100

درمان نازایی و ناباروری

|
0 دیدگاه
948596

حدود سه دهه از آغاز درمان نازایی و ناباروری به طور جدی، در دنیا می‌گذرد. در ایران هم مراکزی در این زمینه شروع به فعالیت کرده‌اند که چندان هم از کشورهای دیگر در زمینه درمان نازایی و ناباروری عقب نیستند.

درمان نازایی و ناباروری

۱) روش‌های جراحی ۲) هورمون‌درمانی، ۳) فن‌آوری‌های یاری‌کننده تولیدمثل (ARTs).

روش‌های جراحی به منظور درمان نازایی

وقتی ناباروری حاصل از مشکل‌های ساختمانی بدن یا اختلال در دستگاه تولیدمثل باشد، می‌توان با استفاده از جراحی، آن را تا حد زیادی درمان کرد.

هورمون‌درمانی و درمان نازایی

در بسیاری موارد، ناباروری حاصل عدم تعادل در هورمون‌های ترشحی از غدد هیپوتالاموس، هیپوفیز یا تخمدان‌ها است. عدم توازن در ترشح این هورمون‌ها، رشد تخمک در خانم‌ها و اسپرم در آقایان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بدین منظور هورمون‌درمانی، جایگزین یا تشدیدکننده خوبی برای زوج‌هایی است که خواهان فرزند هستند.

چگونه می‌توان از روش‌های کمک به تولیدمثل برای درمان نازایی و ناباروری استفاده کرد؟

روش‌های مختلفی برای اتحاد اسپرم و تخمک یعنی فرآیند لقاح طرح‌ریزی شده‌اند که سبب ایجاد جنین و بنابراین حذف بعضی از مسائل ناباروری و ایجاد باروری می‌شوند. به این روش‌ها مجموعه فن‌آوری‌های یاری‌کننده تولیدمثل یا آر.تی.اس. می‌گویند. اگرچه بیشتر زوج‌ها نیازی به این روش‌ها برای بچه‌دار شدن ندارند

ولی این فن‌آوری‌ها برای زوج‌هایی که نسبت به روش‌های درمانی دیگر پاسخ نداده‌اند، استفاده می‌شوند. در فن‌آوری‌های یاری‌کننده تولیدمثل با به کارگیری داروهای هورمونی مناسب برای هر فرد، سبب رشد چندین تخمک در خانم می‌شوند. این تعداد تخمک سبب افزایش شانس لقاح و به دنبال آن افزایش میزان حاملگی می‌شود.

روش‌های کمک به تولیدمثل و درمان نازایی بسیارند که مهم‌ترین آنها عبارتند از

تلقیح داخل‌رحمی نطفه (IUI)
روش AIH
باروری آزمایشگاهی (IVF- ET)
انتقال اسپرم و تخمک به داخل لوله‌های رحمی (GIFT)
انتقال سلول تخم به داخل لوله‌های رحمی (ZIFT)
تزریق اسپرم به داخل تخمک (ICSI)
تخمک قرضی (Egg Donation)
تلقیح اسپرم غیر یا اسپرم قرضی (Sperm Donation)

تلقیح داخل رحمی نطفه (IUI) Intra Uterine Insemination

تلقیح درون‌رحمی یا آی.یو.آی. معمولاً برای درمان زوج‌هایی به کار می‌روند که در آن زن بارور و مرد دارای مشکل ناباروری است. اگر مرد دارای مشکل ناباروری نظیر کمی مایع منی، کمی تعداد اسپرم یا کمی تحرک اسپرم باشد، زوج ممکن است داوطلب آی.یو.آی. شوند. همچنین تلقیح درون‌رحمی برای درمان زوج‌هایی که در آنها زن دارای مشکلی در مواد ترشحی گردن رحم است

یا دارای مشکلات ایمنی بدن و نظایر آن است، به کار می‌رود. این روش نسبتاً ساده و بدون درد است و در مطب پزشک و بدون بیهوشی انجام می‌شود. در این روش معمولاً مایع منی شوهر، به روش خاصی شسته شده و سپس اسپرم‌های شسته شده از طریق واژن با استفاده از یک لوله (کاتتر) به داخل کانال گردن رحم یا داخل رحم وی ریخته می‌شود

اما قبل از این عمل با استفاده از داروهای تحریک‌کننده تخمدان مانند اچ.ام.جی، تخمدان خانم تحریک می‌شود و زمانی که آماده رها کردن تخمک می‌شود، عمل آی.یو.آی. انجام می‌شود. تزریق داخل‌رحمی نطفه حداقل ۶ بار انجام می‌شود و ادامه آن به حوصله بیمار و پزشک بستگی دارد.

در صورتی که پزشک معالج ضمن درمان متوجه شود که این روش چندان امیدوارکننده نیست، از روش‌های کمکی دیگری استفاده می‌کند.میزان موفقیت در صورت انتخاب خوب بیماران بسیار بالا و در ۶ دوره درحدود ۲۰ تا ۳۰ درصد است. حاملگی اصولاً تا دوره سوم صورت می‌گیرد ولی تا دوره ششم هم امید وجود دارد ولی موفقیت آن کم است.

روش (AIH) Artificial Insemination of Husband

در روش آ.اچ.آی. تمام مایع منی شوهر به کمک یک سرنگ در داخل واژن همسرش تزریق می‌شود. تنها دلیل استفاده از روش آ.اچ.آی. ناتوانی شوهر در ریختن منی خود به داخل واژن است. برای مردانی که تعداد اسپرم آنها کافی است ولی قادر به انجام مقاربت و فعالیت جنسی نیستند،

مردانی که از انزال رو به عقب رنج می‌برند؛ یعنی به جای اینکه منی آنها از سمت آلت تناسلی خارج شود، به سمت مثانه برمی‌گردد و مردانی که دست‌ها و پاهایشان فلج است، استفاده از روش آ.اچ.آی برای باروری و صاحب فرزند شدن بسیار مؤثر خواهد بود.

باروری آزمایشگاهی (IVF-ET)

گاه اسپرم به صورت طبیعی نمی‌تواند خود را از واژن به لوله‌های رحمی برساند و در آنجا وارد تخمک شود تا جنین تشکیل گردد. شایع‌ترین دلیل این مشکل، بسته بودن لوله‌های رحمی، تعداد کم اسپرم یا کیفیت پایین اسپرم برای لقاح یا باروری تخمک است. در چنین مواردی آی.وی.اف. فرصتی را پیش می‌آورد که می‌توان چنین مشکلاتی را از پیش پا برداشت.

در روش آی.وی.اف، اسپرم یا نطفه نر را از شوهر و تخمک یا نطفه ماده را از همسر وی گرفته و آنها را در ظرف آزمایشگاهی در کنار هم قرار می‌دهند تا تخمک‌ها لقاح یابند. در این حالت یک جنین تک‌سلولی ایجاد شده و شروع به تقسیم می‌کند و یک جنین چندسلولی را ایجاد می‌کند. این جنین پس از چند روز به رحم زن منتقل می‌شود تا در آنجا آبستنی مادر انجام شود.

انتقال سلول‌های جنسی (اسپرم و تخمک) به لوله‌های رحمی

روشی دیگر در فن‌آوری های یاری‌کننده تولیدمثل، انتقال سلول‌های جنسی (اسپرم و تخمک) به درون لوله‌های رحمی است که در سال ۱۹۸۴ به عنوان یک روش متفاوت با فن‌آوری آی.وی.اف ابداع شد. این روش برای زوج‌هایی که به دلایل ناشناخته نابارور هستندیا ناباروری آنها حاصل عواملی نظیر مشکلات گردن رحمی، دستگاه ایمنی، آندومتریوز خفیف رحم یا در بعضی موارد که مرد دارای مشکل باروری است،به کار می‌رود.

تفاوت جی.آی.اف.تی. و آی.وی.اف. در آن است که لقاح در روش آی.وی.اف. در محیط آزمایشگاهی انجام می‌شود ولی در جی.آی.اف.تی. مخلوطی از اسپرم شوهر و تخمک همسر وی تهیه شده و این مخلوط در ابتدای لوله رحم خانم ریخته می‌شود و در آنجا تخمک‌ها لقاح می‌یابند.

مزایا و محدودیت‌های GIFT

صرف نظر از سن خانم، جی.آی.اف.تی. دارای میزان زایمان بیشتری به ازای هر تخمک‌گذاری نسبت به آی.وی.اف معمولی است، خواه مرد در ناباروری مؤثر باشد یا نباشد زیرا لقاح در لوله‌های رحمی انجام می‌شود و جنین به صورت طبیعی مراحل ابتدای رشد خود را در آنجا می‌گذراند.

در روش جی.آی.اف.تی. باید حداقل لوله‌های رحمی سالم باشند. به علاوه، در این روش همواره برای انتقال سلول‌های جنینی نیاز به عمل جراحی است و مشاهده لقاح و بررسی ژنتیکی جنین امکان‌پذیر نیست.

انتقال سلول تخم به درون لوله رحمی (ZIFT)

روشی دیگر در فن‌آوری یاری‌کننده تولیدمثل، انتقال سلول تخم به درون لوله رحمی است. همانند IVF معمولی و IFT ، تخمدان تحریک و مشاهده می‌شود و تخمک‌های آن در زمان مناسب گرفته می‌شود. سپس اسپرم‌های شوهر، شستشو داده می‌شوند و بر روی تخمک‌های درون ظرف آزمایشگاهی ریخته می‌شوند تا لقاح انجام شود و سلول تخم ایجاد شود.

سپس با مشاهده سلول‌های تخم، آنها را داخل یک لوله پلاستیکی کشیده و از طریق جراحی ناحیه شکم، سلول‌های تخم به لوله‌های رحمی منتقل می‌شوند. به همین دلیل به این روش انتقال جنین به درون لوله‌های رحمی نیز می‌گویند.

مزایا و محدودیت‌های ZIFT

در این روش، لوله‌های رحمی زن باید سالم باشد.

مزیت ZIFT نسبت به GIFT آن است که در ZIFT سلول‌های تخم پس از لقاح مشاهده می‌شوند و سلول تخم به لوله‌های رحمی منتقل می‌شود اما در GIFT مخلوطی از اسپرم و تخمک به لوله‌های رحمی منتقل می شود تا در آنجا لقاح یابد. پزشکان با توجه به وضعیت زوج‌ها، نوع روش درمانی را انتخاب می‌کنند.

تزریق یک اسپرم به داخل یک تخمک (ICSI)

در بعضی زوج‌ها که مرد دارای مشکلات ناباروری است، از روش تزریق یک اسپرم به داخل یک تخمک استفاده می‌شود. این مردان یا خود قادرند نمونه اسپرم بدهند یا پزشک اندرولوژیست از بیضه یا لوله کنار بیضه (اپیدیدیم) اسپرم را با سرنگ می‌کشد. وقتی که کیفیت اسپرم پایین است، شانس موفقیت IVF ، GIFT ،ZIFT کاهش می‌یابد.

در این حالت، ICSI راه حل مناسبی برای حل این مشکل است. در روش ICSI یک اسپرم به داخل یک تخمک تزریق می‌شود.

تخمک قرضی (Egg Donation)

در زنانی که تخمک ندارند یا تخمدان داشته ولی به علت یائسگی زودرس یا دوران یائسگی، تخمدان آنها از کار افتاده است، از این روش برای درمان نازایی استفاده می‌شود. در این روش تخمک را از زن جوان دیگری گرفته و پس از لقاح با نطفه مرد آن را به داخل رحم شخص مورد نظر انتقال می‌دهند. میزان موفقیت این روش زیاد است.

انتقال اسپرم از غیر- اسپرم قرضی

از این روش در برخی از کشورها برای درمان مواردی استفاده می شود که مرد دچار عقیمی بوده یا فاقد اسپرم فعال است. اسپرم را از فردی دیگر یا از بانک اسپرم (در صورت وجود) گرفته و پس از لقاح با تخمک زن مورد نظر، جنین ایجاد شده را به رحم زن منتقل می‌کنند.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.