165

جراحی پیوند کلیه: شرایط، عوارض و مراقبتها

|
0 دیدگاه

عدم عملکرد کلیه که با نام بیماری مزمن کلیوی یا نارسایی کلیه شناخته می‌شود، شایع‌ترین علت نیاز بیماران کلیوی به انجام جراحی پیوند کلیه است.

جراحی پیوند کلیه: شرایط، عوارض و مراقبتها

امکان آن وجود دارد که عملکرد کلیه‌ها تا حدودی با استفاده از دستگاه فیلتر خون به نام دیالیز جایگزین شود اما انجام این کار برای بیمار راحت نیست و بسیار وقت‌گیر است بنابراین در هر زمان که امکان آن وجود داشته باشد، جراحی پیوند کلیه راه حل درمانی مناسب برای نارسایی کلیه محسوب می‌شود.

پیوند کلیه چیست و چگونه عمل می‌کند؟

پیوند کلیه جراحی است که به منظور قرار دادن کلیه سالم (که از شخص اهداکننده گرفته شده است) در بدن شما انجام می‌شود. شخص اهداکننده‌ی کلیه ممکن است یک انسان زنده یا شخصی باشد که جان خود را از دست داده است. اهداکننده‌ی کلیه معمولاً یکی از افراد خانواده است.

در صورتی که شما شخصی را ندارید که یکی از کلیه‌های خود را به شما اهدا کند، تیم جراحی نام شما را در لیست انتظار برای دریافت کلیه از افرادی که جان خود را از دست داده‌اند، قرار می‌دهند. کلیه پیوند زده شده عمل تصفیه‌ی خون را انجام می‌دهد.

در حالت عادی ممکن است سیستم ایمنی بدن شما به کلیه‌ی پیوند زده شده حمله کند (یا پس بزند) چرا که آن را به عنوان یک بافت خارجی تشخیص می‌دهد. بنابراین لازم است که شما پس از جراحی پیوند کلیه داروهای مهارکننده‌ی سیستم ایمنی بدن را مصرف کنید تا بدن شما به کلیه پیوند زده‌شده حمله نکند.

اغلب جراحان کلیه‌ی پیوند زده ‌شده را در قسمت پایین شکم (نزدیک به لگن) و پایین کلیه‌های قبلی قرار می‌دهند. جراحان، سیاهرگ و سرخرگ متصل به کلیه‌ی اهدا شده را به سیاهرگ و سرخرگ موجود در بدن شما متصل می‌کنند تا خون در کلیه‌ی جدید جریان پیدا کند.

جراح همچنین لوله‌ی حالب متصل به کلیه اهدا شده را به مثانه وصل می‌کند. ممکن است کلیه‌ی جدید بلافاصله پس از جراحی شروع به کار کند و یا ممکن است چند هفته طول بکشد تا کلیه تولید ادرار کند.

در صورتی که کلیه بلافاصله پس از جراحی شروع به کار نکند، لازم است تا زمانی که کلیه کار خود را شروع می‌کند برای خارج کردن نمک و مواد زائد از بدن خود تحت دیالیز قرار بگیرید.

کلیه‌های ناسالم شما همچنان در بدن شما باقی می‌مانند و برداشته نمی‌شوند مگر این که موجب بروز عفونت یا فشار خون شوند یا بافت آنها سرطانی شده باشد که در این صورت کلیه‌های قبلی برداشته می‌شوند.

مراحل انجام جراحی پیوند کلیه

پیوند کلیه دارای روند طولانی با مراحل بسیار است:

صحبت با پزشک

اولین قدم این است که با متخصص اورولوژی صحبت کنید تا بدانید که جراحی پیوند کلیه گزینه مناسبی برای شما هست یا خیر. پیوند کلیه برای تمامی بیماران نیز راه مناسبی نیست.

ممکن است پزشک به شما بگوید شما از سلامت کافی برای انجام این جراحی برخوردار نیستید و یا به عارضه یا بیماری دچار هستید که موجب می‌شود احتمال موفق بودن پیوند کلیه برای شما کم باشد. متخصص اورولوژی، در صورتی که شرایط شما برای پیوند کلیه مناسب باشد، شما را به مرکز پیوند کلیه ارجاع می‌دهد.

ارزیابی پزشکی، روانشناسی و اجتماعی

قدم بعدی انجام ارزیابی‌های کامل و جامع فیزیکی، روانی و اجتماعی در مرکز پیوند کلیه است. در این مرحله شما با تیم پیوند کلیه ملاقات خواهید داشت. انجام ارزیابی‌های قبل از پیوند ممکن است نیازمند چندین جلسه مراجعه به مرکز پیوند کلیه باشد که این مراجعات طی چند هفته یا چند ماه صورت می‌گیرند.

لازم است که در این مدت از شما آزمایش خون و آزمایشات دیگری برای بررسی عملکرد قلب و دیگر ارگان‌های بدن شما گرفته شود. گروه خونی شما و برخی فاکتورهای دیگر تعیین می‌کنند که بدن شما می‌تواند کلیه‌ی اهدایی را بپذیرد یا خیر.

تیم متخصص پیوند کلیه همچنین طی ارزیابی‌های خود تعیین می‌کنند که بدن شما سلامت کافی برای انجام جراحی پیوند کلیه را دارد یا خیر. برخی از بیماری‌ها یا مشکلات فیزیکی ممکن است باعث شوند که احتمال موفقیت‌آمیز بودن پیوند کلیه پایین بیاید.

تیم پیوند کلیه همچنین با شما صحبت می‌کنند تا مطمئن شوند که شما می‌توانید دستورالعمل‌های مربوط به مراقبت‌های پس از جراحی را دنبال کنید و داروهای خود را به صورت گفته شده مصرف کنید.

اعضای این تیم همچنین باید مطمئن شوند که شما به لحاظ روحی و روانی آمادگی این را دارید که مسئولیت بزرگ مراقبت از کلیه‌ی پیوند زده شده را به عهده بگیرید.

در صورتی که یکی از اعضای خانواده یا دوستان شما قرار است که کلیه خود را به شما اهدا کند، لازم است که آن شخص نیز مورد ارزیابی‌های فیزیکی قرار بگیرد تا مشخص شود که برای اهدای کلیه از سلامت کافی برخوردار است.

قرار دادن شما در لیست انتظار

در صورتی که ارزیابی‌های انجام شده نشان دهد که شما متقاضی مناسبی برای جراحی پیوند کلیه هستید، مرکز پیوند کلیه نام شما را در لیست ملی انتظار برای پیوند کلیه قرار می‌دهد تا در اولین فرصت ممکن، کلیه اهداشده از شخص اهداکننده‌ی فوت‌شده به بدن شما پیوند زده شود.

زمانی که نام شما به طور رسمی وارد این لیست شود، مرکز پیوند بلافاصله پس از در دسترس بودن کلیه‌ی اهدایی با شما تماس خواهد گرفت.

دوره‌ی انتظار

به طور کلی اولویت انجام جراحی پیوند کلیه با کسانی است که مدت زمان بیشتری در انتظار بوده‌اند. اما عوامل دیگری مانند سن شما، محل زندگی شما و گروه خونی شما نیز در اولویت انجام جراحی مؤثرند و ممکن است باعث شوند که جراحی شما زودتر یا دیرتر انجام شود.

مدت زمان انتظار شما می‌تواند بین چند ماه تا حتی چند سال باشد. در صورتی که یک شخص زنده قرار است کلیه خود را به شما اهدا کند، دیگر نیازی نیست که در لیست انتظار قرار بگیرید و می‌توانید زمان جراحی را با شخص اهداکننده هماهنگ کنید.

در مدت زمانی که در لیست انتظار هستید، هر زمانی که تغییری در وضع سلامتی خود داشتید باید مرکز پیوند کلیه را مطلع کنید. مرکز پیوند کلیه بلافاصله پس از در دسترس بودن کلیه اهدایی برای شما، با شما تماس خواهد گرفت.

در مدت زمانی که در لیست انتظار هستید هر یک ماه یکبار یک نمونه خون از شما گرفته می‌شود، چرا که مرکز پیوند کلیه باید نمونه‌ی خون جدید شما را همیشه در دسترس داشته باشد تا آن را با کلیه‌های اهدایی که در دسترس قرار می‌گیرند، مقایسه کند.

موسسه‌های پیوند عضو به طور مداوم در حال شناسایی موقعیت‌های دریافت عضو اهدایی هستند و از طرف دیگر با مراکز پیوند کلیه در ارتباط هستند. تفاوتی نمی‌کند که شما کلیه اهدایی را از شخص فوت‌شده یا شخص زنده می‌گیرید، در هر حال تیم پیوند کلیه ۳ عامل اساسی را در مطابقت کلیه اهدایی با بیمار کلیوی در نظر می‌گیرد.

این سه عامل کمک می‌کنند که پزشکان بتوانند پیش‌بینی کنند که سیستم ایمنی بدن شما (که از بدن در مقابل عفونت، ویروس و باکتری‌های مخرب و هر گونه عامل خارجی محافظت می‌کند) کلیه جدید را قبول می‌کند یا پس می‌زند:

گروه خونی: گروهی خونی شما باید با گروه خونی اهداکننده کلیه قابل انطباق باشد. گروه خونی مهمترین عامل انطباق دادن شخص اهداکننده و گیرنده کلیه می‌باشد. البته برخی از مراکز پیوند کلیه، تکنیک‌هایی را ابداع کرده‌اند که به کمک آن بتوانند پیوند کلیه را با وجود عدم انطباق گروه خونی اهداکننده و گیرنده، انجام دهند.

آنتی‌ژن لکوسیت انسانی: شش آنتی‌ژن لکوسیت در بدن وجود دارند که در واقع پروتئین‌هایی هستند که به سیستم ایمنی بدن شما کمک می‌کنند که بین بافت‌های بدن شما و عوامل خارجی تفاوت قائل شود.

در صورتی که گروه خونی شما با شخص اهداکننده تطابق داشته باشد اما آنتی‌ژن‌های لکوسیت شما مطابق نباشند، باز هم می‌توانید عمل پیوند کلیه را انجام دهید.

تطابق آنتی‌ژن‌های کراس‌مَچ: آخرین آزمایشی که قبل از تائید پیوند کلیه باید انجام گیرد، آزمایش کراس‌مچ (سازگاری خون) خون است. تکنسین آزمایشگاه، مقدار کمی از خون شما را با خون شخص اهداکننده مخلوط می‌کند تا ببیند که این ترکیب، واکنشی ایجاد می‌کند یا خیر. در صورتی که هیچ واکنشی رخ ندهد (جواب منفی آزمایش کراس‌مچ) عمل پیوند کلیه را می‌توان انجام داد.

جراحی پیوند کلیه

در صورتی که در لیست انتظار برای جراحی پیوند کلیه هستید، به محض آن که کلیه اهداشده در دسترس قرار گیرد و برای انجام جراحی با شما تماس گرفته شود باید به بیمارستان مراجعه کنید. اما در صورتی که قرار است یکی از اعضای خانواده یا دوستان، کلیه خود را به شما اهدا کند، شما از قبل برای انجام جراحی برنامه‌ریزی خواهید کرد.

تیم جراحی پیوند کلیه، عمل جراحی را به طور همزمان روی شما و شخص اهداکننده انجام می‌دهند و معمولاً اتاق جراحی شما و شخص اهداکننده در کنار هم قرار دارد. یکی از جراحان عمل نفرکتومی (برداشتن کلیه) را انجام می‌دهد و در همین حین، جراح دیگر شما را برای دریافت کلیه آماده می‌کند و پس از دریافت کلیه آن را به بدن شما پیوند می‌زند.

در برخی از مراکز جراحی یا بیمارستان‌ها ممکن است هر دوی این عمل‌ها توسط یک جراح انجام شود. برای انجام این جراحی از بیهوشی عمومی استفاده می‌شود و جراحی در حدود ۳ الی ۴ ساعت طول خواهد کشید.

بهبودی پس از جراحی

بعد از جراحی، زمانی که به هوش می‌آیید ممکن است احساس درد و ضعف و بیحالی داشته باشد. البته بسیاری از افرادی که جراحی پیوند کلیه را انجام داده‌اند، گزارش داده‌اند که بلافاصله پس از جراحی احساس بهتری نسبت به قبل داشته‌اند.

در هر حال، حتی اگر زمانی که بهوش می‌آیید احساس عالی داشته باشید نیز لازم است تا چند روز در بیمارستان بمانید تا دوره‌ی معمول بهبودی پس از جراحی را طی کنید و در صورتی که دچار عوارض پس از جراحی شوید نیز لازم است مدت بیشتری در بیمارستان بمانید. بعد از مرخص شدن از بیمارستان لازم است به طور منظم به پزشک خود مراجعه کنید.

در صورتی که کلیه از یک شخص زنده به شما اهدا شده باشد، شخص اهداکننده نیز تا چند روز در بیمارستان بستری خواهد بود. البته با استفاده از تکنیک‌های جدید، با ایجاد برش‌های بسیار کوچک‌تری کلیه از بدن شخص اهداکننده خارج و بدین ترتیب امکان آن وجود دارد که شخص اهداکننده تنها ۲ الی ۳ روز در بیمارستان باقی بماند.

مراقبت‌های پس از جراحی

لازم است که بدانید چگونه از خود مراقبت کنید تا بدن شما کلیه‌ی پیوند زده‌شده را رد نکند (پس نزند). سیستم ایمنی بدن شما متوجه می‌شود که کلیه جدید، یک بافت خارجی و غیرخودی است. برای آن که سیستم ایمنی بدن شما به کلیه جدید حمله نکند باید داروهای مخصوصی بخورید که سیستم ایمنی بدن شما را متوقف کرده یا آن را مهار می‌کنند.

لازم است که شما روزانه یک یا دو داروی مهارکننده سیستم ایمنی و همچنین داروی آنتی‌بیوتیک برای جلوگیری از عفونت مصرف کنید. تیم پیوند کلیه به شما آموزش خواهند داد که هر کدام از داروهای تجویز شده برای شما به چه منظور بوده و آن را چگونه باید مصرف کنید.

قبل از آن که بیمارستان را ترک کنید، مطمئن شوید که دستورالعمل‌های مربوط به نحوه مصرف داروها را به طور کامل و صحیح متوجه شده‌اید.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.