36

سبک دلبستگی در نوزادی و تأثیر آن بر روابط زناشویی

|
0 دیدگاه
050042

دلبستگی را می‌توان جو هیجانی حاکم بر روابط کودک با مراقبش تعریف کرد. اینکه کودک مراقب خود را که معمولاً مادر او است، می‌جوید و به او می‌چسبد، مؤید وجود دلبستگی میان آنها است.

سبک دلبستگی در نوزادی و تأثیر آن بر روابط زناشویی

دلبستگی شامل یک نیروی انگیزشی محوری است و دلبستگی مادر ـ کودک یک واسطه ضروری تعامل انسان است که در آینده پیامدهای مهمی برای کارکرد شخصیت و رشد انسان دارد. دلبستگی به تدریج شکل می‌گیرد و موجب می‌شود که نوزاد تمایل داشته باشد در کنار کسی به سر برد که او را قوی‌تر، داناتر و قادر به رفع اضطراب یا رنج و عذاب خود می‌داند.

به این ترتیب، دلبستگی، احساس امنیت را برای نوزاد فراهم می‌کند. این فرآیند با تعامل مادر و نوزاد تسهیل می‌شود. آنچه مهم‌ است، میزان فعالیتی است که با هم انجام می‌دهند، نه مدتی که با هم به سر می‌برند.

مراحل دلبستگی

در نخستین مرحله دلبستگی که گاه مرحله پیش‌دلبستگی نامیده می‌شود (از تولد تا هشت یا دوازده هفتگی)، کودکان سر خود را به طرف مادرشان برمی‌گردانند، با چشم‌هایشان او را در میدانی به عرض ۱۸۰ درجه تعقیب می‌کنند، به طرف صدای مادر خود می‌روند و حرکات منظمی در پاسخ به صدای مادر انجام می‌دهند.

در دومین مرحله که گاه دلبستگی در حال تشکیل خوانده می‌شود (از هشت یا دوازده هفتگی تا شش ماهگی) نوزادان به یک یا چند نفر از افراد محیط خود دل بسته می‌شوند.

در مرحله سوم که گاه دلبستگی حتمی خوانده می‌شود (از شش تا بیست و چهار ماهگی)، وقتی نوزاد از مراقب یا مادر خود جدا می‌شود، گریه می‌کند و سایر پیام‌های حاکی از رنج و عذاب را نشان می‌دهد. این مرحله در برخی از نوزادان ممکن است زودتر، حتی در سه ماهگی پیدا شود.

نوزاد وقتی که به سمت مادر بازمی‌گردد، دست از گریستن برمی‌دارد و چنان محکم به او می‌چسبد که گویی می‌خواهد از بازگشت او کاملاً مطمئن شود. گاه صرف دیدن مادر پس از جدایی برای متوقف شدن گریه کافی است.

در مرحله چهارم (از بیست و پنج ماهگی به بعد) کودک مادر را مستقل از خود می‌بیند و رابطه‌ای پیچیده‌تر با او برقرار می‌کند.

سبک‌های دلبستگی

سبک‌دلبستگی ایمن: در این نوع ارتباط، فرد احساس آرامش، امنیت و ایمنی می‌کند. زیرا باور و یقین دارد فرد مقابل با او خواهد بود و هیچ گاه او را تنها نخواهد گذاشت. مانند رابطه مادر و نوزادی که می‌داند تحت هیچ شرایطی از مادر جدا نخواهد شد.

در این رابطه دو طرف بدون هیچ تهدید درونی و بیرونی به رابطه خود ادامه می‌دهند و از این رابطه گرم، صمیمانه و ماندگار احساس رضایت می‌کنند. در این رابطه فرد بدون هیچ اضطراب یا ناراحتی به رابطه خویش ادامه داده و از این رابطه احساس رضایت می‌کند.

سبک‌دلبستگی اجتنابی: این قبیل افراد از کسانی که با آنها رابطه داشته‌اند، آسیب‌های زیادی دیده‌اند. بنابراین از اینکه به دیگران دل ببندند، گریزانند و سعی دارند به دیگران نزدیک نشوند. اینان دیگران را قابل اعتماد نمی‌دانند و سعی دارند به کسی وابسته نشوند. مانند کودکی که بود و نبود مادر برای او یکی است و هیچ گاه تمایل و کششی نسبت به او ندارد.

سبک‌دلبستگی دوسوگرا: این افراد نیز مانند گروه قبلی از اینکه به دیگران دل ببندند گریزانند، با این تفاوت که اغلب در درون دوست دارند ارتباط برقرار کنند اما زمانی که موقعیت پیش می‌آید، به شدت اجتناب می‌کنند و اجازه ایجاد رابطه را فراهم نمی‌دهند. نظیر کودکی که در نبود مادر داد و فغان راه می‌اندازد اما وقتی مادر را دید، به دلیل عصبانیت و ناراحتی از او، حتی حاضر نیست به او نگاه کند.

دلبستگی ایمن ایجاد کنید

پژوهش‌ها نشان داده‌اند دلبستگی عامل مهمی در تأمین سلامت و رشد عاطفی و اجتماعی کودک در سال‌های بعدی زندگی او است. برای ایجاد دلبستگی ایمن در فرزندان خود، لازم است بدانید کیفیت روابط بین مادر و فرزند بیش از مدت زمانی که با کودک صرف می شود، اهمیت دارد.

مادر می‌بایست در برابر حرکات و رفتار کودک حساس و پاسخگو باشد و حامی او باشد. به طور کلی برای ایجاد دلبستگی ایمن حساسیت، همگامی و کنش متقابل اهمیت دارد. حساس بودن یعنی پاسخگو بودن در برابر کارهای کودک؛ خواه گریه باشد، خواه لبخند یا حرف زدن.

به کارهای کودک خود واکنش مثبت و سریع نشان دهید و بین شما و او مراودات لذت‌بخشی انجام شود که با خلق و خو و توانایی‌های شناختی کودک تناسب داشته باشد.

کنش متقابل همراه با حساسیت عبارت است از توانایی هماهنگ شدن با رفتار و حرکات کودک. مهربانی، گرمی، حامی بودن و ملایمت داشتن از عوامل مهم شکل‌گیری دلبستگی ایمن هستند. به هنگام راهنمایی کودک با لحن آرامی با او حرف بزنید.

دلبستگی بزرگسالی

از نظر بالبی کودک بر اساس تجربه دلبستگی، خود یک مدل درونی را برای روابط صمیمانه بعدی در خود پرورش می‌دهد. بزرگسالان به همین صورت به معشوق خود دلبستگی پیدا می‌کنند و از یک مدل درونی برای روابط صمیمانه بزرگسالی خود پیروی می‌کنند. افراد دلبسته ایمن خود را ارزشمند و دیگران را قابل اعتماد می‌دانند.

تحقیقات نشان داده‌اند که دلبستگی بزرگسالی با رضایت از رابطه زناشویی و روابط صمیمانه دیگر ارتباط دارد. افراد دلبسته ایمن در رابطه با همسر خود رضایت بیشتری را تجربه می‌کنند. به‌خصوص در روابطی که هر دو همسر دلبسته ایمن هستند، بیشترین رضایت زناشویی را تجربه می‌کنند.

دلبستگی ایمن با افزایش اعتماد و احترام به همسر و الگوهای ارتباطی طردکننده کمتر در هنگام حل مسأله ارتباط دارد. همچنین افراد دارای دلبستگی ایمن در مقایسه با افراد دلبسته ناایمن در روابط صمیمانه باثبات‌تر هستند. سبک دلبستگی در تعامل زوجین از جمله رضایت از رابطه، مراقبت کردن از همدیگر، رابطه جنسی و الگوهای تعارضی و ارتباطی نقش مهمی ایفا می‌کند.

آخرین نکته اینکه بهترین راه پیشگیری از مشکلات و آسیب‌ها در بزرگسالی، ایجاد سبک دلبستگی ایمن در نوزادی و کودکی توسط والدین است. سبک‌های دلبستگی ناایمن (اجتنابی و دوسوگرا) به طور کامل و قطعی درمان نمی‌شوند، چون الگوهای درونی بسیار قوی در روان فرد هستند.

لذا انجام رواندرمانی‌های مبتنی بر سبک دلبستگی در تعدیل سبک‌های دلبستگی ناایمن می‌تواند مؤثر واقع شود.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.