131

بیماری خطرناکی به نام وسواس

|
0 دیدگاه

اختلال وسواسی فکری-رفتاری با نام اختصاری OCD یک ناهنجاری در مغز و به طبع آن رفتار است. این اختلال موجب بروز گونه‌های متفاوتی از اضطراب در فرد مبتلا می‌شود.

بیماری خطرناکی به نام وسواس

OCD هم شامل اختلالات فکری می‌شود هم شامل اختلالات رفتاری. این اختلالات چه رفتاری باشد چه فکری زمان و انرژی زیادی را از فرد مبتلا تلف می‌کند و مشکلات عدیده‌ای را برای این بیماران به وجود می‌آورد.

 اختلالات “فکری” و “رفتاری” دقیقا چه هستند و شامل چه مواردی می‌شوند؟

وسواس‌های “فکری” تفکرات، تصاویر یا برانگیخته‌های ذهنی هستند که به دفعات زیاد در طول روز برای فرد مبتلا تداعی می‌شوند و خارج از کنترل فرد هستند و فرد مبتلا نمی‌تواند خود را از شر این افکار راحت کند. مبتلایان به OCD این افکار و تصاویر را آزاردهنده می‌دانند و به هیچ وجه مایل به وجود آنها نیستند.

در بسیاری از موارد نیز بیماران می‌گویند که نسبت به این افکار هیچ حسی ندارند. این اختلالات فکری معمولا با تنش‌ها و احساسات بدی از قبیل ترس، انزجار، شک و این احساس که “هرکاری دقیقا باید آن‌طور که من انتظار دارم پیش برود” همراه است.

وسواس‌های “رفتاری” دومین بخش اختلالات OCD هستند. وسواس های رفتاری رفتارهای تکراری هستند که فرد برای خنثی سازی و دور انداختن تفکرات وسواسی خود مرتکب می‌شود. مبتلایان به OCD این رفتارها را تنها یک مسکن موقت برای رهایی از این افکار می‌دانند،

زیرا حتی پس از واکنش رفتاری به این فکرهای مخرب مجددا این افکار وسواسی به سراغ ان‌ها می‌آید! این رفتارها گاهی اوقات نیز می‌تواند به صورت اقدامی پیشگیرانه برای از جلوگیری از پرداختن به تفکرات و تصویرسازی های وسواس گونه نمایان شود.

البته باید بین تفکرات و رفتارهای ناشی از OCD با تفکرات و رفتاراهای روزمره که البته متاسفانه آنها نیز گاهی “وسواس” نامیده می‌شوند تفاوت قائل شد. به عنوان مثال رفتارهای تکراری روزمره‌ای همچون خواب روزانه، تکالیف عبادی و دینی یا حتی تمیزکردن روزانه محیط زندگی تا جایی که یک عمر مثبت طلقی شوند.

و به آرامش و ایجاد نشاط در زندگی فرد کمک کند اصلا رفتارهای وسواس گونه نیستند اما اگر همین رفتارها به دلیل فرار از یک فکر مسموم که مدام در ذهن شما تکرار می‌گردد انجام شود نشان دهنده یک اختلال OCD است! به طور کلی OCD یک فرار رو به جلو نسبت به افکار و تصویرسازی‌های مشوش ذهن است که البته پایانی هم ندارد!

و شامل کارهای روزمره‌ای که بر طبق عادت و بر اساس برنامه منظم زندگی صورت می‌گیرد نمی‌شود.

به رفتارهای تکرای روزانه خود نگاه کنید، آیا دلیل بروز همه یا بعضی از این رفتارها رهایی از افکار تکراری و وسواس گونه ذهنی است؟

اگر جواب شما مثبت است این می‌تواند یکی از علایم اختلالات OCD باشد اما اگر این رفتارهای تکراری را صرفا به عنوان یک برنامه منظم در زندگی انجام می‌دهید و دلیل و برهان فرارگونه ای پشت آنها نیست لازم نیست نگران باشید هیچ اتفاقی نیفتاده است.

به عنوان مثال مرتب کردن چینش کتاب‌های یک کتابخانه به مدت هشت ساعت در یک روز برای یک کارمند کتابخانه اختلال وسواسی OCD حساب نمی‌شود اما همین رفتار برای فردی که کتابخانه شخصی خود را هر روز برای فرار از این فکر آزار دهنده “خدای من قفسه کتاب ها مرتب نیست حالا چکار کنم؟” حتی به مدت یک ساعت در روز، اختلال OCD حساب می‌شود.

اشکال مختلف اختلالات وسواسی “فکری”:

-حساسیت زیاد و افراط گونه در فکر کردن به وجود آلودگی‌ها:

مایعات بدن(مانند ادرار)

بیماری‌ها و ویروس‌ها(مانند HIV)

آلودگی‌های محیطی(مانند تشعشات رادیواکتیو)

شوینده‌های شیمیایی(مانند سفید کننده)

گرد و غبار و آلودگی‌های منزل

-حساسیت زیاد و افراط گونه در فکر کردن به تبعات از دست دادن کنترل رفتار:

ترس مدام و بی جهت از انجام رفتاری که منجر به آسیب رسیدن به خود فرد شود

ترس مدام و بی جهت از انجام رفتاری که منجر به آسب رساندن به دیگران شود

ترس مدام و بی‌جهت از تصویر خشونت بار یا ترسناک ذهنی

ترس از دزدیده شدن اشیاء

-حساسیت زیاد و افراط گونه در فکر کردن به تبعات یک رفتار آسیب‌گونه:

ترس از نقش داشتن در یک بروز یک عمل ناگوار(سرقت یا آتش سوزی)

ترس از آسیب زساندن به دیگران در اثر عدم مراقبت کافی(مانند ترس از افتادن یک لیوان، شکستن و آسیب رساندن به دیگران)

-وسواس‌های فکری ناشی از کمال گرایی:

حساسیت در مورد یکنواختی و عینیت

حساسیت در مورد نیاز به دانستن و یا به خاطر سپردن موضوعی خاص

ترس از دست دادن یا فراموش کردن اطلاعت مهمی در اثر دور انداختن چیزی

عدم توان در تصمیم‌گیری برای نگاه داشتن یا دورانداختن چیزی

ترس از دست دادن افراد، اموال، یا اطلاعات

-وسواس‌های ناخودخواسته جنسی

تفکرات یا تصویرسازی‌های ممنوع یا خشن جنسی

تفکرات یا تصویرسازی‌های ممنوع یا خشن جنسی در مورد دیگران

وسواس‌های فکری در مورد جنبه‌های مثبت یا منفی همجنسگرایی

تفکرات وسواس گونه جنسی در مورد کودکان یا حشرات و حیوانات

تفکرات وسواس گونه در مورد رفتارهای جنسی تهاجمی در قبال دیگران

-وسواس‌های دینی:

حساسیت در مورد خوی مجازات گر خداوند یا توهین به مقدسات دینی

توجه بیش از اندازه به موضوع خیر و شر

-دیگر وسواس‌های فکری:

ترس ناشی از ابتلا به بیماری های بی دلیل و درونی(مانند سرطان)

ایده‌های ماورایی در مورد اعداد شانس، رنگ‌های مشخص، ماه‌های تولد…

اشکال مختلف اختلالات وسواسی “رفتاری”:

-شستشوی و تمیزکاری:

شستشوی بیش از اندازه دستان یا پافشاری بر یک سبک مشخص شستشوی

دوش گرفتن، حمام رفتن، مسواک زدن یا دستشویی رفتن بیش از اندازه

تمیزکردن وسایل منزل به صورت افراطی

انجام افراطی کارهای دیگری برای جلوگیری از نفوذ یا حذف آلودگی‌ها

-چک کردن و کنترل کردن امور:

چک کردن مدام این موضوع که رفتار شما به به دیگران آسیب نزده یا نخواهد زد

چک کردن مدام این موضوع که رفتار شما به خود آسیب نزده یا نخواهد زد

چک کردن افراطی این موضوع که اتفاق ناگواری نخواهد افتاد

چک کردن افراطی این موضوع که شما اشتباهی را مرتکب نشده یا نخواهید شد

چک کردن افراطی شرایط ظاهری یا عملکردی عضو خاصی از بدن شما

-تکرار کردن یک رفتار:

دوباره خوانی یا دوباره نویسی

انجام افراط گونه کارهای روزمره مانند بیرون رفتن از خانه، بلند شدن و نشستن بر روی صندلی

انجام مکرر حرکات خاصی از بدن(مانند فشردن، لمس کردن یا چشمک زدن)

انجام چندین باره فعالیت‌هایی خاص( مثلا یک کار را سه بار انجام بدهید چون اعتقاد دارید بار اول خوب بود، بار دوم عالی بود و بار سوم بهترین شد)

-رفتارهای دیگر:

قرار دادن اشیا در یک نظم خاص ذهنی تا زمانی که احساس راحتی بکنید

دوباره و سه باره پرسیدن سوالی از دیگران تا مطمئن شوید که موضوع را درست فهمیده اید

فرار از قرار گرفتن در شرایطی که ممکن است وسواس شما را تشدید کند(مانند رفتن به خانه‌ی کثیف یا نامرتب یکی از دوستانتان)

1 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.