757

دستگاه گوارش انسان را بشناسیم

|
0 دیدگاه

دستگاه گوارش انسان یکی از مهم ترین ارگان های بدن است که چهار وظیفه بلع، گوارش، جذب و دفع را بر عهده دارد و از دو قسمت لوله گوارشی و غدد گوارشی تشکیل شده است.

دستگاه گوارش انسان را بشناسیم

آنچه می خوریم پس از ورود  به معده طی فرآیند گوارش به مواد ریز و قابل جذب تبدیل می شود، سپس وارد خون شده و مواد غیر قابل جذب دفع می شوند.

آیا دستگاه گوارش حیوانات مشابه انسان است؟

ساختار دستگاه گوارش متناسب با نوع تغذیه جانداران می باشد. بنابراین در برخی از حیوانات ممکن است متفاوت باشد. مثلا دستگاه گوارش مرغ دو قسمت سنگدان و چینه دان دارد. چینه دان بخشی از مری و سنگدان قسمتی از معده است که در گوارش مکانیکی غذا نقش دارند.

آیا خوردن لقمه های کوچک در هضم غذا نقش دارد؟

اگر غذا را در اندازه های کوچک بخوریم و بیشتر بجویم، بیشتر در دهان خرد شده و گوارش بهتری می یابد و به همان میزان جذب مواد غذایی بیشتر می شود. بنابراین خوردن لقمه های بزرگ و سریع خوردن غذا عادت های نادرستی برای دستگاه گوارش انسان محسوب می شوند.

اجزای دستگاه گوارش انسان:

لوله گوارش از دهان شروع شده و به مخرج ختم می شود و شامل دهان، حلق، مری، معده، روده کوچک، روده بزرگ و مخرج است. کلیه هضم مکانیکی و شیمیایی غذاها در این لوله صورت می گیرد تا مواد مورد نیاز را جذب و مواد زائد را دفع کند.

فرآیند گوارش از کدام قسمت دستگاه گوارش انسان آغاز می شود؟

در کمال تعجب باید بگوییم که اولین مرحله از روند گوارش در دهان است. در دهان سه جفت غده بزاقی  به نام های بناگوشی، زیر زبانی و تحت فکی وجود دارد. ترشحات غده بزاقی بناگوشی در بالای دهان و ترشحات غدد بزاقی زیرزبانی و تحت فکی به پایین دهان می ریزند.

ترشحات غده بزاقی بناگوشی شامل آنزیم پتیالین است که نشاسته را تجزیه می کند.

فرآیند بلع چگونه در دستگاه گوارش انسان انجام می شود؟

به فرآیند ورود غذا از دهان به مری بلع می گویند که ابتدا ارادی و در ادامه انعکاسی غیر ارادی است.

برای وقوع آن ابتدا  با زبان غذا را به سمت سقف دهان می رانیم. در این هنگام  تنفس قطع می شود و کام نرم راه بینی و دریچه اپی گلوت را می بندد تا غذا وارد مری  شود. همه این تغییرات در کسری از ثانیه اتفاق افتاده به نحوی که اصلا متوجه وقوع آن نمی شویم.

نکته قابل توجه این است که در مرحله ارادی بلع، زبان کوچک پایین، اپی گلوت بالا و راه بینی و نای باز است اما در مرحله غیرارادی بلع، عکس این مراحل رخ می دهد تا غذا وارد حلق گردد یعنی زبان کوچک بالا و اپی گلوت پایین رفته و راه بینی و نای مسدود می گردد.

نقش مری در دستگاه گوارش انسان:

مری مسیر رسیدن مواد غذایی به معده است و از ماهیچه های حلقوی و طولی تشکیل شده است. در بالای لقمه غذا ماهیچه حلقوی و در پایین آن ماهیچه طولی منقبض می شود تا مری گشاد شده و غذا را به پایین براند.

نقش معده در دستگاه گوارش انسان:

معده محل اصلی گوارش غذاست و سلول های آن توانایی ترشح آنزیم های تجزیه کننده را دارند.

ورد مواد غذایی معده را متسع می کند که عامل تحریک کننده برای آغاز حرکات معده است تا مواد غذایی را با آنزیم ها مخلوط کند و از غذا ماده سوپ مانندی به نام کیموس معده بسازد. مدت زمان ماندن غذا در معده به حجم و ترکیب شیمیایی ماده غذایی بستگی دارد مثلا چربی ها مدت زمان بیشتری درمعده می مانند تا به طور کامل تجزیه شوند.

نقش روده کوچک در دستگاه گوارش انسان:

وظیفه روده کوچک گوارش نهایی و جذب غذاست. در این مرحله علاوه بر آنزیم های روده، ترشحات غدد زمینه ای دستگاه گوارش یعنی پانکراس و صفرا نیز در تجزیه مواد غذایی نقش دارند.

پانکراس غده ای حاوی قوی ترین آنزیم های گوارشی است . صفرا نیز در کبد تولید می شود و در کیسه صفرا ذخیره می ماند . صفرا آنزیم نیست اما با تبدیل چربی های بزرگ به ذرات کوچک باعث تجزیه راحت تر چربی ها توسط آنزیم تجزیه کننده چربی به نام لیپاز می شود.

در زمان ورد مواد غذایی به روده ترشحات پانکراس و صفرا وارد قسمت اول روده کوچک به نام دوازدهه می شوند تا در روند گوارش مشارکت کنند.

بعد از گذر مواد غذایی از دوازدهه دیگر آنقدر تجزیه شده اند که مناسب جذب باشند لذا از طریق سلول های پوششی سطح داخلی روده که چین های روده ای نامیده می شوند، وارد عروق خونی شده و به کبد می روند. کبد غذای جذب شده را بعد از تنظیم به تمام نقاط بدن می فرستد.

اگر میزان ماده ای در خون کم یا زیاد باشد، کبد با اضافه کردن یا گرفتن آن ماده همیشه سطح ماده را در خون ثابت نگه می دارد. جالب توجه است که چین های روده ای سطح جذب روده را تا ۲۴۰ متر مربع افزایش میدهند .

نقش روده بزرگ در دستگاه گوارش انسان:

آنچه در روده کوچک جذب نشده است وارد روده بزرگ می شود و به کندی مسیر روده بزرگ را می پیماید تا آب و مواد معدنی باقی مانده در آن جذب شده و در نهایت مدفوع ساخته می شود. مدفوع از سلولز تجزیه نشده مواد غذایی، آب و مواد معدنی جذب نشده تشکیل شده است.

قسمت های روده برزگ:

همان طور که در شکل بالا می بینید، روده بزرگ را به ۵ قسمت می توان تقسیم کرد:

روده کور : قسمت ابتدایی روده بزرگ است و در انتهای آن ( پایین و سمت راست شکم) زائده آپاندیس قرار دارد.
کولون بالارو
کولون افقی
کولون پایین رو
راست روده

دریچه ها یا اسفنکترهای لوله گوارش:

بخش های مختلف لوله گوارش با ماهیچه های  حلقوی از هم جدا می شوند که حکم دریچه را دارند. این درچه ها همیشه بسته و در حالت انقباض هستند و تنها در هنگام عبور غذا باز می شوند.

انواع درچه های لوله گوارش:

دریچه انتهای حلق که بین مری و حلق قرار دارد و از جنس ماهیچه مخطط می باشد.
دریچه کاردیا که در انتهای مری بین مری و معده قرار دارد.
دریچه پیلور که بین معده و روده باریک قرار دارد.
دریچه ایلئوسکال که بین روده کوچک و روده بزرگ قرار دارد.
دریچه های مخرج که از جنس ماهیچه های صاف و مخطط هستند و در زمان دفع مدفوع باز می شوند. این دریچه ها در انتهای راست روده قرار گرفته اند.

آیا باکتری های روده بزرگ برای انسان مفید اند؟

در روده بزرگ انسان باکتری هایی وجود دارند که از سلولز تجزیه نشده موجود در ماده غذایی استفاده می کنند. تجزیه سلولز توسط باکتری ها، گاز روده را تولید می کند که از مخرج دفع می شود.

علت مفید بودن این باکتری ها برای انسان تولید مقداری ویتامین K و B12 است که از روده جذب خون می شود. ویتامین B12 در تولید گلبول قرمز و ویتامین K در فرآیند انعقاد خون نقش دارند.

آپاندیس کجاست؟

زائده آپاندیس در قسمتی از روده بزرگ به نام روده کور قرار گرفته است و جزء سیستم ایمنی بدن می باشد. آنچه بیماری آپاندیس یا اصطلاحا آپاندیسیت نامیده می شود در حقیقت عفونی شدن این زائده است که طی عمل جراحی بایستی برداشته شود.عمل جراحی آپاندیس به سیستم ایمنی بدن آسیبی وارد نمی کند.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.