77

رفتار خانواده در رشد هوش هیجانی کودک

|
0 دیدگاه
0400744

والدینی که زندگی زناشویی موفقی ندارند، معمولاً گرفتار چرخه معیوبی از روابط، احساسات و نگرش‌ها می‌شوند که این موضوع به رشد هوش هیجانی کودک لطمه می زند.

رفتار خانواده در رشد هوش هیجانی کودک

انتقاد و عیب‌جویی

منظور از انتقاد و عیب‌جویی این است که زن یا شوهر ویژگی‌های شخصیتی طرف مقابل را زیر سؤال می‌برد و او را سرزنش می‌کند. عیب‌جویی، در ظاهر خیلی شبیه گله و شکایت است (گله و شکایت معمولاً برای سلامت زندگی زناشویی مفید است،

به ویژه زمانی که یکی از زوجین احساس می‌کند که طرف مقابل به نیاز‌های او توجه ندارد) اما تفاوتی اساسی میان آنها وجود دارد. گله و شکایت متوجه یک رفتار خاص است اما هدف انتقاد و عیب‌جویی ویژگی‌های شخصیتی طرف مقابل است.

در حالی که گله و شکایت صرفاً به نوعی بیان واقعیت است، انتقاد و عیب‌جویی اغلب ماهیتی قضاوت‌گونه دارد و یک «باید» در آن نهفته است و هدف آن مشکل‌دار جلوه دادن طرف مقابل است.چگونه می‌توان از این نوع انتقاد و عیب‌جویی اجتناب کرد؟

به محض آنکه مشکل و اختلاف نظری بروز می‌کند، والدین باید به حل و فصل آن بپردازند و صبر نکنند تا آن قدر عصبانی یا ناراحت شوند که دیگر نتوانند احساسات خود را کنترل کنند. والدین باید ناراحتی یا خشم خود را به نحوی ابراز کنند و همواره اعمال و رفتار همسر خود را مورد هدف قرار دهند، نه شخصیت او را. زوجین نباید همسر خود را سرزنش کنند و فقط باید به آنچه در حال حاضر در جریان است،

بپردازند و از کلی‌گویی پرهیز کنند. در موقع گله و شکایت کردن از بیان عباراتی مثل «تو باید…»، «تو همیشه…»، «تو هرگز…» خودداری کنند. تخریب والدین توسط یکدیگر سبب می‌شود کودکان دچار احساس ناامنی شوند. در این مواقع کودکان دچار هیجاناتی چون ترس، یأس و غم می‌شوند که برای سلامت روان آنها بسیار مضر است.

در ضمن کودکان در این شرایط نمی‌توانند خودپنداره خود را به نحو مناسبی شکل دهند و این امر در آینده سبب می‌شود کودک در تنظیم هیجان و برخورد مناسب با محیط اجتماعی عملکرد مناسبی نداشته باشد.

تحقیر

رفتار دیگری که والدین ممکن است نسبت به یکدیگر انجام دهند، تحقیر است. تحقیر بسیار شبیه انتقاد و عیب‌جویی است اما شدت و عمق بیشتری دارد. کسی که همسرش را مورد توهین و تحقیر قرار می‌دهد، عملاً قصد دارد که او را خوار کند و از لحاظ روانی آزارش دهد.

اغلب اوقات کسی که نسبت به همسرش احساس تنفر و بیزاری می‌کند، از او خسته و دلزده شده است یا رفتار او را دوست ندارد و می‌خواهد تلافی کند، اقدام به توهین و تحقیر می‌کند.با گذشت زمان و ادامه این روند، تعریف و تمجیدها، افکار عاشقانه و زمزمه‌های محبت از زندگی‌ رخت بر‌می‌بندد و عواطف مثبت و رفتارهای محبت‌آمیز جای خود را به احساسات منفی و تعاملات ناخوشایند و زشت می‌دهد.

نشانه‌هایی که معمولاً بیانگر رسوخ توهین و تحقیر به زندگی زناشویی است، عبارتند از: فحاشی و بی‌احترامی، ناسزاگویی و شوخی‌های خصومت‌آمیز، مثل ریشخند کردن و مورد استهزا و تمسخر قرار دادن. شخص ممکن است در مقابل ابراز خشم و عصبانیت همسرش، به خوار کردن او بپردازد یا اشتباهات لفظی‌اش را به وی گوشزد کند.

به طور کلی این رفتارها اثر بسیار مخربی بر کودک دارد. کودک برای رشد مناسب و پرورش هوش هیجانی کارآمد نیازمند پدر و مادر است و هر دوی آنها مسؤولیت‌هایی بر عهده دارند و یکی از آنها نمی‌تواند به تنهایی تمام مسؤولیت‌ها را بر عهده گیرد.

در شرایط تحقیر که والدین نسبت به همدیگر دارند، کودک از لحاظ هیجانی و عاطفی بسیار آسیب می‌بیند زیرا مشاهده می‌کند که یکی از والدینش توسط والد دیگر تحقیر و سرزنش شده است. در این شرایط عزت نفس کودک بسیار آسیب می‌بیند و کودک در آینده در بحث کنترل و تنظیم هیجانی به شدت دچار مشکل می‌شود.

حالت دفاعی به خود گرفتن

از دیگر رفتارهای زوجین که می‌تواند تأثیر منفی بر رشد هیجانی کودک بر جای گذارد، حالت دفاعی به خود گرفتن است. وقتی که زن (یا شوهر) از جانب همسر خود مورد توهین و تحقیر قرار می‌گیرد، کاملاً طبیعی است که حالت دفاعی به خود بگیرد اما این حالت دفاعی موجب مشکلات بزرگی در زندگی زناشویی می‌شود

زیرا وقتی زوجین تصور کنند زیر فشار هستند، به حرف یکدیگر گوش نمی‌دهند. در عوض، اغلب با انکار مسؤولیت‌هایی که در زندگی دارند، به هم واکنش نشان می‌دهند: «تقصیر من نیست که بچه در مدرسه مشکل دارد. این تو هستی که او را لوس کرده‌ای.» یا برای مشکلات خود عذر و بهانه می‌آورند.

به طور کلی چنین شرایطی در رشد هیجانی کودک آثار بسیار سوئی بر جای می‌گذارد. اصولاً والدین در چنین شرایطی توانایی درک احساسات کودک را ندارند و با کودک خود همدلی نمی‌کنند. همچنین برای کودک خود مرزهای دقیقی مشخص نمی‌کنند. این عوامل سبب می‌شود رشد هیجانی و همچنین هوش هیجانی کودک به شدت تحت تأثیر قرار گیرد.

نکاتی کاربردی برای والدین

والدین باید سعی کنند در مقابل کودک خود به همدیگر احترام گذارند و از تحقیر و توهین به یکدیگر بپرهیزند.

والدین باید تلاش کنند از طریق درک هیجانات یکدیگر از تنش و درگیری در خانواده جلوگیری کنند.

والدین باید بعد از مشاجره به سراغ فرزند خود بروند و با او صحبت کنند و سعی نمایند احساسات کودک را درک کنند و او را از هیجاناتی چون ترس و غم برهانند.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.