5

مهارت حل تعارض در والدین

|
0 دیدگاه
22

خانواده به عنوان نخستین محیط اجتماعی که کودک در آن قدم می‌گذارد، نقش اساسـی در پدیدایی ویژگی‌های فردی و اجتماعی وی دارد. در این میان نقش محوری پدر و مـادر در شکل‌گیری این خصوصیات غیرقابل انکار است.

مهارت حل تعارض در والدین

روابط نامناسب والدین موجب شکل‌گیری رفتارهای اجتمـاعی نامناسـب ناخواسته‌ای در نوجوانان می‌شود که سهم عمده‌ای در چگونگی روابط آنان بـا دوسـتان و همسالانشان و به طور کلی نحوه پاسخ‌های آنان به موقعیت‌های مختلف اجتماعی خواهـد داشت.

ارتباط مؤثر، موجب شکوفایی هویت، کمال انسان و مبنای اولیه پیوند وی با دیگران است. این در حالی است که ارتباطات غیرمؤثر، مانع شکوفایی انسان شده و روابط را تخریب می‌کند. بنابراین اساس زندگی و خوشبختی انسان را همین ارتباط‌های میان‌فردی تشکیل می‌دهد. اگر در خانواده تنش بین اعضا برقرار باشد،

کودک در یافتن هویت خویش، ایجاد روابط مطلوب با دیگران، مقابله صحیح با فشارهای روانی و رشد سالم روانی و رفتاری، دچار مشکل خواهد شد، زیرا محیط خانواده یکی از عوامل اساسی شکل‌گیری شخصیت کودک و اولین بذر تکوین رشد فردی و پایه و اساس بنای شخصیت آدمی است و کودک در بیشتر حالات خود، مقلد پدر و مادر و رفتار آنها است.

بدون تردید، اساس تشکیل خانواده مبتنی بر انس، تفاهم، محبت، مودت، همدلی و همکاری است و درگیری و تعارض، گزینه را برای تزلزل خانواده و برهم ریختن ارکان آن فراهم می‌سازد و کانون پرمهر و عطوفت را به محیطی سرد تبدیل می‌کند. وجود تعارض بیش از حد در محیط، فرد را دچار تغییرات فیزیولوژیکی می‌کند و اگر مدت زیادی این تغییر در سیستم روی دهد،

تعادل هورمونی ممکن است مختل شود. اگر برخورد درستی با تعارض نشود، آثار منفی آن بر جای خواهد ماند. تعارض ممکن است مانند سدی جلوی ارضای نیازها را بگیرد و موجب کاهش علاقه و انگیزه افراد شود و همچنین جلوی همکاری و کنترل مؤثر را بگیرد.

تعارض جزء لاینفک و گریزناپذیر روابط خانوادگی است. هر چه روابط صمیمانه‌تر باشد، احتمال تعارض بین‌فردی بیشتر می‌شود. اگر بخواهید روابط­تان پویا و جو خانه آرام­‌تر باشد، باید تعارض را به شیوه مناسب حل کنید.

هر سبک حل تعارض شامل دو هدف تا حدودی متناقض است؛ نگرانی برای خود و نگرانی برای دیگری. نگرانی برای خود به وسیله میزان پرخاشگری فرد اندازه‌گیری می­‌شود و نگرانی برای دیگری بر میزان مشارکت متمرکز می‌شود.

این مدل حل تعارض، پنج سبک را مشخص می‌کند: سبک رقابتی،[۱] سبک مشارکتی،[۲] سبک توافقی،[۳] سبک اجتنابی[۴] و سبک انعطاف­‌پذیر[۵]

سبک‌های حل تعارض

سبک رقابتی:

در سبک رقابتی تمایل به پرخاشگری و عدم مشارکت وجود دارد. در این سبک شما منافع خودتان را به هزینه دیگری دنبال می‌­کنید. شما با مقابله مستقیم و تلاش برای «برنده شدن» بدون انطباق اهداف و آرزوهای­تان با اهداف و آرزوهای دیگران، کسب قدرت می­ کنید. برای شما زندگی میدان کارزار است.

سبک مشارکتی:

در سبک مشارکتی، برای رسیدن به اهداف­تان بسیار قاطع عمل می­‌کنید اما میزان نگرانی شما برای دیگران نیز زیاد است. ممکن است به خاطر روابط از پا درآیید زیرا انرژی زیادی برای حل تعارض می­‌گذارید.

سبک توافقی:

سبک توافقی که در نقطه میانه پرخاشگری و مشارکت قرار دارد، از سبک اجتنابی صریح‌­تر است اما به اندازه سبک مشارکتی منجر به حل مسائل شما نمی‌­شود. این سبک، نسبت به سبک مشارکتی، کمتر وقت‌گیر است و گزینه تساوی را برای شما و طرف مقابل تشویق می­‌کند. نقطه ضعف سبک توافقی این است که برای حل تعارض «فرمول­‌های ساده­‌ای» ارائه می­‌دهد که ممکن است بهترین راه ­حل برای همه مشکلات شما نباشد

سبک اجتنابی:

رفتارهای منفعلانه و غیرصریح، مشخصه «سبک اجتنابی» در حل تعارض است. در این سبک شما نه پیگیر نگرانی­‌های خود و نه پیگیر نگرانی­‌های دیگران هستید. شما از زیر بار مسأله با تغییر موضوع یا کناره­‌گیری از آن شانه خالی می‌کنید. این سبک به شما فرصت می­‌دهد تا در مورد اینکه آیا چیز خوبی از ادامه بحث بیرون می­‌آید یا اینکه آیا دیگری می‌تواند موقعیت را بهتر اداره کند، بیندیشید.

این سبک دارای مضراتی به قرار زیر است: این پیام را می‌رساند که شما به اندازه کافی به مقابله با مشکل اهمیتی نمی­‌دهید، مشکل را زیر خاکستر پنهان می­‌کنید و این عقیده را تقویت می­‌کنید که تعارض بد است و باید به هر قیمتی که شده از آن امتناع کرد. موقعیت را برای تعارض بیشتر تسهیل می‌کند.

سبک انعطاف‌پذیر:

رفتار غیرصریح و مشارکتی، مشخص­‌کننده «سبک انعطاف‌­پذیر» است. در این سبک شما نگرانی­‌های شخصی‌­تان را جهت ارضای خواسته‌ها و نیازهای دیگران، کنار می‌گذارید. به تعارض با تسلیم شدن و منطقی بودن پاسخ می­‌گویید که هر دو سودمند است اما تنها زمانی که خود شما اشتباه کنید (زیرا شما می‌توانید اشتباه خودتان را متذکر شوید ولی اگر دیگری در اشتباه باشد، صراحت کافی جهت ابراز آن را ندارید).

همچنین این سبک در یک موقعیت زیان‌آور، پیامدهای زیان­بار احتمالی را به حداقل می­‌رساند. مضراتی نیز برای این سبک وجود دارد. این سبک گزینه‌های خلاق را کاهش می­‌دهد زیرا گفتگوی حقیقی را قربانی می­‌کند، همچنین ممکن است باعث رنجش و آزردگی و آرزوی تساوی شود.

هر یک از سبک‌های حل تعارض در موقعیت­‌های معین و نزد افراد مختلف دارای فواید و مضراتی است. با توجه به شخصیت همسر و فرزندا­تان، ارزش موضوع مورد بحث و اهمیت حفظ رابطه خانوادگی یکی از سبک­‌ها را انتخاب کنید. اعضای خانواده (به ویژه همسران) برای انتخاب هر یک از سبک‌های بیان‌شده در موقعیت‌های مختلف بایستی پیامدهای آن را ارزیابی کنند.

انتخاب شیوه‌های حل تعارض بایستی به گونه‌ای باشد تا روابط خانوادگی صمیمی‌تر و توأم با محبت و احترام بیشتر باشد. آگاهی از سبک‌های حل تعارض و به کارگیری مناسب آن توسط والدین کمک شایانی به کاهش مشکلات بین‌فردی اعضای خانواده و حل کردن مناسب اختلافات و تعارضات خانوادگی می‌کند.

تحقیقات علمی تعارضات بین‌فردی را مخـرب دانـسته و کـاهش ایـن تعارضـات را به عنوان روشی مدیریتی مد نظر قرار داده‌اند. در زمینه انتخاب بهترین راه حل تعارض برای والدین چند موضوع اصلی مطرح شده است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که در فرآیند حل تعارض، والدین بایستی رویکردهایی همچون توافق بیشتر، توازن قدرت، رویکردهای خلاق به مسأله و تسهیل تغییرات را مد نظر داشته باشند.

با توجه به تحلیل شیوه‌های حل مسأله، در ادامه به شناخت بیشتر پیامدهای شیوه‌هایی می‌پردازیم که اثرات مثبت و منفی بیشتری بر فرزندان دارند. والدین جهت شناخت پیامد شیوه‌های حل مسأله بایستی موارد زیر را در نظر داشته باشند.

تلاش برای رفع تعارضات از طریق حل مسأله

 رفتارهایی را شامل می‌شود که تلاش برای متمرکز شـدن بـر موضـوع مناقشه را دربرمی‌گیرد. سبک حل مسأله دربرگیرنده مجموعه‌ای از پاسخ‌های روشن، سازنده و غیراجباری است که با هدف درگیر شدن همسر در یک گفتگو در ارتبـاط بـا موضوعات تعارض صورت می‌گیرد.

والدین از این طریق با برشمردن و مشخص کردن موارد اختلاف با یکدیگر در کمال صلح به بررسی راه حل‌های آن می‌پردازند. حل مسأله بهترین شیوه رفع اختلافات در خانواده است و تأثیر مثبتی بر روابط اجتماعی و مهارت حل مسأله کودکان دارد.

پرخاش در تعارضات

دربردارنده رفتارهایی است که اغلب حالت ناگهانی داشته و عکس‌العمـل‌هـای عاطفی خارج از کنترل را دربرمی‌گیرنـد. ایـن سـبک تعـارض را در شـکل منفـی نـشان می دهد که می‌تواند متشکل از درگیری‌های کلامی یا فیزیکی باشد که با هدف تحمیل انطباق یا کناره‌گیری انجام می‌شوند.

استفاده والدین از رویکرد پرخاشگری یا اجتناب از تعارض در حل تعارضات با بسیاری از پیامدهای منفی در کودکان ارتباط دارد. اسـتفاده والـدین از مذاکره و مصالحه با آثار مثبت‌تری در سازگاری فرزندان در ارتباط است.سبک‌های حل تعارض والـدین در سازگاری اجتماعی نوجوانان اثر گذار است.

بر این اساس سـبک پرخـاشگرانه در تعارضات و کناره‌گیری که بیشتر بـا گریـز یـا اجتناب از موقعیت مسأله‌ساز از طریق پرهیز از تعارض، خـاموش مانـدن و دور شـدن از همسر است، نقش عمـده‌ای در مـشکلات رفتـاری و ناسـازگاری نوجوانـان ایفـا می‌کند.از طرف دیگر سبک حل مسأله، به عنوان روش مناسب حل مسائل، سازگاری بیشتر در فرزندان را پیش‌بینی می‌کند.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.