434

فلوس یا خیارشنبر چیست؟

|
0 دیدگاه

نام های دیگر: معرب از خیارچنبر فارسی است و به هندی املتاس و کرماله و کرواله و سیال لاتهی نامند.

گیاه شناسی فلوس:

فلوس درختی به ارتفاع ۱۰-۱۵ متر است. برگ های آن بزرگ به طول ۳۰ سانتی متر و شامل ۸-۱۶ برگچه به رنگ سبز روشن است. گل ها به رنگ زرد شفاف و مجتمع به صورت خوشه های آویخته می باشد. میوه آن نیام، دراز و ناشکوفا که فلوس نامیده می شود.

عقیلی خراسانی در کتاب مخزن الادویه آن را چنین معرفی کرده است:

ثمر درختی است در بزرگی تا به قدر درخت گردکان و برگ آن کوچکتر از آن و اطراف آن تند و چوب آن خالدار

گل فلوس خیارشنبر- سایت تندرستان

گل آن زرد شبیه به گل یاسمین و ثمر آن دراز تا به قدر ذرعی و باریک به سطبری ابهامی و زیاده بر آن و در جوف آن پرده های خشبی و بر آن رطوبت سیاه چسبنده منجمد که آن را عسل خیارشنبر نامند و پرده ها را فلوس آن و در بین هر پرده تخمی اندک پهن صنوبری شکل سفید مایل به زردی و مستعمل عسل آن است و آن شیرین طعم بدمزه اندک بدبو است.

بهترین آن سیاه براق رقیق القشر رسیده، قوی بسیار، عسل شیرین و کم بوی آن است.
باید که در هنگام احتیاج قلم آن را اندک با آتش گرم کرده شکسته عسل آن را از آن جدا نمایند و با روغن بادام چرب کرده استعمال کنند به هر نحو که خواهند زیرا که اگر پیشتر اخذ نمایند قوت آن ضعیف می گردد.

تمام قسمت های گیاه مصرف درمانی دارد؛ ولی مهم ترین و شناخته شده ترین قسمت گیاه میوه آن است.

مزاج (طبیعت) فلوس:

مزاج فلوس در منابع طب سنتی ایران اول گرم و تر بیان شده است. در برخی منابع معتدل در گرمی و تری عنوان شده است.

ملین سینه

ملین شکم (طبع)

مسکن حدت (گرمی) خون

منقی (پاک کننده) عصب

تحلیل برنده ورم های گرم (اورام حاره) دهان و حلق و احشا

مسهل موافق (به رفق) و بی مضرت است و حتی برای زنان حامله و اطفال مناسب و مجوز است

اسهال آن به واسطه قدرت جذب و لزوجتی است که دارد و با ادویه مناسبه هر خلطی مسهل آن خلط است ولیکن عملکرد آن به کندی است.

با تمر هندی مسهل صفرای سوخته است.

با تربد مسهل بلغم است.

همراه با بسفایج و آب برگ کاسنی و آب برگ بید و آب شاهتره مسهل سودا است.

با مواد لعابیت دار مانند لعاب ریشه خطمی و به دانه و بزرقطونا و روغن بادام جهت تفتیح انسداد روده ها و دل پیچه (زحیر و مغص) مناسب است.

همراه با ادویه مناسبه و آب برگ کاسنی و عنب الثعلب و کشوث جهت گشایش سدد جگر و درد آن و یرقان و رفع تبهای حاره مفید است.

غرغره فلوس همراه با آب گشنیز تازه رادع خناق سخت و محلل آناست.

همچنین همراه با شیر بز و با آب انجیر و شیر بازکننده و محلل آن در انتها

طلای آن جهت درد مفاصل و نقرس و تلیین اورام و همه صلابات حاره خصوص با آب برگ عنب الثعلب نافع است.

مضرات فلوس از دیدگاه طب سنتی ایران:

مصرف بیش از حد و نادرست آن مضر معده و ایجاد کننده حالت تهوع است.

مصلح فلوس: مصطکی و انیسون

موجب مغص و خراشیدگی (سحج) روده ها به سبب چسبیدن آن به روده ها است

مصلح و مانع چسبیدن آن: روغن بادام است که با آن چرب کرده و یا بر آن چکانیده بنوشند.

مقدار مصرف فلوس: در منابع طب سنتی از پنج مثقال تا بیست مثقال.

جایگزین فلوس: سه برابر آن مویز بی دانه با اندک تربد، و نیم وزن آن ترنجبین است

جوشانیدن عسل آن باعث رفع قوت آن و شدت التزاق آن به روده می شود.استعمال تازه آن که یک سال بر آن نگذشته باشد موجب ادرار خونی (بول الدم) است.

گل آن نیز ملین طبع است چنانچه با آب جوش طبخ نمایند و با روغن بخورندمربای گل آن که مانند مربای گل بنفشه و گل سرخ ترتیب دهند یعنی گل انگبین آن نیز ملین است.

برگ نورسته آن نیز ملین است.

همچنین خام نارس ثمر آن که ورق کرده پخته با روغن اندک بریان نموده به مقدار ده مثقال تا بیست مثقال آن را بخورند و دانه آن از پنج عدد تا هفت عدد که کوبیده باشند قی آور قوی است.

خوردن پوست سیاه کوبیده آن با زعفران و شکر و گلاب جهت عسر ولادت و اخراج مشیمه مجرب دانسته اند و ضماد آن رافع قوبا است.

مواد مؤثره فلوس:

بررسی های فیتوشیمیایی نشان دادند که برگ ها، گل ها، دانه، پوست و میوه گونه گیاه فلوس دارای استرول ها، کرومون ها، فلاوونوئیدها، آنتراکوئینون ها، دیترپنوییدها، تری ترپنوییدها، کاتچین، فورفورال، کرومون، کریزوفانول، کریزوفانین می باشد.

همچنین حاوی کلسیم، سدیم، آهن و منگنز، اسیدآسپارتیک، اسید گلوتامیک و لیزین و دیگر اسیدهای آمین هی دروکربن های با زنجیره بلند، قند، تری گلیسریدها می باشد. همچنین می تواند منبع مهم انرژی و غذایی برای انسان باشد.

مطالعات و تحقیقات انجام شده بر فلوس:

در یک مطالعه نشان داده شده عصاره اتانولی فلوس موجب تضعیف سیستم اعصاب مرکزی و دارای اثرات ضددردی و آرامبخشی می باشد.

قسمت هایی مصرفی گیاه در طب سنتی همان سپتاها می باشد که به صور مختلف جوشانده ، دم کرده ، محلول ، ضماد و غیر ه مورد استفاده قرار می گیرد و از مغز آن عصاره آبی نیز تهیه می شود.

در مطالعه ای که به منظور تعیین اثر عصاره آبی میوه گیاه فلوس بر دوره خواب و سطح اضطراب موش کوچک آزمایشگاهی انجام گردید نتایج نشان داده است عصاره آبی میوه گیاه فلوس باعث افزایش دوره خواب و کاهش سطح اضطراب در موش می شود.

در مطالعه ای اثرات میوه گیاه فلوس بر روی پروماستگوت یکی از عوامل لیشمانیوز در محیط کشت انجام شده است . برای انجام این پژوهش میوه گیاه فلوس از بازار تهیه و پس از تهیه پودر آن ، عصاره گیاه فوق با غلظتهای مختلف تهیه و بر روی محیط کشت پروماستیگوت اضافه گردیده و اثرات آن بررسی گردید.

با انجام این پژوهش مشخص گردید عصاره میوه گیاه فلوس بر روی پروماستیگوت در محیط کشت مؤثر است و موجب توقف رشد این عامل لیشمانیوز می شود.

معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.