12

توانایی حل مسأله در کوکان(۲)

|
0 دیدگاه
02065-21

توانایی حل مسأله یکی از مهم‌ترین مهارت‌های کودکان به شمار می‌رود و یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های هوش هیجانی است.

توانایی حل مسأله در کوکان

کودکان با داشتن مهارت مناسب حل مسأله قادر خواهند بود بسیاری از مشکلات خود را به راحتی حل کنند و در مواجهه با چالش‌های دشوار بهترین راه حل را انتخاب کنند. مهارت و توانایی حل مسأله بر بسیاری دیگر از مهارت‌های هوش هیجانی از جمله عزت نفس، خودباوری، تنظیم و کنترل هیجان نیز تأثیر فراوانی دارد و افراد با داشتن توانایی حل مسأله مناسب می‌توانند

هوش هیجانی بالایی داشته باشند و در روابط بین‌فردی عملکرد مناسبی داشته باشند.هنگامی که در کودکان توانایی حل مسأله شکل نگرفته باشد یا به صورت ناقص ایجاد شده باشد، کودکان در مواجهه با مشکلات و مسائل، از آنها فرار می‌کنند. به عنوان مثال کودکی که دوستانش او را در بازی خود نمی‌پذیرند،

اگر از توانایی حل مسأله بی‌بهره باشد، ممکن است رفتار پرخاشگرانه از خود نشان دهد یا اینکه رفتار منفعلانه در پیش گیرد و روابط اجتماعی خود را کم کند اما کودکی که این مهارت‌ها را کسب کرده باشد، با اعتماد به نفس در پی حل مشکل برمی‌آید. به عنوان مثال همین کودک ممکن است در پی دوستان جدید باشد یا رفتار خود را بازبینی و برخی رفتارهای خود را اصلاح کند.

موارد کاربرد توانایی حل مسأله

۱٫ افزایش سازگاری

۲. افزایش عزت نفس

۳. پیشگیری از مشکلات بهداشت ‌روانی مانند اضطراب و افسردگی، بزهکاری، اعتیاد و…

۴. افزایش توانایی حل بحران‌های مختلف زندگی در افراد

۵. بالا بردن روحیه رضایت از خود در افراد

۶. تخلیه فشار و ناراحتی و هیجان رویارویی با مشکل

۷. ایجاد روحیه مثبت و خودکارآمدی در افراد

۸. ایجاد روحیه انعطاف‌پذیری در افراد و…

همان گونه که مطرح شد، حل مسأله دارای مراحلی است که سه مرحله ابتدایی آن یعنی تشخیص مسأله، تعریف، تحلیل و درک ماهیت مسأله و کشف راه‌حل‌های مختلف در مقاله توانایی حل مسأله در کودکان(۱) توضیح داده شد.در ادامه به بررسی سه مرحله دیگر می‌پردازیم تا از طریق آن والدین قادر باشند. با آمورش مهارت حل مسأله به کودکان در موفقیت و سلامت آتی کودکان نقش سازنده‌ای داشته باشند.

 ارزشیابی راه‌حل‌ها

در این مرحله هر یک از راه‌حل‌هایی را که در مرحله سوم به آنها دست یافته، مورد قضاوت و ارزشیابی قرار می‌دهد.

در این مرحله هدف کودک سودمند بودن یا نبودن راه ‌حل‌ها است. فرد پیامدها و نتایج هر یک از راه‌حل‌ها را پیش‌بینی می‌کند و سودمندی آن را برای خود و دیگران مورد قضاوت و ارزشیابی قرار می‌دهد. در واقع کودک باید پتانسیل هر یک از راهبردها را برای رسیدن به حل مسأله در نظر بگیرد و پیامدهای مثبت و منفی هر یک از راهکارها را بررسی کند.

چون در غیر این صورت ممکن است به نتایج ناخوشایند و غافلگیرکننده‌ای دست یابد. در این مرحله کودکان باید روشی را انتخاب کنند که بهترین شانس برای موفقیت و کمترین امکان دستیابی به نتایج ناخوشایند را داشته باشد. همچنین نباید برای به کارگیری یک تصمیم، عجله زیاد به خرج داد، زیرا کلیه راه‌ها و امکان‌های دیگر فعالیت از بین می‌رود.

در این مرحله کودکان به‌خصوص در سنین ۴ تا ۷ سال نیاز به راهنمایی شدید والدین دارند چون ممکن است در این سن نتوانند همه جوانب را در نظر بگیرند. والدین باید تک تک راه حل‌ها و پیامد آن را با کودکان مرور کنند و روش بازبینی و بررسی راه حل‌ها را به کودکان بیاموزند. این امر در دوران دبستان تا حدوی بهبود می‌یابد.

اجرای راه‌حل

در این مرحله کودک پس از انتخاب راه‌حل، باید آن را به کار گیرد. کودک راه‌حل‌های مفید و سودمند را انتخاب کرده و آنها را در عمل اجرا می‌کند. اگر هم کودک به این نتیجه برسد که انجام یک‌سری از فعالیت‌ها برای حل مسأله باید به دیگران (دوستان) واگذار شود، این فعالیت‌ها باید دقیقاً روشن و تعریف شده باشد و جهت آن نیز مشخص باشد.

به علاوه، ممکن است که بعضی از کارهای مربوط به حل مسأله نیاز به والدین داشته باشد تا کودک به اهداف تعیین شده خود دست یابد که در این صورت باید آن را به والدین واگذار کند.

ارزیابی کل فرآیند حل مسأله

ارزیابی یک گام ضروری در فرآیند حل مسأله است. ممکن است در جریان یک مشکل تغییراتی اتفاق بیفتد که واجب شود کودک فوراً فرآیند حل مسأله را مورد تجدیدنظر قرار دهد. بنابراین کودکان باید راهبردها و فعالیت‌های غیر‌مؤثر را نشان بدهند و حتی شاید نیاز باشد که مسأله را از نو تعریف کنند. ارزیابی در فرآیند حل مسأله برای نشان دادن پیشرفت کار ضروری است.

بنابراین در این مرحله فرد پیامدهای اعمالش را مورد توجه قرار می‌دهد. چنانچه راه‌حل رضایت‌بخش بود، به مشکل پایان داده می‌شود و فرآیند حل مسأله پایان می‌یابد اما اگر یک راه‌حل مؤثر نبود، کودک باید از راه‌حل‌های دیگری که در اختیار دارد، استفاده کند و فرآیند حل مسأله را از ابتدا شروع کند.

به هر حال فرآیند حل مسأله زمانی پایان می‌یابد که دیگر موقعیت برای فرد مسأله‌ساز نباشد. مرحله آخر حل مسأله بیشتر در سنین بالاتر رخ می‌دهد؛ هنگامی که کودک در توانایی قضاوت پیشرفت بیشتری کرده باشد. با این حال والدین باید همواره این امر را در نظر بگیرند و به کودک کمک کنند تا راه حل خود را ارزیابی کند.

البته باید توجه داشته باشند که همواره مشوق کودک باشند.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.