30

رشد شناختی و ذهنی کودک من

|
0 دیدگاه
228

رشد شناختی در فرآیند رشد کودک از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و به تغییرات منظمی اطلاق می‌شود که در طول زمان در فرآیند دانستن، فهمیدن، یادآوری و اندیشیدن رخ می‌دهد.

رشد شناختی

چهار تا هفت ماهگی

در طول این دوره، یکی از مهم‌ترین وظایف ذهن، پالایش مفاهیم و اطلاعات کسب‌شده است. در این دوره کودک به تدریج به اصل علمی علت و معلول پی می‌برد. شاید بین چهار تا پنج ماهگی باشد که کودک به طور تصادفی به مفهوم علت و معلول پی می‌برد.

ممکن است وقتی به تشک خود لگد می‌زند متوجه شود که با این عمل تختش تکان می‌خورد یا ممکن است متوجه شود که تنها زمانی که جغجغه را تکان می‌دهد صدا از آن خارج می‌شود. کودک به سرعت کشف می‌کند وقتی بعضی اشیاء مثل یک دسته کلید یا یک زنگوله را تکان می‌دهد، صدای جالبی از آن خارج می‌شود.

گاهی اذیت و آزارهای کودک یک راه مهم درک و یادگیری علت و معلول و محک زدن توانایی خودشان در اثرگذاری بر محیط است. بسیار مهم است که با درک این موضوع، وسایل مورد نیاز برای انجام این تجربه‌ها از سوی مراقبان و والدین در اختیار کودک قرار داده شود. کودک باید در این سن تشویق شود تئوری‌های خود را بارها و بارها در عمل محک بزند.

این کار یک راه عملی رسیدن به حقیقت است که آن را به زبان علمی برای خود استنتاج می‌کند اما بایستی مطمئن باشیم ابزار و وسایلی که در اختیارش قرار می‌گیرد نشکن، سبک و به اندازه کافی بزرگ هستند و امکان بلع وجود ندارد.

یکی دیگر از اکتشافات و اتفاق‌های مهم شناختی در این سن آن است که می‌فهمد خارج شدن اشیاء از دید او به معنی آن نیست که آن شیء از بین رفته است. رسیدن به این واقعیت اصلی است که آن را «پایداری شیء» می‌نامند. در چند ماه اول تولد کودک تصور می‌کند که دنیا همان محدوده‌ای است که قادر به دیدن آن است.

در ماه اول و دوم وقتی شیئی از دید کودک حذف می‌شود، او تصور می‌کند آن شیء برای همیشه از بین رفته اما بعد از چهار ماهگی کودک به تدریج متوجه می‌شود هستی دائمی‌تر از آن چیزی است که تصور می‌کند. این توانایی شناختی به رشد کودک کمک شایانی می‌کند.

در پایان این دوره در زمینه رشد شناختی از کودک انتظار می‌رود که:

تا حدودی قادر باشد یک شیء را که مخفی کرده‌ایم، پیدا کند.

برای دستیابی به اشیائی که دور از دسترس او هستند، تلاش کند.

هشت تا دوازده ماهگی

کودک در هشت ماهگی نسبت به هر چیزی کنجکاو است ولی توجه او به سرعت از یک کار به کار دیگر جلب می‌شود. در این سن کودک دو تا سه دقیقه بیشتر با یک اسباب بازی بازی نخواهد کرد و به سوی اسباب بازی‌های دیگر می‌رود. در بیشتر موارد کودک برای کشف وسایل و ابزار جدید نیاز به کمک والدین ندارد.

او با کمک رشد حرکتی و چهار دست و پا رفتن قادر است ابزار و اشیاء گوناگون را کشف کند. در این سن کودک با غلتاندن، انداختن و تکان دادن سعی می‌کند کارکرد اشیاء گوناگون را بشناسد و همچون دانشمندان برجسته مشغول مشاهده ویژگی‌های اشیاء می‌شود و با مشاهدات خود به پرورش اندیشه‌ها کمک می‌کند.

او با این فعالیت‌ها ویژگی‌هایی مثل شکل اشیاء (برخی به شکل لوله، برخی به شکل‌های دیگر)، حالت فیزیکی (زبری، نرمی، صافی و…) و اندازه اشیاء (برخی بزرگ‌تر و برخی کوچک‌تر) را می‌شناسد.

ادامه مشاهدات کودک در این سن به او کمک خواهد کرد تا مفهوم پایداری شیء را بهتر درک کند. پایداری شیء در ماه‌های گذشته در کودک ایجاد شده است اما با رشد برخی از مهارت‌های شناختی چون توجه، حافظه و… این مهارت نیز پیشرفت چشمگیری می‌کند. به عنوان مثال اگر والدین یک اسباب بازی را در زیر یک روسری مخفی کنند، کودک در زیر روسری و اطراف آن به جستجوی شیء می‌پردازد.

در اولین سال تولد کودک متوجه می‌شود که اشیاء علاوه بر نام، هر یک عمل و کاربرد خاصی دارند. به عنوان مثال به جای آنکه با یک تلفن اسباب بازی به عنوان یک شیء خوردنی برخورد کند، با استفاده از حافظه خود و تشخیص کاربرد آن که از والدین و مراقبان آموخته گوشی تلفن را درست همانند بزرگ‌ترها در دست می‌گیرد.

در پایان این دوره در زمینه رشد شناختی از کودک انتظار می‌رود که:

با روش‌های متفاوتی موفق به کشف ماهیت اشیاء شود (با تکان دادن، به زمین زدن، پرت کردن و…).

از حرکات تقلید کند.

اشیاء پنهان شده را به راحتی پیدا کند.

نکاتی برای والدین

تصویر کودکتان را در آینه به او نشان دهید، به تصویر اشاره کنید و نام کودک خود را با صدای بلند بر زبان آورید. نام کودکتان را هر قدر که ممکن است صدا بزنید که این امر در رشد مهارت‌های شناختی از جمله توجه بسیار مفید است.

اسباب بازی‌هایی را که صدا تولید می‌کنند، در اختیار کودک قرار دهید.

کتاب‌های کودکانه با جلد نرم و تصاویر خوش‌رنگ و بزرگ انتخاب کنید و هر روز وقت آرامی را مثل خواب برای مطالعه کردن و نگاه کردن به آن تصاویر اختصاص دهید.

چند شکل موجود در یک صفحه کتاب یا مجله را نام ببرید. دست کودک خود را بگیرید و به اشیاء مختلف اشاره کنید، آنها را نام ببرید و چندین مرتبه تکرار کنید.

با کودک خود بازی پرتاب کردن اشیاء و پس دادن آن و سایر بازی‌های بده بستانی را انجام دهید.

با صحبت کردن با کودک در مورد آنچه می‌بینید و انجام می‌دهید، به آنچه می‌بیند و احساس می‌کند، عمق و غنا ببخشید. تا آنجا که می‌توانید در مورد هر شیء یا فعالیت با جزئیات بیشتری صحبت کنید.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.