91

کنترل هیجان در کودکان از طریق بازی

|
0 دیدگاه
0500134

کودکان خردسال در مرحله یادگیری نحوه بیان احساسات به وسیله حالات و اطوار بدن هستند. رشد این مرحله و کنترل هیجان در کودکان کُند و بعضی اوقات دشوار است.

بازی به عنوان مهم‌ترین شیوه کنترل هیجان در کودکان

بازی یکی از محوری‌ترین راهکارهای آموزش و یادگیری برای کودکان به شمار می‌رود. به همین دلیل برای آموزش و رشد مهارت‌های ابراز هیجان بایستی از بازی‌ها کمک گرفت. بازی شیوه‌ای مناسب و تسهیل‌کننده برای ارتباط و یادگیری کودک است.

تحقیقات نشان داده است که بازی یکی از بهترین راهکارهای آموزشی برای ارتقای مهارت‌های اجتماعی به شمار می‌رود. کودکان از طریق بازی در روابط با همسالانشان بهبود چشمگیری را کسب می‌کنندبازی‌های وانمودسازی و تجسمی برای افزایش حساسیت‌های هیجانی کودک بسیار مؤثر است.

آموزش بازی‌های وانمودسازی در رشد آگاهی کودکان از حالات روحی دیگران بسیار تأثیر دارد.

تدوین یک بازی ویژه برای رشد هیجانی در کودکان

به کمک بازی‌هایی که در اینجا توضیح داده‌ایم، کودکان تجربه‌هایی را می‌آموزند که برای انتقال و مبادله زبان پررمز و راز غیرکلامی احساسات و عواطف به آنها نیاز دارند. با مهارت یافتن کودکان در این بازی‌ها، توانایی همدلی با دیگران نیز در آنان افزایش پیدا می‌کند و برای ایفای نقش‌های پیچیده‌تر آماده می‌شوند.

آگاهی اولیه از هیجانات

قبل از اینکه کودکان یاد بگیرند چگونه نقش بازی کنند، تعدادی عکس برای تقلید حالات هیجانی تهیه کنید. در این بازی کودکان حالت چند هیجان اصلی مثل شادی، غم، عصبانیت، تعجب یا تنفر را تقلید می‌کنند. ابتدا خودتان را با حالت چهره نشان دهید و سپس از کودک بخواهید آن را تقلید کند:

به من نگاه کن! چهره‌ات را خندان کن! (به وضوح بخندید و دور چشمانتان چین و چروک ایجاد کنید.)

چهره‌ات را خندان کن ! (باز هم بخندید).

پسخوراند دادن به تلاش‌های کودک بسیار مهم است. می‌توانید تفسیر مناسب یا پیشنهاد رفتار لازم این کار را انجام دهید:

ببین وقتی من غمگین هستم، چطور لب‌هایم پایین می‌آیند. تو هم می‌توانی لب‌هایت را مثل من پایین بیاوری؟…آها! آفرین! الآن غمگین به نظر می‌رسی.

کودک با تماشای حالات شاد بودن، غمگین بودن یا عصبانی بودن و تقلید حالات چهره شما نحوه تشخیص احساسات اطرافیانشان را یاد می‌گیرد. سپس کودک با نگاه کردن به خود در آینه سعی می‌کند حالت صورت شما را تقلید کند و ببیند که چقدر به حالات شما شباهت دارد.

حتی می‌توانید تصاویر خودش یا عکس‌های مجله یا کتاب‌های داستان درباره کودکان را به او نشان دهید و بخواهید احساس شخصیت‌های داستان را نشان دهد.

توصیف موقعیت‌های مختلف برای کودک و ابراز احساس توسط کودک

با توصیف کردن یک موقعیت معین از کودک بخواهید احساسی را که در آن موقعیت دارد، نشان دهد:

بگو چه مواقعی صورتت خندان است؟ فکر می‌کنی اگر جوجه‌ای را در دست بگیری، خوشحال می‌شوی؟ حالت چهره‌ات را به من نشان بده.

وقتی هوا بارانی است و نمی‌توانی برای بازی بیرون بروی، چه قیافه‌ای داری؟ چهره‌ات را غمگین کن.

تصور کن بهترین دوستت اسباب بازی مورد علاقه‌ات را بشکند و تو عصبانی بشوی؛ چهره عصبانی خود را نشان بده. حالا دوباره با او آشتی کن و او را در آغوش بگیر، قیافه خندان را نشان بده.

تصور کن گربه‌ات که خیلی کثیف شده وارد اتاق بشود، قیافه ناخوشایند از خودت نشان بده.

نکته: والدین می‌توانندتوصیف سایر موضوعات و موقعیت‌های خاصی که در برانگیختن هیجانات متفاوت کودکان مؤثرتر هستند را به کار ببرند.

از آینه استفاده کنید تا کودکان هر احساسی را که تقلید می‌کنند، حالات چهره خودشان را در آن ببیند. اگر کودکی در نشان دادن احساسی ناتوان بود، خودتان آن را نشان دهید و از او بخواهید از شما تقلید کند. اگر به همین ترتیب ادامه دهید، کودکان خلاق می‌شوند،

خیلی زود داستان‌هایی می‌گویند و حالات روحی را که در آن اتفاق می‌افتد، با حالت چهره خود نشان می‌دهند.

اجرای نقش‌های مختلف کنترل هیجان در کودکان

در این مرحله بایستی داستان‌ها و موقعیت‌هایی را برای اجرای کودکان مد نظر قرار دهیم. کودک را تشویق کنیم که با بر عهده گرفتن نقش‌های خاصی در داستان حالت‌های هیجانی شخصیت مد نظر را بیان کند. آگاهی از اینکه در شرایط خاص شخصیت‌های داستان چه هیجاناتی می‌توانند داشته باشند، بسیار مهم است.

به عنوان مثال داستانی این‌چنینی برای کودک تعریف کرده و بگویید نقش‌های خاصی را اجرا کند:

تعدادی کلاه را که هر یک فعالیتی را تداعی می‌کنند، در سبدی جمع کنید. می‌توانید کلاه پرستاران، بازیکنان بیسبال، افسران پلیس، آتش‌نشانان، نقاشان ساختمانی، کشاورزان، باغبانان و… را تهیه کنید. حالا به کودکان اجازه دهید به نوبت یکی از کلاه‌ها را انتخاب کنند و بپوشند.وقتی کلاه را پوشیدند به آنان کمک کنید نقش شخصیت مربوط به کلاه را بازی کنند.

کلاه پرستاری: خودتان یا یک کودک دیگر در نقش بیمار بوده و کودکی دیگر در نقش پرستار، حال از کودک پرستار بخواهید به معاینه بپردازد. به او بگویید چه احساسی دارد؟

کلاه آتش‌نشان: به کودک بگویید: «کلاهت را بپوش. بوی دود به مشام می‌رسد، آژیر خطر را به صدا درآور! ماشین آتش‌نشانی می‌آید» حالا چه احساسی داری؟

بازی یکی از مهم‌ترین شیوه‌های آموزشی برای کودکان به شمار می‌رود. از طریق بازی و به‌ویژه بازی‌های وانمودی می‌توان حالت‌های هیجانی مختلف را به کودکان آموزش داد. از این طریق کودک به درک بهتری از هیجان‌ها و احساسات دیگران می‌رسد.

از طریق بازی‌های وانمودی کودک را می‌توان در موقعیت‌های ناآشنا قرار داد تا تشخیص دهد که در این موقعیت‌ها افراد مختلف چه هیجاناتی ممکن است داشته باشند.والدین می‌توانند موضوعات و موقعیت‌های مختلفی را که متناسب با موقعیت و امکانات درون منزل باشد،

به اجرا درآورند. در این مرحله بایستی به کودک یاری داد تا فهم بهتری از هیجانات داشته باشد. از درک اولیه هیجان گرفته تا موقعیت‌های پیچیده‌تری که موجب بروز هیجانات می‌شوند.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.