20

کتابخوانی والدین برای کودکان، رشد مغز و مهارت­ خواندن

|
0 دیدگاه
3

روانشناسان و صاحب‌نظران تربیتی بر اهمیت کتابخوانی والدین در سال‌های اولیه زندگی و تأثیر آن بر رشد اجتماعی، شناختی و عاطفی کودکان، قبل از ورود به مدرسه تأکید فراوان دارند.

کتابخوانی والدین برای کودکان، رشد مغز و مهارت­ خواندن

 شخصیت کودک در همین ۷ سال ابتدایی زندگی شکل می‌گیرد. بنا بر مطالعات انجام یافته، رشد و توسعه زبان و مهارت­‌های کلامی و شنیداری یکی از مهم‌ترین دست‌آوردهای کارآمد و تأثیر­گذار است که در ۵ سال اول زندگی رقم می­‌خورد (جنشی،[۱] ۱۹۸۸). رشد و توسعه زبان در نتیجه تعاملات بین عوامل مختلفی همچون اجتماع، زبان و تأثیرات رشد شناختی اتفاق می­‌افتد.

محققان اعتقاد دارند که اجتماع و محیط اطراف کودک و به ویژه والدین، بیشترین تأثیر را در رشد زبان و مهارت­‌های بیانی کودکان دارند و برای رشد مهارت­‌های زبانی، رشد و توسعه دایره لغات، یکی از ضروری‌ترین ابزارها است. در واقع این ابزار به کودکان برای یادگیری، کسب دانش و مفاهیم جدید کمک می­‌کند و آنها را برای برقراری ارتباط و تعامل بهتر با همسالان و بزرگسالان آماده می­‌کند.

از طرفی میزان دایره­ لغات کودکان تأثیر زیادی بر یادگیری لغات و مفاهیم پیچیده­‌تر زبان دارد. هر چه میزان دایره­ لغات کودک افزایش یابد، به مراتب درک و یادگیری لغات و مفاهیم جدید برای او آسان­‌تر می­‌شود. رشد دامنه­ لغات در کودکان بسیار سریع اتفاق می­‌افتد. معمولاً در مدرسه، کودک در هر سال تحصیلی، ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ لغت جدید می­‌آموزد.

افزایش دامنه­ لغات سبب می‌شود کودک درک بهتر و عمیق­‌تری از محیط اطراف و دنیایی که در آن زندگی می­‌کند، داشته باشد و همچنین موجب موفقیت کودک در مدرسه خواهد شد. افزایش دامنه لغات و رشد زبان در کودکان در گرو تلاش والدین است.یکی از راه‌های توسعه زبان و مهارت­‌های شفاهی در کودکان، کتابخوانی والدین برای کودک است.

بد نیست بدانید که کودکان از همان اوایل کودکی تا حدودی دستور زبان را نیز درک می­کنند و کم­کم شروع به ساختن جملات می­کنند. معمولاً کودکان در حدود ۲ سالگی جملاتی ساده در حدود ۲ کلمه را بیان می­کنند. جملات کودکان ۳ ساله در حدود ۳/۵ کلمه است و در کودکان ۴ ساله تعداد کلمات یک جمله به ۵ کلمه هم می­‌رسد.

در ۴ سالگی معمولاً کودکان می­‌توانند ۲ جمله را با کلمات ربطی به هم پیوند دهند و در ۵ سالگی کودک قادر به ساختن جملات بلندتر و پیچیده­تر است. به طوری که قادر است جملات گذشته را نیز بسازد. بنابراین در این سنین کودک می­تواند با آموزش، قواعد دستور زبان را متناسب با سن خویش بیاموزد و برای ورود به مدرسه آماده شود.

بنا به گفته دانشمندان، افزایش توانایی درک دستور زبان در کودکان برای ورود به مرحله­ خواندن و درک مطلب اهمیت زیادی دارد و کتابخوانی والدین برای کودکان سبب رشد درک دستور زبان می­‌شود .در پژوهشی در آمریکا، محققان برای نخستین بار نشان داده­‌اند که خواندن کتاب در طول مرحله حیاتی رشد و پیش از دوران مهدکودک تأثیر زیادی بر روی توانایی پردازش داستان‌ها توسط مغز کودکان دارد.

در این پژوهش ۱۹ کودک پیش‌دبستانی سالم بین سنین ۳ تا ۵ سال را بررسی کردند و با تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI)، فعالیت مغزی کودکان را هنگام گوش‌ دادن به داستان‌های مرتبط با سن­شان از طریق هدفون مورد ارزیابی قرار دادند. نتایج این مطالعه نشان داد قرار گرفتن زیاد کودکان در معرض کتابخوانی والدین در منزل، منجر به فعالیت نواحی خاصی از مغز می­‌شود

که با پردازش معنایی مرتبط هستند و وجود این نواحی برای زبان شفاهی و خواندن حیاتی است. تا قبل از این، شواهد مستقیمی درباره اثر مطالعه بر روی مغز کودکان ارائه نشده بود. در نهایت، این محققان همواره والدین را تشویق کرده‌اند که برای کودکان­شان از بدو تولد کتاب بخوانند تا یادگیری اولیه آنها را تقویت کرده و رشد زبانی آنها را ارتقا ‌بخشند.

از طرفی تحلیل نواحی مغزی مرتبط با تخیل ذهنی نشان داد تجسم‌سازی، نقش کلیدی در درک روایت و آمادگی کودکان برای خواندن ایفا می‌کند و به آنها امکان مجسم‌ کردن داستان را می‌دهد، لذا خواندن کتاب­‌های تصویردار نیز مهم است (نشست سالانه انجمن‌های آکادمی کودکان آمریکا، ۲۰۱۵). با توجه به اهمیت کتاب و کتابخوانی برای رشد مغز و رشد مهارت­‌های زبان در کودکان، در ادامه توصیه­‌هایی را برای تأثیر هرچه بیشتر کتابخوانی والدین ارائه می‌کنیم.

توصیه‌هایی برای تأثیر بیشتر کتابخوانی والدین برای کودکان

ـ برای کودکان خود هر روز کتاب بخوانید: کتاب خواندن روزانه را بخشی از روال زندگی خود قبل از خواب یا فعالیتی بعد از شام یا راهی سرگرم‌کننده برای صرف عصرانه در کنار هم قرار دهید.

ـ اوقات فراغت خود و کودکانتان را با کتاب خواندن پر کنید: کتاب خواندن را به فعالیتی لذت‌بخش و مفرح برای خود و کودکان تبدیل کنید. اگر زمان‌های کتاب خواندن را با بازی، شادی، نمایش و سایر فعالیت­‌های لذت‌بخش پیوند دهید، کودکان به کتاب خواندن علاقمند شده و بیشتر لذت خواهند برد.

ـ از تکنیک‌­های قبل از خواندن استفاده کنید: قبل از خواندن یک کتاب، ابتدا جلد و تصاویر کتاب را به کودک نشان دهید و از او بخواهید با دیدن تصاویر کتاب به پیش‌بینی موضوع و محتوای داستان بپردازد.

ـ با هم کتاب بخوانید و درباره آن گفتگو کنید: لازم است کودک و والدین در کنار هم نشسته و کتاب را طوری در دست بگیرند که هر دو بر آن مسلط باشند.

به جای روخوانی صرف، هر صفحه از کتاب را با دقت بخوانید و در مورد تصاویر، نوع اشکال، اعداد، حروف و همچنین در پایان هر کتاب یا هر داستان، در مورد داستان و آنچه اتفاق افتاده است، با کودک گفتگو کنید. مثلاً از او بپرسید از این داستان چه چیزی آموخته یا نظر او در مورد شخصیت­‌های داستان چیست و… همچنین به کودکان اجازه دهید داستان را به زبان خود بازگو کنند.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.