195

هورمون های تیروئید

|
0 دیدگاه

هورمون هاى تيروئيد ( T3 و T4 ) از اسيد آمينه تيروزين مشتق مى شوند.

هورمون های تیروئید

حدود ۹۵ درصد هورمونى که از غد ه تيروئيد ترشح مى شود ، به صورت T4 (تيروکسين) است. با وجودى که ميزان ترشح T3 از غده تيروئيد بسيار ناچيز است، اين هورمون نقش اصلى را ايفا مى کند. قسمت اعظم T3 موجود در خون از تبديل T4 به T3 در بافت هاى محيطى از جمله کبد، کليه و جفت بوجود مى آید .

البته بافت هايى چون مغز و هيپوفيز نيز مى توانند T4 را به T3 تبديل کنند ، اما T3 حاصل وارد خون نمى شود و اثر خود را در همان مکان بر جاى مى گذارد . به طور کلى، ۸۰ درصد T3 موجود در خون در کبد و ۲۰ درصد آن در تيروئيد ساخته مى شود…

نقش هاى زيستى

افزايش ميزان سوخت و ساز پايه اثر اصلى هورمون هاى تيروئيد است. اين هورمون ها سوخت و ساز قندها و چربى ها را افزايش مى دهند. آنها باعث تحريک ساخت ن پروتئين نيز مى شوند. بنابراين هورمون هاى تيروئيد براى رشد طبيعى ضرورى هستند. از نقش هاى ديگر آنها مى توان به موارد زير اشاره کرد:

• افزا ىش تعداد و اندازه ميتوکندرى ها و افزايش فعاليت آنزيم هايى که در سوخت و ساز درگير هستند.

• افزايش جذب گلوکز از طريق دستگاه گوارش

• تحريک روند نوسازى گلوکز

• تقويت اثر کاتکول آ مين ها و انسولين

• افزايش برون ده قلبى و گاهى نيروى انقباض ماهيچه قلب

• نمو طبيعى دستگاه عصبى مرکزى به خصوص ميلين دار شدن رشته هاى عصبى و افزايش توانايى هاى ذهنى

نحوه عملکرد

هورمون های تیروئید به راحتى از غشاى سلول ها مى گذرند. گيرند‌هاى اين هورمون ها درون سلول و در هسته جاى دارند. اتصال آنها به گيرنده هايشان، رونويسى از ژن ها و درنتيجه ساخت این پروتئين را تحت تأثير قرار مى دهد. البته، شواهدى در دست است که از اثر مستقيم هورمون هاى تيروئيد بر ميتوکندرى ها و پروتئين هاى ناقل غشاء حکايت مي‌کنند.

عوامل مؤثر بر ترشح

توليد و ترشح هورمون هاى تيروئيد ى تحت تنظيم هورمون تحريک کننده تيروئيد ( TSH يا تيروتروفين) است که از غده هيپوفيز ترشح مى شود. ترشح TSH نيز به وسيله هورمون آزاد کننده تيروتروفين (TRH) افزايش مى يابد که در هيپوتالاموس ساخته مى شود. سوماتوستاتين و فيديک هورمون هاى تيروئيدى، اثرات TSH راکاهش مى دهند. البته هورمون هاى تيروئيد با تأثير بر هيپوتالاموس مى توانند ترشح TRH رانيز کاهش دهند.

اختلالات

عوارض ناشى از اختلالات تيروئيد به صورت کم کارى يا پرکارى بروز مى کند. کم کارى تيروئيد به کندى خود را نشان مى دهد. کم کارى به دلايل زير ممکن است رخ دهد:

• ناتوانى غده تيروئيد در ساخت هورمون هاى تيروئيد؛ به علت کمبود يد يا فقدان آنزيمهاى موردنياز براى توليد هورمون

• اختلال در ترشح TSH از غده هيپوفيز

• اختلال در ترشح TRH از هيپوتالاموس

• نوعى بيمارى خود ايمنى که به تخريب سلول هاى غده تيروئيدى مى انجامد و به بيمارى هاشيموتو مشهور است.

• مقاومت بافت هدف به هورمون هاى تيروئيد به علت نقص مادرزادى در گيرنده هاى هورمون هاى تيروئيد

معمول ترين علت پرکارى تيروئيد بيمارى گريوز است. اين بيمارى نوعى بيمارى خود ايمنى است که به علت توليد پادتن عليه گيرنده TSH ايجاد مى شود. اين پادتن باعث تحريک بيش از اندازه اين گيرنده ها و بنابراين تقويت توليد و ترشح هورمون هاى تيروئيد مى شود . از عوامل ديگر مى توان به موارد زير اشاره کرد:

• سلولهاى سرطانى توليد کننده TSH در غده هيپوفيز

• سلولهاى سرطانى ترشح کننده TRH در هيپوتالاموس

• تجويز بيش از اندازه يد

علائم اختلالات تيروئيد

پرکارى
کم کارى
افزايش دماى بدن
خشکى پوست
افزايش فشار خون
ريزش مو
کاهش وزن
کندى رشد
افزايش اشتها
سفتى ماهيچه ها
تعرق فراوان
خواب آلودگى، احساس خستگى
پريشانى و نگرانى
کاهش ضربان قلب
قطع قاعدگى
يبوست
گواتر
گواتر

اهميت اندازه گيرى T3

باوجود تبديل شدن T4 به T3 در بافت هاى محيطى، باز هم مقدار T4 در خون از T3 بسيار بيشتر است. بنابراين، اندازه گيرى T3 به طور معمول ضرورى نيست. به عنوان مثال، در شروع کم کارى تيروئيد با کاهش فعاليت تيروئيد، T4 کاهش مى يابد ولى چون در بافت هاى محيطى T4 به T3 تبديل مى شود ، مقدار T3 کاهش نمى يابد. زيرا T4 بيشترى به T3 تبديل مى شود.

از اين رو، با وجودى که در اين شرايط رابطه معکوسى بين T4 و TSH وجود دارد، اما تغيير چندانى در ميزان T3 مشاهده نمى شود. بنابراين، اندازه گيرى آن به تشخيص کمکى نمى کند. اما ، در دو مورد اندازه گيرى T3 ضرورى است.

• اشکال در عملکرد بافتهاى محيطى که T4 را به T3 تبديل مى کنند؛ در اين مورد، با وجودى که سطح TSH و T4 عادى است، اما سطح T3 پايين است. در اين مواقع، به جاى توليد T3 از T4 ، هورمون غير فعالى به نام rT3 (ترى يدوتيروئين معکوس) ساخته مى شود. با توجه به اين که اندازه گيرى rT3 انجام نمى شود، به اندازه گيرى T3 اکتفا مى کنيم. کاهش T3 ، بيان کننده اختلال در بافتهاى محيطى است.

• تيروتوکسيکوز T3 ؛ در اين حالت، با وجود عادى بودن سطح T4 و TSH ، به دليل افزايش توليد T3 درتيروئيد، مقدار آن در خون بالا مى رود و چون هورمون فعال T3 است ، عوارض پرکارى تيروئيد را در غياب افزايش T4 و TSH مشاهده مى کنيم.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.