54

شناخت پرکاری تیروئید

|
0 دیدگاه

پرکاری تیروئید: غده تیروئید علی‌رغم کوچکی اندازه‌اش، نقش بسیار عمده و حیاتی بر سلامت کل بدن دارد.

شناخت پرکاری تیروئید

تیروئید کم کار را در بخش “نشانه های کم کاری تیروئید” به تفضیل بررسی کردیم .امروز به مشکلات و علائم تیروئید پرکار می پردازیم. با ما همراه باشید.

پرکاری تیروئیدچیست؟

غده تیروئید مسئول تولید و ترشح هورمون‌هایی به نام‌های تیروکسین (T4) و تری‌یدوتیرونین (T3) است. که میزان سوخت و ساز بدن یا سرعت مصرف انرژی و سرعت رشد و بلوغ را تنظیم می‌کند. به طور کلی ترشح منظم این هورمون‌ها بسیاری از اعمال و ساختار بدن را از میزان ضربان قلب گرفته.

تا ساختار پوست، تحت تأثیر قرار می‌دهد.  هورمون ‌کلسیتونین که در سوخت و ساز کلسیم و فسفر شرکت می‌کند نیز از این غده ترشح می‌شود.

عملکرد طبیعی غده تیروئید به عوامل متعددی از جمله عملکرد صحیح هیپوتالاموس. غده هیپوفیز، دریافت کافی ید و تبدیل هورمون تیروکسین به تری‌یدوتیرونین بستگی دارد هنگامی که هر یک از عوامل فوق به هر دلیلی، از تعادل خارج شوند.فرد، مبتلا به پرکاری یا کم‌کاری تیروئید خواهد شد.

اختلال در میزان تولید و ترشح هورمون‌های تیروئید از شایع‌ترین بیماری‌های مربوط به غده تیروئید است.

پرکاری تیروئید (هپیرتیروئیدیسم)

شایع‌ترین علت این عارضه (۸۵ درصد موارد)، بیماری گریو است، که ناشی از تحریک بیش از حد غده تیروئید توسط سیستم ایمنی است.

مصرف بیش از اندازه هورمون تیروئید یا داروهای حاوی هورمون تیروئید، فعالیت بیش از حد ندول‌های غده تیروئید و هم‌چنین التهاب تیروئید که باعث ذخیره شدن و ترشح مقدار زیادی هورمون در خون می‌شود. از سایر عوامل ابتلا به پرکاری تیروئید هستند.

پرکاری تیروئید در بین زنان شایع‌تر از مردان (۴ به ۱) است و بیش‌تر در سنین ۲۰- ۴۰ سالگی بروز می‌کند. افزایش ترشح هورمون‌های تیروئید می‌تواند سطح متابولیک بدن را ۶۰-۱۰۰ برابر افزایش دهد. این امر باعث بروز دامنه وسیعی از علائم زیر می‌شود.

علایم پرکاری تیروئید

کاهش وزن سریع، علی‌رغم افزایش اشتها و حتی مصرف زیاد غذا، بی‌حوصلگی و تحریک‌پذیری شدید، کاهش تمرکز، ایجاد حالات و تنش‌های عصبی، اضطراب و نگرانی، اختلال خواب، افزایش ضربان قلب و تپش قلب به دنبال انجام کارهای معمول، افزایش فشار خون.

تعریق بیش از حد ضعف عضلانی، لرزش و تنش‌های غیرارادی، خصوصاً در دستان و انگشتان. بر هم خوردن عادت ماهیانه و کاهش خونریزی در بعضی از افراد، مشکلات بینایی و بیرون‌زدگی غیرطبیعی کره چشم یا اگزوفتالمی.  گواتر یا بزرگ شدن غده تیروئید، افزایش حساسیت و تحریک‌پذیری نسبت به گرما. تغییر حرکات طبیعی روده بزرگ، اسهال و یبوست و ریزش مو.

درمان پرکاری تیروئید

این بیماری به محض تشخیص، باید تحت درمان قرار گیرد. معمولاً از ید رادیواکتیو، داروهای ضد تیروئید و در برخی موارد، روش‌های جراحی برای برداشتن بخشی از غده استفاده می‌شود. در هر یک از این روش‌های درمانی، تغییر شیوه زندگی، تغییر و اصلاح رژیم غذایی و تطابق فعالیت می‌توانند نقش بسیار مهمی در جهت بهبودی بیماری داشته باشد.

رژیم غذایی در پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم):

 از آن‌جا که میزان نیاز انرژی در این شرایط ۵۰-۶۰ درصد و در موارد خفیف‌تر ۱۰-۳۰ درصد افزایش می‌یابد، بیماران باید از رژیم پر کالری (حدود ۴۰ کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) استفاده نمایند بهتر است بیماران تعداد وعده‌های غذایی را افزایش دهند و در مقابل، از حجم هر وعده، مقداری کم کنند.

دریافت پروتئین نیز باید بین ۷۵/۱٫۱ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن افزایش یابد.

خوراکی های توصیه شده:

گنجاندن تخم‌مرغ، گوشت قرمز، گوشت ماکیان و ترکیب غلات و حبوبات. در رژیم غذایی برای تأمین نیاز پروتئینی توصیه می‌شود. در صورت تخلیه ذخایر پروتئینی بدن، استفاده از مکمل‌های پروتئینی. به ویژه قبل و بعد از عمل جراحی زیر نظر متخصص تغذیه، می‌تواند مفید باشد.

با توجه به افزایش نیاز ویتامین‌ها، استفاده از مکمل ویتامین C. ویتامین B کمپلکس خصوصاً ویتامین‌های B1، B2. B6 و B12 همراه رژیم غذایی بسیار مفید هستند. به طور کلی استفاده از مولتی‌ویتامین .و مولتی مینرال توصیه می‌شود. منابع غذایی عمده ویتامین‌های فوق که باید در رژیم غذایی این بیماران گنجانده شوند.

عبارتند از: انبه، مرکبات، کیوی، شیر و فرآورده‌های آن. سبزیجات برای سبز رنگ، جوانه حبوبات و ماهی. به نظر می‌آید مقادیر زیاد ویتامین A باعث مهار عملکرد غده تیروئید .و بهبود علایم بیماری گریو می‌شوند. مکمل ویتامین C نیز برای بهبود علایم و شرایط متابولیکی مفید است.

توجه شما خواننده محترم را به این نکته جلب می‌کنم. که از مصرف سر خود مکمل‌های ویتامینی به ویژه در طولانی مدت جدا بپرهیزند. لازم است بدانید دریافت غیرضروری ویتامین‌ها در بدن. ماننددارو، اثر خواهند کرد .و می‌توانند اثرات جانبی متعددی بر سلامت شما داشته باشند.

سبزیجات مفید در هیپروتیروئیدیسم :

هویج، کرفس، فلفل، سبز،جعفری، تره آبی.  زردآلو، سیب، زغال‌اخته، گریپ‌فروت و آناناس

از مصرف زیاد ید پرهیز شود. لازم به ذکر است از آن‌جا که بعضی از مکمل‌های ویتامینی و مواد معدنی. دارای مقادیری ید نیز هستند، مبتلایان به پرکاری تیروئید، باید از مصرف این قبیل مکمل‌ها و هرگونه مکمل ید پرهیز کنند. از مصرف برخی غذاهای دریایی، علف‌ها و جلبک‌های دریایی هم که غنی از ید هستند. باید اجتناب نمایند.

مصرف کلیه غذاها و نوشیدنی‌های تحریک‌کننده .مانند شکلات و نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند چای. قهوه.کولا و کشیدن سیگار باید در این بیماران محدود شود.

استفاده از گواتروژن‌های طبیعی. منظور از گواتروژن‌ها ترکیباتی هستند. که باعث کاهش عملکرد غده تیروئید می‌شوند. استفاده از آن‌ها به هنگام پرکاری تیروئید مۆثر خواهد بود.

منابع عمده گواتروژن‌ها

سبزیجات خانواده کلم از قبیل کلم، گل‌کلم، کلم قمری. کلم بروکلی و بروکسل. اسفناج، شلغم، گلابی، هلو.  همچنین بادام زمینی و سویا منابع اصلی گواتروژن هستند.

جالب است بدانید ترکیبات گواتروژن به دنبال حرارت از بین می‌روند. نسبت به دریافت توأم گواتروژن‌های طبیعی یا داروهای ضد تیروئید باید کاملاً احتیاط نمود. زیرا این ترکیبات می‌توانند باعث افزایش عوارض جانبی داروها شوند.

البته همان‌طور که اشاره شد. پخت مواد غذایی فوق می‌تواند این اثرات را کاهش دهد . سایر سبزیجات مفید در هیپروتیروئیدیسم عبارتند از. هویج، کرفس، فلفل، سبز، جعفری، تره آبی، زردآلو، سیب. زغال‌اخته، گریپ‌فروت و آناناس.

که سوخت و ساز کلسیم در مبتلایان به بیماری گریو تغییر می‌کند . این افراد بیشتر در معرض پوکی استخوان (استئوپروز) قرار دارند. بنابراین مصرف مکمل کلسیم زیر نظر متخصص می‌تواند مفید باشد.
در شرایطی که فرد مشکل کلیوی یا قلبی خاصی نداشته باشد.

مصرف روزانه ۳-۴ لیتر آب در روز توصیه می‌شود. در بعضی از بیماران مبتلا به اگزوفتالمی نیز شاید مجبور به محدود کردن .مقدار مایعات و نمک دریافتی باشیم.

0 پسندیده شده
معصومه حیدری
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.