647

زخم معده و اثنی عشر چگونه به وجود می آید (قسمت اول)

|
0 دیدگاه

زخم معده و زخم اثنی عشر که در مجموع به آن زخم (اولسر) پپتیک گفته می شود عبارت است از زخمی که بر روی لایه  مفروش کننده معده یا اثنی عشر(دوازدهه؛ قسمت ابتدایی روده باریک) به وجود می آید.

زخم معده و اثنی عشرچگونه به وجود می آید

پپتیک (pcptic در اصل، لغتی یونانی مشتق از peptein به معنی «هضم کردن» است و زخم پپتیک (pepticulcer) به زخمی با حاشیه مشخص و به اندازه ۰/۵ سانتی متر یا بیشتر گفته میشود که در اثر از بین رفتن غشای مخاطی معده اثنی عشر یا هر قسمت از دستگاه گوارش که در معرض تماس با شیره معده حاوی اسید و پپسین (آنزیم معده کاتالیزکننده هیدرولیز پروتئین) قرار دارد به وجود می آید و معمولاً بسیار دردناک است.

حدود ۸۰٪ از زخم های پپتیک با عفونت هلیکوباکترپیلوری همراه هستند. زخم ها همچنین ممکن است در اثر مصرف آسپیرین و داروهای ضدالتهاب غیراستروییدی (مثل بروفن، دیکلوفناک، ایندومتاسین و غیره) ایجاد یا تشدید شوند.

برخلاف تصور عمومی، زخم های اثنی عشر شایع تر از زخم های معده هستند.

حدود ۴٪ از زخم های معده در اثر یک تومور بدخیم ایجاد می شوند و از این رو باید برای حصول اطمینان، بیوپسی ها (نمونه برداری) های متعددی از معده به عمل آید. معمولاً زخم های اثنی عشر خوش خیم هستند.

درد شکم: به طور کلاسیک این درد، در ناحیه اپیگاستر (epigaStrium = قسمت بالای شکم، در خط میانی) حس می شود و زمان آن تقریباً ۳- ۱/۵ ساعت بعد از خوردن غذا است. به طور کلاسیک، با خوردن غذا، درد زخم اثنی عشر تسکین و درد زخم معده تشدید مییابد؛ درد مزبور گاهی به صورت «احساس گرسنگی» بیان می شود؛

نفخ و احساس پربودن شکم

ترشح سریع بزاق به دنبال بازگشت اسید معده به مری؛ به منظور رقیق کردن آن؛

تهوع و مقداری استفراغ (در زخم معده شایع تر هستند)؛

بی اشتهایی و کاهش وزن (در زخم معده شایع تر هستند)؛ استفراغ خونی (هماتمز؛ hematemesis) ناشی از خونریزی مستقیم از زخم معده یا آسیب مری حاصل از استفراغ شدید/ مداوم؛

ملنا (melena؛ مدفوع قیر مانند و بدبو که در اثر اکسید شدن آهن هموگلوبین خون موجود در مدفوع ایجاد می شود)؛ به ندرت، سوراخ شدن معده یا اثنی عشر در اثر زخم روی میدهد که با درد بسیار شدید همراه است و نیاز به جراحی فوری دارد.

درد شکمی که بیمار را از خواب شب (حدود ساعت ۱۲ تا ۳ نیمه شب) بیدار می کند دقیق ترین نشانه بیماری است و تقریباً در بیماران مبتلا به زخم اثنی عشر ایجاد می شود.

وجود سابقه ترش کردن، بیماری برگشت (ریفلاکس) اسید معده به مری (gaStrOeSOphageal refluX diSeaSe:GERD) و مصرف بعضی از داروها، احتمال وجود زخم پپتیک را مطرح می کند. داروهایی که ممکن است با زخم پپتیک در ارتباط باشند عبارتند از: داروهای ضدالتهاب غیراستروییدی و اکثر کورتون ها (مثلا دگزامتازون وپردنیزولون)،

معمولاً درد زخم معده در حین خوردن غذا (در اثر ترشح اسید معده) یا پس از خوردن غذا (در اثر برگشت محتویات قلابی اثنی عشر به معده) در ناحیه  اپیگاستر (قسمت بالا و میانی شکم) احساس میشود. درد زخم اثنی عشر اغلب قبل از غذا یعنی هنگامی که اسید معده ترشح شده به دلیل گرسنگی به اثنی عشر میرسد احساس می شود.

البته این علامت از نظر طب بالینی چندان قابل اعتماد نیست. هلیکوباکتر پیلوری احتمالاً از راه آب یا غذا به معده میرسد و پژوهشگران آن را در بزاق بعضی افراد مبتلا به زخم پپتیک پیدا کرده اند. بنابراین ممکن است این باکتری از طریق تماس دهان- به – دهان (مانند بوسیدن) و نیز از طریق تماس با محتویات استفراغ فرد آلوده، به فرد دیگر انتقال یابد.

هلیکوباکتر پیلوری غشای مخاطی معده و اثنی عشر را ضعیف میکند و در نتیجه، اسید به لایه حساس زیرین میرسد.

اسید و باکتری، هر دو، لایه مزبور را تحریک می کنند و موجب ایجاد زخم می شوند. هلیکوباکترپیلوری (اچ پیلوری) به دلیل ترشح آنزیم های خنثی کننده اسید، میتواند در معده زنده بماند. شکل مارپیچی این باکتری کمک می کند تا در لایه مخاطی مفروش کننده معده و اثنی عشر تونل حفر نماید.

چنان چه مبتلا به هریک از نشانه های زیر هستید فورا به پزشک مراجعه نمایید:

درد واضح، ناگهانی و مداوم معده

مدفوع خونی یا سیاه رنگ

استفراغ خونی یا استفراغ شبیه دانه های قهوه

علایم مزبور ممکن است حاکی از وجود مشکلات جدی زیر باشند:

سوراخ شدگی معده یا اثنی عشر در اثر نفوذ زخم

خونریزی ناشی از پارگی عروق معده یا اثنی عشر در اثر تماس با اسید معده یا به دلیل زخم پپتیک انسداد ناشی از وجود زخم، در مسیر عبور غذا از معده

1 پسندیده شده

معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.