156

شیر خشک و تفاوت آن با شیر مادر

|
0 دیدگاه
infant-formula

شیر توسط زنان پس از زایمان ازغده های شیری پستان ترشح می شود و به عنوان غذای یک نوزاد تازه متولد شده ، شامل تمام مواد مغذی مورد نیاز نوزاد است .

در برخی موارد تغذیه با شیر مادر منع دارد:

بیماری مادر : ایدز، اعتیاد به الکل
بچه هایی در هنگام تولد نقص دارند یا متابولیسم مشکل داردمثل گالاکتوزیمیا وبچه هایی که قادر به شیر خوردن نیستند.
بچه هایی در معرض سوء تغذیه
عدم حضور مادر
آلرژی غذایی: تغذیه مادر موجب واکنش های آلرژیک نوزاد می شود
فشارهای مالی
فشار اجتماعی
ناتوانی در شیردهی

کمیسیون بین المللی غذای codex ، فرمولاسیون غذای   نوزاد را به عنوان یک جایگزین شیر  مادر تعریف می کند که به تنهایی تمامی نیازهای تغذیه ای شیرخواران را از بدو تولد تا معرفی تغذیه تکمیلی برآورده میکند.سازمان غذا و داروFDA ) ) فرمولاسیون غذای نوزاد را به عنوان یک ماده غذایی مشابه شیرانسان که میتواند به عنوان جانشین شیر مادر یا به صورت مکمل در کنار شیر مادر مورد استفاده نوزاد قرار گیرد، تعریف می کند.

تاریخچه غذای نوزاد

اولین فرمولاسیون غذا  را برای شیر خواران یک متخصص اطفال آمریکایی به نام توماس مورگان در سال ۱۸۹۰ تولید کرد . او معتقد بود که شیر انسان باید یک  استاندارد مواد مغذی مورد نیاز برای هر نوزاد  باشد. ایده ایی شکل گرفت که مطرح می کرد  شیرخشک  برای نوزاد مناسب تر خواهد شد اگر ترکیبات شیمیایی آن مشابه شیر انسان شود.

در گذشته غذای نوزاد  در خانه  با شیر ، خامه ، قند شیر ، ابلیمو و آب جوش آماده میشد. با این حال این روش برای استفاده قدری پیچیده بود ، و بعد از سال ۱۹۱۰ به سرعت با  روش آماده سازی آسان ،غذای نوزاد خشک شده جایگزین مورد قبل شد با پیشرفت علم پس از گذشت حدود یک قرن، مواد بیشتر و بیش تری به شیر خشک  اضافه شد,

مانند: روغن های گیاهی به جای خامه ، تنظیم نسبت کازئین به whey-pro ,افزودن PUFA و … امروزه  فرمولاسیون غذای  شیرخوار به شکل مناسبی نیازهای تغذیه ای شیرخوار را فراهم می کند.در سالهای اخیر پیشرفت های قابل توجهی در ساخت فرمولاسیون غذای  نوزاد با حداکثر شباهت ممکن به ترکیب شیر مادر صورت گرفته است.

منابع پروتئین  در شیر خشک

در حال حاضر سه منبع برای  ساخت شیر خشک  استفاده می شود :

پروتئین  شیر گاو
پروتئین ایزوله سویا
پروتئین شیر بز
پروتئین شیر گاو

در حال حاضر در فرمولاسیون غذای نوزاد که  بر پایه پروتئین  شیر گاوباشد ، مقدار whey – pro  غالب است ، که به این معنی است که نسبت whey pro  : کازئین     ۴۰:۶۰    است . همانند نسبت whey – pro به کازئین در شیر مادر که در معده نوزاد تشکیل لخته نرم می دهد .

همچنین برخی از شیر خشک ها  براساس پروتئین های هیدرولیز شده هستند . که اغلب به منظور کاهش واکنشهای آلرژیک در نوزادانی که از عدم تحمل  پروتئین  رژیم غذایی رنج می برند تهیه می شود یک مطالعه نشان می دهد که تغذیه باشیر مادر در ۶-۴ ماه پس از تولد میتواند بروز تظاهرات آلرژیک را به مقدار قابل توجهی کاهش دهد. شیر خشک های با پروتئین  هیدرولیز شده امکان بهبود سریع سیستم گوارش نوزادان زودرس را  فراهم میکند.

آلرژی به شیر گاو

آلرژي به شير گاو ممكن است در اثر خوردن خود شير گاو ايجاد شود يا در اثر مصرف شير خشك كه از شير گاو تهيه شده باشد و يا در اثر استفاده از شير مادر در نوزادان شير مادر خوار ايجاد شود كه در مورد آخر با مصرف شيرگاو يا ساير محصولات گاوي توسط مادر پروتئين حساسيت زا در شير مادر ترشح شده و توسط شيرخوار خورده مي‌شود.

از آنجایی‌که شیر اولین ماده غذایی است که کودکان مصرف می‌کنند، شایع‌ترین و زودرس‌ترین پروتئینی که در کودکان ایجاد حساسیت غذایی می‌کند، پروتئین شیر گاو است. در واقع در این زمان هنوز سدهای مخاطی ایمنولوژی در دستگاه گوارش کودک ایجاد نشده و بعضی کودکان نسبت به این پروتئین‌ها واکنش نشان می‌دهند.اما همه کودکان چنین حساسیتی ندارند.

معمولا کودکانی که سیستم ایمنی حساس‌تر و یا مشکل داری دارند به این نوع آلرژی مبتلا می‌شوند. مثلا این حساسیت در نوزادان نارس شیوع بیشتری دارد.طبق آمارهای جهانی حدود ۶ تا ۸ درصد نوزادانی که متولد می‌شوند حساسیت غذایی دارند و از این میان ۴ درصد به پروتئین گاوی حساس هستند. معمولا مشکل این کودکان گذرا است و تا ۳‌ سالگی و یا حداکثر ۵ سالگی برطرف می‌شود

چون هم با افزایش سن آن سدهای ایمنولوژی شکل می‌گیرند و هم طبق پدیده تحمل (تلورانس) اگر فردی دائم با مقادیر کم ماده آلرژن در تماس باشد پس از مدتی واکنش بدن به آن ماده از میان می‌رود.در مورد این کودکان هم به تدریج این مواد غذایی به مقدار بسیار کم به رژیم غذایی‌شان اضافه می‌شود تا کم کم نسبت به آن ماده واکنشی نشان ندهند. اما گروه کمی هم هستند که تا بزرگسالی با این حساسیت دست به گریبانند.

بتالاکتوگلوبولین whey protein  شیر گاو است و تقریبا ازکل محتوای whey protein   شیر گاو %۱۰ را شامل می شود . در شیر انسان این پروتئین وجود ندارد .بتا لاکتوگلوبولین مدت طولانی است که به عنوان آلرژن اصلی شیر گاو در نظر گرفته می شود این پروتئین منبع اصلی آمینو اسیدهای منشعب در whey protein  است و برای متابولیسم ماهیچه ها مهم است.

دانشمندان با استفاده از مهندسی ژنیک موفق به تولید گوساله ای شده اند که بتا لاکتوگلوبولین را تولید نمیکند البته رسیدن به مرحله ی تولید گسترده تجاری به نظر می رسد زمان زیادی طول بکشد.

بهترين راه درمان آلرژی به شیر گاو

بهترين راه درمان اين بيماران حذف كامل پروتئين‌هاي شيرگاو از رژيم غذايي است در نوزادان شيرمادر خوار نبايد شيردهي توسط مادر به هيچ وجه متوقف شود بلكه بايد مادر تا زماني كه پزشك به او پيشنهاد مي‌كند كه از مصرف محصولات گاوي به طور كامل پرهيز نمايد اين منع مصرف علاوه بر شير، شامل ماست، دوغ، پنير، خامه، كره، بستني و نيز محصولات غذايي كه در توليد آنها شيرخشك و پودر آب پنير بكار رفته نيز مي‌باشد.

پروتئین ایزوله سویا

ایزوله سویا به عنوان یک منبع پروتئین در فرمولاسیون غذای  نوزاد, در نوزادانی که به پروتئین شیر گاو حساسیت دارند در شیر خشک بدون لاکتوز در نوزادانی که مبتلا به عدم تحمل لاکتوزاند یا گالاکتوزمیا دارند ونوزادان خانواده های گیاهخوار , بسیار استفاده می شود .پروتئین سویا تنها پروتئین کامل گیاهی است. با پروتئین سفیده تخم مرغ و شیر برابر است.

اما سویا مقدار متیونین کمتری نسبت به پروتئین شیر گاو دارد. با توجه به عدم کافي بودن مقدار متيونين در شیر خشک های تهیه شده با این پروتئین که از اسيد آمينه هاي ضروري براي شير خواران مي باشد ، به شير خشک هاي بر اساس پروتئين سويا اين اسيد آمينه ضروري اضافه شده است.

با این حال اگر چه پروتئین شیر گاو با پروتئین  ایزوله سویا جایگزین می شود ، اما %۱۴-۱۰ از نوزادانی که به پروتئین  شیر گاو آلرژی دارند به پروتئین  سویا هم آلرژی دارند پس بهتر است که از پروتئین  هیدرولیز شده استفاده کنیم . اثرات فیتواستروژن سویا بر روی نوزاد هنوز به طور کامل مشخص نیست .

برخی از غذاهای نوزاد وجود دارد که در آن ها از پروتئین شیر بز استفاده شده به خصوص در چین ، استرالیا و نیوزلند .سازمان ایمنی مواد غذایی اروپا به این نتیجه رسیده اند که ، براساس داده های موجود پروتئین شیر بز منبع پروتئینی  مناسبی برای استفاده در غذای نوزاد نیست.

لاکتوفرین یکی دیگر از whey protein  های با کاربرد فراوان در شیر انسان است ، که فعالیت های ضد عفونی کنندگی از خود نشان میدهد . غذای نوزاد غنی شده با لاکتوفرین اثرات مثبت بیش تری نسبت به فرمولاسیون های  استاندارد دارد مانند : افزایش جذب آهن، کاهش بیماری های دستگاه تنفس ، سطح بالاتر هماتوکریت .

چربی

چربی ها %۵۰-۴۰ از انرژی روزانه دریافتی نوزاد را تشکیل می دهند . چربی ها همچنین اسیدهای چرب ضروری( لینولئیک اسید وآلفا لینولنیک اسید) و ویتامین  های محلول در چربی (A,D,E,K) را برای نوزاد فراهم میکنند . اخیراً اکثر  شیر خشک ها با استفاده از ترکیب مختلفی از روغن های گیاهی(روغن پالم ، روغن سویا ، روغن نارگیل و … ) آماده می شوند .

برخی از چربی ها نقش ساختاری و عملکردی بسیار مهمی در رشد نوزاد دارند ، به خصوص اسیدهای چرب LCP ، مثل اراشیدونیک اسید و دوکوزاهگزانوئیک اسید. از سال ۱۹۹۶ برخی از غذاهای  نوزاد با استفاده از ARA,DHA  غنی سازی شد که این ترکیبات به  طور طبیعی در شیر انسان در شکل فسفولیپید ها وجود دارند

DHA-ARA

اثرات مثبتی بر روی رشد مغز و شبکیه چشم نوزاد تازه متولد شده دارند . ARA,DHA در بزرگسالان از اسیدلینولئیک و آلفا لینولنیک اسید سنتز میشوند ، که این توانایی در شیرخواران محدود است . بسیاری از سازمان ها و کمیته های متخصص توصیه می کنند که ARA,DHA باید به فرمولاسیون غذای نوزاد  اضافه شوند . کارشناسان معتقدند که غذای  نوزاد باید حاوی ARA,DHA به میزان حداقل% ۰/۲-۰/۳۵%از کل محتوای چربی باشد .

که این مقدار در نوزادان نارس به %۰/۳۵-۰/۴افزایش می یابد.

کربوهیدراتها

کربوهیدراتهای اصلی شیر مادر لاکتوز ( در حدود ۶۵ گرم بر لیتر) و الیگوساکاریدها ( در حدود ۱۰ گرم بر لیتر) هستند .غذای  نوزاد به منظور شبیه سازی بیش تر با شیر مادر با لاکتوزغنی سازی  می شود .لاکتوز می تواند به گلوکز و گالاکتوز هیدرولیز شود که به عنوان منبع انرژی  و برای رشد مغز نوزاد ضروری اند .

لاکتوز هضم نشده نقش مهمی در روده دارد . به عنوان پروبیوتیک نقش مهمی را  برای تحریک رشد و توسعه فلور روده مثل بیفیدیو باکترولاکتوباسیل ها بازی می کند.تخمیر لاکتوز توسط فلور روده ممکن است با افزایش قابلیت انحلال مواد معدنی یا افزایش فشار اسمزی در روده بزرگ سبب افزایش جذب کلسیم و منیزیم شود .

لاکتوز  در روده بزرگ  سبب افزایش محتوای آب مدفوع شده و در نتیجه سبب از بین رفتن یبوست می شود .

درمورد عدم تحمل لاکتوز یا گالاکتوزمیا، لاکتوز ممکن است سبب اختلالات گوارشی همچون اسهال و نفخ شود . عدم تحمل لاکتوز ممکن است در نوزادان به دلایل مادر زادی یا در اثر کمبود موقت آنزیم لاکتاز باشد . کمبود مادر زادی لاکتاز بسیار نادر است . کمبود موقت اغلب در نتیجه التهاب و نابودی فلور میکروبی به دنبال بیماریهای روده ایجاد می شود . نوزادان با عدم تحمل لاکتوز یا گالاکتوزمیا  باید با شیر خشک  بدون لاکتوز (LF) تغذیه شوند.

الیگوساکاریدها نمی توانند در دستگاه گوارش فوقانی هضم شوند ولی آنها دارای نقش پروبیوتیکی در روده بزرگ هستند .مطالعات اخیر نشان می دهد که بیفیدیوباکتر فلور غالب در نوزاد تغذیه شده با شیر مادر است . عامل موجود در شیر مادرکه  سبب افزایش رشد بیفیدیو باکترها  در فلور روده نوزاد می شود الیگوساکارید ها هستند.

افزودن ۰/۸ یا ۰/۴گرم در هر ۱۰۰ میلی لیتر از  الیگوساکارید ها میتواند به صورت عمده سبب افزایش مقدار بیفیدیو باکتر در مدفوع شود که در نتیجه به مقدار آن در نوزدان تغذیه شده با شیر مادر می رسیم .به طور کلی الیگو ساکاریدها ۲ عملکرد مهم در نوزادان دارند : کاربرد پربیوتیکی برای بیفیدیو باکتر و عملکرد بازدارندگی درمورد باکتریهای بیماری زا .

مواد معدنی ، ویتامین ها و سایر ریز مغذی ها

ریز مغذی ها باید همچنین به غذای نوزاد برای شباهت بیشتر به شیر مادر و نگه داشتن فشار اسمزی در محدوده نرمال  افزوده شوند. لازم به ذکر است که فرم شیمیایی مواد معدنی می توانند تاثیر عمده ای برای دسترسی زیستی آنها داشته باشد. به عنوان مثال سولفات آهن در غذای نوزاد به صورت گسترده به عنوان منبع آهن استفاده می شود چون دسترسی زیستی آهن این ترکیب بالا است.

برای اطمینان از حفظ کلسیم در استخوان نسبت کلسیم به فسفر باید بین ۱: و ۲:۱ نگه داشته شود.فلوراید ضروری نیست اما یک عنصر مفید در رشد استخوانها و دندان است. اما باید مقدار آن از ۱ میلی گرم در روز به منظور جلوگیری از فلوئوروزیس تجاوز نکند.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.