19

هوش هیجانی و احساس تنهایی در دانش‌­آموزان

|
0 دیدگاه
2254

یکی از مفاهیم روانشناختی که از دیرباز مورد بحث بوده، احساس تنهایی است که شامل عناصر اصلی و مهمی مانند احساس نامطلوب فقدان یا از دست دادن همدم،

هوش هیجانی

هوش هیجانی از زمره­ جدیدترین تحولات در زمینه فهم رابطه میان شناخت و هیجان است. در واقع این مفهوم مجموعه­‌ای از مهارت­‌ها و شایستگی­‌های اجتمـاعی را دربرمـی­‌گیـرد کـه بـر توانایی­‌های فرد برای تشخیص، درک و مدیریت هیجـان، حـل مسأله و سازگاری تأثیر می­‌گذارد و به طـرز مـؤثری فـرد را بـا نیازها، فشارها و مشکلات زندگی سازگار می­‌کند .

در تعریف دیگری هوش هیجانی مجموعه‌ای از توانایی‌ها، مهارت‌ها و ظرفیت‌های غیرشناختی است که توان فرد را در مقابله با درخواست‌ها و فشارهای محیطی تحت تأثیر قرار می‌دهد. در واقع هوش هیجانی توانایی برقراری رابطه­ مثبت با خود و دیگران است. از سوی دیگر هر گاه افراد توانایی کمی در مدیریت هیجان‌های خود داشته باشند،

نمی‌توانند حمایت‌های اجتماعی کافی را در موقعیت‌های استرس‌زا کسب کنند. همچنین هوش هیجانی بالا و توانایی در تنظیم هیجان‌های خود می‌تواند لذت انسان را از زندگی بیشتر کند.

مطالعات نشان می‌دهد بین مهارت‌های اجتماعی ضعیف با احساس تنهایی و ارتباطات درون‌فردی ضعیف و عزت نفس پایین ارتباط وجود دارد (دنیز[۳] و همکاران، ۲۰۰۵) کمرویی، اضطراب اجتماعی و عزت‌نفس پیش‌بینی‌کننده­ احساس تنهایی هستند.

هوش هیجانی بالا به کودک این توانایی را می‌دهد تا کنترل موقعیت تهدیدزا را بر عهده داشته باشد و از دخالت عوامل نامطلوب درونی و بیرونی همچون یأس، نومیدی، خستگی، عوامل هیجانی منفی، فشار روانی اطرافیان و سایر عوامل محیطی جلوگیری کند. آموزش مهارت‌هایی جهت ارتقای هوش هیجانی یکی از راه‌های پیشگیری ناراحتی روانی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان است.

برنامه‌ریزان و مدیران آموزشی می‌توانند با تقویت مراکز خدمات مشاوره‌ای و برگزاری کلاس‌­های آموزش مهارت­‌های هوش هیجانی، زمینه کاهش میزان احساس تنهایی را در دانش‌آموزان فراهم کنند.

مهارت­‌های هوش هیجانی و کاهش میزان احساس تنهایی

آمـوزش عملی همدلی و مسؤولیت‌پذیری اجتمـاعی کـه از مؤلفـه­‌هـای بین‌فردی هوش هیجانی است، می­‌تواند مهارت­‌های بین‌فردی را در کودکان تقویت کند.

می­‌توان بـا آمـوزش چگـونگی مـدیریت شـرایط فشارآور، تحمل فشار روانی (توانایی مقاومت کـردن در برابـر رویدادها، موقعیت­‌های فشارآور و هیجانات قوی بدون جا زدن و رویارویی فعال و مثبت) را در کودکـان افـزایش داد چراکه هـوش هیجانی در پرورش سازگاری با تجـارب و حـوادث فشـارزای روانی، نقش اساسی دارد

برای سازگار شدن با دیگران نیازمند درک حالت‌های هیجانی آنها از طریق حالت‌های چهره و بدن، بلندی و شدت صدا و سایر شواهد هستیم. قبل از هر چیز والدین باید درباره­ احساسات و هیجانات اطلاعات بیشتری پیدا کنند و درباره انواع هیجان مثل شادی و غم، شجاعت و ترس، صبر و بی‌حوصلگی، عشق و تنفر و… اطلاعات سازنده‌ای به کودک منتقل کنند. این امر نقش مهمی در سازگاری اجتماعی و آموزشگاهی کودکان ما ایفا می‌کند.

خوش‌بینی از جمله عوامل هیجانی است که در بهزیستی روانشناختی مؤثر است چراکه سیستم دفاعی و حفاظتی بدن را تقویت می­‌کند. دانش‌آموزان خوش­‌بین رویدادهای مثبت زندگی را به توانمندی­‌ها و تلاش­‌های خودشان نسبت می­‌دهند

و کنترل بالایی بر رخدادهای زندگی دارند و از طرفی رویدادهای منفی را به عوامل بیرونی نسبت می­‌دهند و این باعث می‌شود که خوش­‌بینی یکی از پیش‌بینی‌کننده­‌های بهزیستی روانشناختی تلقی شود. آموزش عملی خوش­‌بینی و نشاط باعـث تقویت خلق عمومی در کودکان مـی­‌شـود.

مـی­‌تـوان بـا آموزش مواردی نظیر دیدن نیمه­ پـر لیـوان، داشتن افکار مثبت، آموزش راه­‌های شاد زیسـتن و شـاد کـردن خود و دیگران، سطح خلق عمومی کودک را افـزایش داد. باید با این اندیشه آغاز کرد که همه چیز چاره‌‌پذیر است. صرف نظر از هر گونه شرایط، باز هم می­‌توان تصمیم به تفکر امیدوارانه گرفت و این امر دانش­‌آموز را یاری می­‌دهد که رفتارهای اعتمادآمیز را برگزیند و احساس بهزیستی و رضایت از زندگی داشته باشد.

در کل اگر دانش‌آموزی بتواند در لحظه­ خاصی احساسات و عواطف خود را تشخیص دهد و درک درستی از توانایی­‌های خود داشته باشد، خواهد توانست با توجه به شرایط، بهترین تصمیم را برگزیند. دانش­‌آموزان دارای هوش هیجانی بالا در برابر عوامل تنش‌زا، دارای قدرت کنترل بیشتری هستند و مدیریت کنترل فشار روانی را به خوبی انجام می‌دهند.

به کارگیری هر گونه تدبیر آموزشی به منظور تقویت هوش هیجانی در کودکان باعث می­‌‌شود که آنها در بزرگسالی در تمام حوزه­‌های زندگی خود، خواه در روابط عـاطفی و صـمیمانه و خـواه در فهـم قواعـد ناگفتـه‌ای کـه در زنـدگی بـه پیشـرفت می­‌انجامد، موفق باشـند.

متخصصان معتقدند اگر نیاز به تعلق در دانش‌­آموزان ارضا نشود و به نوعی فاصله­ اجتماعی آنها زیاد شود، احساسات منفی مانند احساس تنهایی در آنها ایجاد می‌شود. هنگامی که آنها با محیط‌ های تازه مانند مدرسه مواجه می‌شوند، ممکن است واکنش‌های عاطفی مختلفی نشان دهند؛

از جمله تغییر فعالیت‌های روزمره، کاهش مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی، قطع روابط و مبادلات نامتقارن گرم، احساس تنهایی، عجز و یأس که از عارضه‌های انزوای اجتماعی هستند. تلاش برای آموزش مهارت‌های مرتبط با هوش هیجانی باعث کاهش احساس تنهایی می‌شود.

باور بر ایـن اسـت کـه هـوش هیجانی در محیط­‌ هـای اجتمـاعی متنـوع (تحصـیلی، شـغلی و بین‌فردی) قابلیت آمـوزش و اصـلاح دارد و رشـد آن مزایـای شخصی و اجتماعی زیادی را به همراه خواهد داشت.در زمینه­ افزایش هوش هیجانی در دانش­‌آموزان، این امر بارز است

کـه آمـوزش مهـارت­‌هـای مدیریت هیجانی به ویژه در زمینه­ خودآگاهی و مدیریت رابطـه، باعث افزایش هوش هیجانی دانش­‌آموزان می­‌شود .

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.