26

پیش‌شرط‌ های لازم برای رشد اجتماعی کودکان

|
0 دیدگاه
020261

مدرسه اولین جایگاه رسمی تجربه اجتماعی کودکان است و در این زمینه نقش تعیین‌کننده دارد.

رشد اجتماعی کودکان

اگر نگاه عمیقی به ریشه‌های رفتار اجتماعی در کودکان داشته باشیم، متوجه موضوع دلبستگی اولیه کودک می‌شویم که برای روابط آینده اهمیت زیادی دارد. دلبستگی به معنای پیوند عاطفی بین کودک در حال رشد و کسی است که مسؤولیت اساسی را در مراقبت از کودک شیرخوار دارد.

رابطه‌ای که کودک موقع ناراحتی به آن پناه می‌برد و در آن احساس امنیت می‌کند. دلبستگی اولیه عامل اصلی در رشد اجتماعی کودکان است که یک طرح کلی از روابط آینده و جهت یادگیری تعاملات اجتماعی را برای کودک تأمین می‌کند. دلبستگی ایمن و قابل اعتماد یک عامل پیش‌بین برای رشد اجتماعی، عاطفی و رفتاری مطلوب بعدی در دوران کودکی است.

ناکامی و عدم موفقیت در دلبستگی اولیه نیز می‌تواند عامل پیش‌بینی‌کننده‌ای برای بدرفتاری و ضعف در روابط بعدی کودک باشد. یک کودک دلبسته امن معمولاً جدایی را راحت‌تر تحمل می‌کند، بنابراین عدم اعتماد به نفس در دلبستگی اولیه ممکن است بر رشد اجتماعی کودکان و عدم وابستگی آنها تأثیر بگذارد. کودکی که به صورت ناامن دل بسته، ممکن است

برایش دشوار باشد تا با اطمینان و اعتماد به نفس ارتباط جدیدی را برقرار کند یا به فرصت‌های یادگیری و تجارب به صورت موفقیت‌آمیز دست پیدا کند.

پس از دلبستگی معنی‌دار اولیه، کودک به ایجاد دلبستگی‌های دیگر به افرادی که در اطرافش است، ادامه می‌دهد. گستردگی روابطی که ممکن است در آن کودکان به صورت موفقیت‌آمیزی مهارت‌های اجتماعی را رشد دهند، به توانایی‌هایشان بستگی دارد.

ارتباطات دیگر کودک نیز نقش مهمی در به وجود آوردن تجارب اجتماعی کودک دارند و تأثیر مهمی بر رشد اجتماعی کودکان می‌گذارند. یک زمینه اصلی رشد اجتماعی کودکان بودن با همسالان خود است. کودک در رابطه با همسالان مهارت‌های اجتماعی‌اش را به کار گرفته و گسترش می‌دهد تا دوستی با دیگران را ایجاد و حفظ کند.

داشتن تجارب خوشایند از روابط متقابل می‌تواند موجب ایجاد و گسترش روابط جدید شود.برای کودکان بسیاری اصلی‌ترین و جالب‌ترین جنبه بودن در یک محیط آموزشی فرصت دوست شدن و تعامل با کودکان دیگر است. کودکانی که در حال تجربه مشکلات اجتماعی و عاطفی هستند و مهارت‌های اجتماعی ضعیفی دارند،

ممکن است دریابند که دوست شدن برایشان کار مشکلی است. بنابراین می‌توان از طریق ایجاد شرایط مناسب برای ارتباط آنها با همسالان و فراهم کردن فرصت‌های مکرر برای همکاری و بازی اجتماعی از رشد اجتماعی آنها پشتیبانی کرد. کودک با تجربه کردن رابطه می‌تواند با مفاهیم مشارکت و دوستی و همدلی آشنا شود.

از جمله مهارت‌های مهمی که در ایجاد و حفظ دوستی نقش دارند، توانایی اولیه کودکان برای سرگرم شدن و توجه به بازی اجتماعی یا رفتارهایی است از قبیل:

– مشارکت کردن در امور

– اجازه دادن به دیگران برای اول رفتن یا اولویت دادن به کودکان دیگر در سایر مسائل

– کنترل احساسات و مقدم داشتن تداوم بازی.

اهمیت داشتن رابطه با همسالان را پژوهش‌ها نیز تأیید می‌کنند و نشان داده‌اند که کودکان دارای مشکلات یادگیری یا رفتاری به احتمال زیاد به وسیله همسالان خود از نظر اجتماعی طرد می‌شوند. عدم پذیرش اجتماعی می‌تواند زمان را در محیط به یک تجربه ناراحت‌کننده و منفی تبدیل کند و ممکن است بر تمام جنبه‌های رشد تأثیر بگذارد.

دانش‌آموزانی که کمبود مهارت‌های اجتماعی دارند، اغلب مشکلات رفتاری و شکست در انجام تکالیف تحصیلی را تجربه می‌کنند.

والدین باید:

ـ نقاط قوت کودک را پیدا کرده و بر آنها توجه و تمرکز کنند.

ـ در روابط خود صمیمت و محبت را به کودک نشان دهند.

ـ کودک را برای پیشرفت‌هایش تحسین کنند و به خاطر آن پاداش‌های واقعی بدهند.

ـ محیطی مناسب برای رشد عاطفی که توأم با احترام و مراقبت باشد، فراهم کنند.

از دستیابی کودکان به بازی‌های اجتماعی و تعاملات با کودکان دیگر حمایت کنند.

از داستان برای نشان دادن رابط دوستانه و احترام‌آمیز و به حساب آوردن کودکان دیگر استفاده کنند.

با کودک خود بازی کنند و از کودکان دیگر برای همراهی با آنان دعوت کنند.

برای کودک منزوی شده محفل دوستی ایجاد کنند.

برای ارتقای روابط، کودکان را دو نفری با هم همراه کنند یا گروه تشکیل بدهند.

در مورد مسائل قلدری، تهدید و ارعاب و رفتار منفی بین کودکان قاطعانه رفتار کنند.

تأمین نیازهای عاطفی کودک از پیش‌شرط‌های اصلی برای داشتن روابط اجتماعی سازنده است؛ نیازهایی همچون داشتن احساس امنیت، اعتماد به نفس، خودمختاری و خودکنترلی، تعلق خاطر، توانایی بیان حال و ابراز وجود. همچنین عواملی مانند کیفیت آموزشی،

روابط گرم و محبت‌آمیز و استراتژی‌های منسجم و منطقی برای مدیریت رفتار تأثیر زیادی در تربیت اجتماعی کودکان دارد.ﺑﺎزیﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ‌ای ﭘﻴﺸـﺮﻓﺖ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﻣﻬـﺎرت‌ﻫـﺎی اﺟﺘﻤـﺎعی ﻛـﻮدک را ﺑـﻪ ﺗـﺄﺧﻴﺮ می‌اﻧﺪازد. زﻣﺎنی ﻛﻪ ﻛﻮدک با این وسایل سرگرم شود، اﻧﮕﻴﺰه‌اش ﺑﺮای ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ دﻳﮕﺮان ﻛﻢ میﺷﻮد.

ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺧﻴﺮ ﻧﺸﺎن می‌دﻫﺪ ﻛﻪ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ ﺳـﺒﺐ اﻳﺠـﺎد اﺣﺴـﺎس ﺗﻨﻬـﺎیی و به طور کلی ﻛﺎﻫﺶ ﺳﻼﻣﺖ روانی می‌ﺷﻮد. کودکانی ﻛﻪ از بازی‌های کامپیوتری و تلویزیون ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده می‌ﻛﻨﻨﺪ، دوستیﻫﺎ را ﻛﻤﺘﺮ ﺣﻔﻆ ﻛﺮده و زﻣﺎن ﻛﻤﺘﺮی ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده ﺻﺤﺒﺖ می‌ﻛﻨﻨﺪ. اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ و دیگر رسانه‌ها و ابزارهای الکترونیک توسط والدین نیز میﺗﻮاﻧـﺪ ﻣـﺪت ﺗﻌﺎﻣـﻞ والد با کودک را ﻛﺎﻫﺶ دﻫﺪ.

عمده‌ترین مشکل کودکان در روابط اجتماعی دوران ۷ تا ۱۲ سالگی کودکان، ناتوانی آنان در ابراز وجود است که کم‌رویی و به دنبال آن گوشه‌گیری، پرخاشگری و عدم پختگی رفتار را در پی دارد. انزوا و کناره‌گیری می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد.

نداشتن فرصت کافی برای تمرین مهارت‌های فردی، نداشتن الگوی مناسب برای روابط اجتماعی و یادگیری رفتار نامناسب از بزرگسالان و احساس خطاکاری موجب انزوای اجتماعی کودکان می‌شود. این مشکلات از یادگیری مهارت‌های اجتماعی جلوگیری می‌کند و در نهایت منجر به عدم خودباوری و کاهش عزت نفس در کودکان می‌شود.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.