72

هوش هیجانی کلید موفقیت اجتماعی کودکان

|
0 دیدگاه
05

کودکان برای رشد اجتماعی، فکری، عاطفی و هیجانی خود نیاز به تعاملات سازنده و برقراری ارتباطات مفید دارند. برخی از کودکان بهتر ارتباط برقرار می‌کنند، بهتر احساسات خود را ابراز می‌کنند،

شناخت هوش هیجانی

هوش هیجانی مجموعه‌ای از مهارت‌های عاطفی، ادراکی و رفتاری را شامل می‌شود که محور اصلی عملکرد ارتباطی و اجتماعی کودکان را تشکیل می‌دهد. هوش هیجانی از نظر مایر و سالوی[۱] نوعی توانایی به عنوان ظرفیت ادراک، ابراز، شناخت، کاربرد و اداره هیجانات در خود و دیگران تعریف شده است.

گلمن هوش هیجانی را شامل توانایی­‌هایی مثل برانگیختن خود، مقاومت در مواجه شدن با ناکامی­‌ها، کنترل تکانه­‌ها و به تأخیر انداختن خوشی­‌ها، تنظیم خلق خود، همدلی کردن و امیدوار بودن تعریف می­‌کند. او همچنین هوش هیجانی را به عنوان ظرفیت بازشناسی احساسات خود و دیگران و برانگیختن خود و مدیریت صحیح هیجانات خود در روابط مختلف با سایر افراد تعریف می­‌کند.

هوش هیجانی مجموعه­‌ای از ظرفیت­‌های غیرشناختی، توانایی‌ها و مهارت­‌هایی است که بر توانایی‌­های فرد برای موفقیت، کنار آمدن با مطالبات و فشارهای محیطی تأثیر می­‌گذارد . برخی از مؤلفان نیز از توانایی هوش هیجانی مدل و الگو ارائه داده­‌اند، هوش هیجانی را به مجموعه­‌ای از توانایی­‌هایی اطلاق می­‌کنند که پردازش اطلاعات درباره هیجانات فرد و دیگران را امکان­‌پذیر می­‌کند

طبق نظر ما­یر و سالوی، چهار مؤلفه اصلی هوش هیجانی شامل موارد زیر است:

ادراک و بیان هیجان:

هوش هیجانی با توانایی بیان احساسات شروع می‌شود. احساس هیجانی شامل ثبت، توجه و معنی‌سازی پیام‌های هیجانی است به آن صورتی که در حالات صورت و تن صدا بیان شده‌اند (مانند کودکی که به سرعت عصبانیت معلم یا والدین را درک می‌کند). توانایی افراد در توجه به ارزیابی و ابراز حالات هیجانی خود و دیگران متفاوت است. افرادی که با سرعت و دقت هیجاناتشان را ارزیابی و بیان می‌کنند بهتر می‌توانند به افراد و محیط اطراف خود پاسخ دهند.

تسهیل تفکر به وسیله هیجان:

تسهیل هیجانی تفکر، متمرکز بر این موضوع است که چگونه هیجان بر روی سیستم شناختی (سیستم پردازش فکری) کودک اثر می‌گذارد و به این ترتیب می‌تواند برای حل مسأله، استدلال، تصمیم‌گیری و کارهای خلاق به کار رود. هیجان می‌تواند در سیستم فکری کودکان اختلال یا اولویت ایجاد کند.

از این طریق موجب می‌شود که کودک به چیزی توجه کند و به آن بپردازد یا از چیزی دوری کند. گاهی اوقات هیجان‌ها می‌توانند شناخت‌ها را تغییر دهند. هنگامی که کودک خوشحال است، مثبت و وقتی غمگین است، منفی می‌اندیشد. این تغییرات سیستم شناختی را وادار می‌کند که چیزها را از دیدگاه‌های مختلف ببیند (کودکی که از والدین خود عصبی است، به آنها بدبین شده و تصمیمات آنها را برای خود مفید نمی‌داند).

فهم یا شناخت هیجانی:

اساسی‌ترین قابلیت در این سطح، شامل نامگذاری هیجان‌ها با لغات است. کودکی که بتواند هیجان‌ها را درک کند و معنی آنها را بفهمد، از نعمت ظرفیت درک روابط بین شخصی برخوردار است. او می‌تواند حالات هیجانی خود را به خوبی ابراز کرده یا هیجانات دیگران را درک کند.

مدیریت یا تنظیم هیجانی:

مدیریت هیجان به معنی توانایی ارتباط با یک هیجان بر اساس کاربرد آن در موقعیتی معین است. سطح مطلوب کنترل و تنظیم هیجان‌ها در تعادل آنها است. کوشش برای کوچک‌سازی یا از بین بردن هیجان‌ها ممکن است هوش هیجانی را سرکوب کند. تنظیم هیجان شامل توانایی مدیریت هیجانات خود و دیگران است.

در مواقعی که کودک از دست دوست خوب عصبی است، در صورت داشتن توانایی تنظیم هیجانی می‌تواند از ابراز رفتارها و هیجانات پرخاشگرانه و منفی خودداری کند و در عین حال ضمن آگاهی از ناراحتی خود بتواند حالت هیجانی خود را عوض کند (آرامسازی خود).

تأثیر هوش هیجانی بر ابعاد مختلف زندگی کودک

محققانی همچون مایر و همکاران (۲۰۰۱) هوش هیجانی دانش‌­آموزان تیزهوش را بررسی و گزارش کردند که دانش‌­آموزان با هوش هیجانی بالاتر، در شناخت احساسات خود و دیگران و استفاده از این شناخت در هدایت رفتار و مقاومت در برابر فشار همسالان توانایی بیشتری دارند.

همه این عناصر به افزایش مهارت­‌های اجتماعی منجر می‌شود (عبدالملکی، ۱۳۸۵). همچنین بسیاری از متخصصان بر این امر تأکید می­‌کنند که بین هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی در دوره­‌های مختلف سنی و در میان دختران و پسران ارتباط نزدیکی وجود دارد. چنانچه مشخص است هوش هیجانی مجموعه‌ای ازتوانایی‌های ادراکی، بیانی، فکری و رفتاری مرتبط با هیجانات است.

هوش هیجانی بالا موجب می‌شود که کودک به خوبی هیجانات دیگران را درک کند، هیجانات خود را بشناسد و ابراز کند و در مواقع حساس رفتار هیجانی خود را کنترل کند. کودکانی که هوش هیجانی بالاتری دارند، در عملکرد تحصیلی و دوست‌یابی خود موفق‌تر هستند.

1 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.