلاقیت تخیل و تصویرسازی ذهنی است .

می‌­توان گفت که خلاقیت در حقیقت شکلی از تخیل کنترل‌شده است که به نوعی ابداع و نوآوری منجر می‌شود. بنابراین می­‌توان دریافت که یکی از روش‌­های رشد و پرورش خلاقیت تقویت و پرورش نیروی تخیل و تصور ذهنی است و از طرفی بهترین سنین برای رشد و پرورش قوای ذهنی و تخیل همان سنین کودکی و پیش از دبستان است،

چراکه فروید به عنوان پدر علم روانکاوی معتقد است خلاقیت و تفکر خلاق، شکلی عالی از تخیلات آزاد و بازی‌های دوران کودکی است. به اعتقاد او سرچشمه خلاقیت را باید در تجربیات دوران کودکی جستجو کرد. پس می­‌توان دریافت که قصه­‌ها با ایجاد و رشد و پرورش قدرت تخیل و تصویرسازی ذهنی که زیربنای خلاقیت و تفکر خلاق است،

می­‌توانند به رشد و توسعه خلاقیت در کودکان کمک کنند. در حقیقت داستان‌ها و قصه­‌ها با تحریک قوه تخیل و با ایجاد امکان تصویرسازی ذهنی، ذهن کودک را به تخیل و ایده‌سازی وامی‌­دارد، چراکه کودک با شنیدن یک داستان، صحنه­‌ها و شخصیت­‌های آن را دوباره در ذهن خود خلق و بازآفرینی می­‌کند و بدین ترتیب توانایی تجسم و تصویرسازی ذهنی که مبنای تفکر خلاق و خلاقیت است­،

در وجود او شکوفا می­‌شود. ویگوتسکی از پیشگامان روانشناسی معتقد است که فقر محیطی و عدم وجود محرک­‌های محیطی مناسب سبب می­‌شود که کودکان تصور ذهنی ضعیفی داشته باشند، بنابراین می­‌توان از طریق قصه‌گویی به غنای محیطی کودک و تقویت قوای ذهنی و تخیل در او و در نتیجه پرورش خلاقیت کمک کرد.

حل مسأله نیز یکی از ابعاد تفکر خلاق است. پیاژه و ویگوتسکی معتقدند که اهمیت بازی خلاق آن است که سبب رشد و بهبود حل مسأله به شیوه‌ای خلاق می‌شود . حل مسأله یکی از راه‌هایی است که از طریق آن کودکان می‌­توانند خلاقیت خود را نشان دهند و در این میان قصه‌گویی یکی از راه‌هایی است که می­‌تواند بر بهبود فرآیند حل مسأله مؤثر باشد.

برای این کار می‌توان از قصه­‌هایی بهره برد که در آنها از فرآیندهای حل مسأله استفاده می­‌شود. قصه‌هایی که در آن، افراد به دنبال یافتن راه حل برای حل مشکلاتشان هستند. این امر سبب می­‌شود تا قدرت حل مسأله و تفکر خلاق درکودکان افزایش یابد.

با این اوصاف باید به دنبال قصه­‌هایی بود که بتواند به رشد و پرورش قوای ذهنی و خلاقیت در کودکان کمک کند. افسانه­‌ها و قصه‌­های ادبی ادیبان ما میراث ارزشمند و گرانبهایی است که می‌تواند به ما کمک کند. قصه­‌هایی که در ادبیات کهن ما و آثاری چون مرزبان­‌نامه، کلیله و دمنه، موش و گربه و به ویژه در آثار شاعران و اندیشمندانی چون مولانا، سعدی، نظامی و… وجود دارد،

سرشار از نکته­‌هایی برای آموختن و یادگیری است و از طرفی سرشار از مسائلی است که حل آنها می­‌تواند ذهن را به سوی تفکر و اندیشیدن سوق دهد؛ به ویژه برای کودکان که در سنین حساس زندگی خود هستند، می­‌تواند فرصت‌­های بسیاری را برای آموختن و یادگیری و پرورش خلاقیت ایجاد کرده و برای آنها فرصت­‌هایی برای حل مسأله و تفکر خلاق به وجود آورد.

از آنجا که هدف اصلی یک قصه خوب، رشد و پرورش ذهن و تقویت قوای تخیل و تصویرسازی ذهنی و درنهایت رشد خلاقیت است، می‌توان دریافت که به‌کارگیری قصه­ های تعلیمی کهن می­‌تواند ما را به سمت این هدف سوق دهد.

بنابراین شما والدین گرامی می­‌توانید با قصه­‌های ادبی کهن سرزمینمان نه تنها در حفظ این میراث گرانبها بکوشید،بلکه می‌­توانید به رشد و پرورش قوای تفکر و خلاقیت کودک خود نیز کمک کنید و از طرفی به تعلیم و تربیت صحیح فرزندان خود نیز یاری رسانید چراکه آثار ادبی ما سرشار از نکات اخلاقی و تربیتی برای تعلیم و تربیتی صحیح است.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.