531

حجامت و طب سنتی

|
0 دیدگاه

در طب سنتی ایران، یکی ازمهم ترین راه های نگهداری تندرستی ( حفظ الصحة) و پیشگیری از بیماری ها ( تقدمة الحفظ ) ، بکار بستن تدابیرمتناسب با هر فصل در گذرسال است.

حجامت

حکمای طب سنتی ایران همانگونه که برای خوردن غذا ،آشامیدن آب، حرکت و سکون بدنی و نفسانی ، خواب و بیداری ، آمیزش جنسی و دیگر امور روزمرّه همگانی ، بایست ها و نبایست هایی را تعریف می کردند ،

برای هر فصل سال نیز تدابیری اندیشیده بودند تا مردمان با مزاج های گوناگون بدانند که به مقتضای کیفیت سرشتی خود وبه تناسب دور فلک و گردش فصول باید از چه اموری گریز و پرهیزکنند و چه اعمالی را انجام دهند تا ازاعتدال مزاج بیرون نروند یا زودتر بدان بازگردند.

این بایست و نبایست ها و بیم و نوید دادن ها درهمان حال که کل نگرانه و با دیدی باز وگشاده به موضوع تندرستی انسان است ، از نکته سنجی ها و ریز بینی های فراوان نیز آکنده است و بخش هایی بس خواندنی ازکتب طب سنتی رادر برمی گیرد .

حکمای ایرانی برآن بودند که بهار به سبب اعتدال مزاج و لطافتش ، قوای بدن را برای خارج کردن مواد زیان آور انباشته شده در جای جای فضاهای بدن ، تقویت و تحریک می کند .

اما اگراین مواد پس از رقیق شدن و سیلان یافتن به تمامی از بدن دفع نشوند ، می توانند بصورت دمل ها و بثورات و خارش پوست و برخی تظاهرات دیگر نمایان شوند .

بطور خلاصه پزشکان کهن ایران زمین باور داشتند که مواد تباه و زاید بیماری زایی که در فصل زمستان ساکن و فسرده باشند ، در فصل بهار به جوشش وغلیان می آیند وپس از آمادگی کیفی ، از راه های دفعی بدن به بیرون رانده می شوند .

یکی از تدابیرمربوط به فصل بهار که برای یاری رساندن به این کارکرد دفعی طبیعت بدن توصیه شده ، اخراج خون از طریق فصد و حجامت است که بویژه برای گرم مزاجان و کسانی که دچار غلبه دم (خون) هستند، سودمندی فزونتری دارد .

با وجود آنکه شایسته ترین فصل خارج کردن خون از طریق حجامت را( بویژه برای مقاصد پیشگیرانه) فصل بهاردانسته اند ، اما باید آگاه بود که برای انجام این عمل ضوابط و پیش شرط های خاصی در طب سنتی بیان شده است .

دیدگاه حکمای ایرانی در مورد سودمندی حجامت – همچنان که برای دیگر روش های درمانی- مطلق نبوده وبستگی به مزاج وسن وجنسیت فرد و نیزفصل و زمان و مکان حجامت داشته است.

لازم به ذکر است که آنچه در پی می آید قواعدی است که درمورد حجامت همراه با تیغ زدن و خروج خون ( حجامت با شَرَط ) بیان شده است

احکام مربوط به زمان حجامت

بر اساس منابع اصیل طب سنتی ایران ، حجامت در اول و آخر ماه و سه شنبه آخر ماه جایز نیست چون در این ایام، اخلاط ساکن و متوجه باطن اند واز طریق حجامت قابلیت خروج ندارند .

همچنین حجامت درروزهای چهاردهم و پانزدهم هر ماه که دارای بیشترین فزونی نورماه اند ، چندان مناسبت ندارد ، زیرادر این ایام اخلاط لطیف سبک به علت حرکت سریعتر، بیشترازاخلاط غلیظ سنگین میل به سطوح دارند.

لذا رگ های باریک و شاخه های آنها در چهاردهم و پانزدهم ماه بیشتر آکنده از خون صافی اند تا اخلاط بد ؛ و اخلاط غلیظ سنگین به جهت کندی حرکت ، پس از آنها میل به ظاهربدن و ورود به عروق سطحی در پوست خواهند داشت .

لذا درایام زاید النور یعنی از اول تا چهاردهم ماه حتی المقدور فصد و حجامت مطلقاً جایز نیست ، مگر آن که ضرورت بسیارو بیم جانی در میان باشد .

بعد از سپری شدن نصف حقیقی و رو به کاهش گذاشتن نورماه ، به تدریج اخلاط نیز به باطن میل می کنند ، بدین سان که نخست اخلاط لطیف سبک میل به بازگشت می کنند و سپس اخلاط غلیظ سنگین بازمی گردند .

بنابراین درروزهای چهارده و پانزده ماه ، فصد نیزمناسب نیست . زمان مناسب برای فصد و حجامت پس از روزهای چهاردهم و پانزدهم ماه است و شایسته ترین و سودمندترین زمان آن درروزهای شانزدهم و هفدهم ماه است ، زیرا تنها در این روزهای هر ماه است که خون غلیظ سنگین فاسد می تواند به بیشترین مقدار دفع شود .

 وقت حجامت

بر اساس توصیه منابع طب سنتی ایران ، بهترین وقت حجامت در ساعات روز است . حجامت در فصل گرما در ساعت دوم روز و در فصل سرما در ساعت سوم و چهارم روزمناسب تر است، زیرا در این ساعات خون لطیف تر و رقیق تر است و اخراج آن زودتر حاصل می شود .

0 پسندیده شده

دانیال میکائیلی
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.