166

وقتی بدن آهن از دست میدهد

|
0 دیدگاه

آهن یکی از املاح مورد نیاز و یکی از اجزاء تشکیل دهنده بسیاری از آنزیم های بدن است و اعمال حیاتی متعددی را در بدن به عهده دارد.

چرا بدن آهن جذب نمی کند؟

نقش اصلی آهن، حمل اکسیژن در هموگلوبین خون و میوگلوبین عضلات است.

علایم جذب نشدن آهن در بدن چیست؟

آهن یکی از عناصر مغذی و ضروری برای حفظ سلامت بدن است. آهن باعثتضمین عملکرد سلول های بدن می شود،تمرکز و حافظه را بالامی برد، انرژی بدن را تأمین می کند و به ساخت هموگلوبین های سلول های خونیکمک می کند.

فقر آهن یکی از شایع ترین اختلالات تغذیه ای در کشورهای در حال توسعه و مهم ترین علت کم خونی تغذیه ای در کودکان و زنان در سنین باروریاست.

این بیماری سبب اتلاف منابع و مراقبت های بهداشتی، کاهش بهره وری در اثرافزایش میزان مرگ و میرابتلا به بیماری در مادران و کودکان و بالاخره کاهش ظرفیت جسمی و روانی در بخش بزرگی از جامعه می شود.

انواع آهن موجود در غذاها

آهن موجود در غذاها به دو شکل دیده می شود
آهن فِروز (آهن دو ظرفیتی یا Fe2t ) که در غذاهای گوشتی وجود دارد و آهن هِم (haem) نام دارد.
آهن فِریک (آهن سه ظرفیتی یا Fe3t) که در غذاهای گیاهی وجود دارد و آهن غیر هِم (non-haem) نام دارد.

اهمیت آهن در بدن

آهن یکی از عناصر مغذی و ضروری برای حفظ سلامت بدن است. آهن باعث تضمین عملکرد سلول‌های بدن می‌شود، تمرکز و حافظه را بالا می‌برد، انرژی بدن را تأمین می‌کند و به ساخت هموگلوبین‌های سلول‌های خونی کمک می‌کند.

این سلول‌ها وظیفه‌ی انتقال اکسیژن به سمت بخش‌های مختلف بدن را بر عهده دارند. آهن افسردگی‌های شما را به دست فراموشی می‌سپارد. با این حال بسیاری از مردم در سرتاسر جهان به اندازه‌ی کافی از این ماده‌ی معدنی دریافت نمی‌کنند.

التهاب زبان، سرگیجه، سردرد، عدم حفظ دمای ثابت بدن، نفس نفس زدن، ناخن‌های شکننده، زودرنجی، تپش قلب یا ضربان نامنظماز عوامل احتمالی دیگری هستند که نشان می‌دهند شما دچار کمبود آهن شده‌ایدبه طور متوسط ۲۰ درصد زنان آمریکای شمالی از کمبود آهن رنج می‌برند.

البته باید توجه داشته باشید که رژیم غذایی نامناسب به تنهایی باعث کمبود آهن نمی‌شود. عوامل دیگری هم باعث بروز این مشکل می‌شود.

واقعیت این است که برای مطمئن شدن از میزان کافی آهن در بدن باید دقت بیشتری داشته باشید. به عنوان مثال خانم‌هایی که در طول عادت ماهانه‌ی خود خونریزی زیادی دارند باید با پزشک مشورت کنند تا روش‌هایی مانند استفاده ازقرص ضد بارداری برای کاهش خونریزی به کار ببرند.

به خاطر اینکه آهن بدن با خونریزی از بین می‌رود و شما دچار کمبود آهن خواهید شد.

بیشتر خانم‌ها فکر می‌کنند نمی‌شود به اندازه‌ی کافی آهن جذب کرد

در طول دوره‌ی بارداری بدن به آهن بیشتری نیاز دارد و نمی‌توان برای جذب آهن کافی صرفاً به مصرف مواد غذایی بسنده کرد.

اگر باردار هستید پزشک برایتان مکمل آهن تجویز خواهد کرد. البته این به نظر پزشکتان مربوط می‌شود شاید اصلاً نیازی نداشته باشید اما در حالت کلی اکثر خانم‌ها در این دوره به مکمل آهن نیاز پیدا می‌کنند.

افراد گیاه‌خوار که گوشت قرمز مصرف نمی‌کنند یعنی از مهم‌ترین منبع آهن محروم هستند باید میوه، سبزیجات و لوبیای بیشتری مصرف کنند تا بتوانند به اندازه‌ی کافی آهن جذب کنند. با این حال میزان کم خونی ناشی از کمبود آهن در بین گیاه‌خواران بیشتر از افراد معمولی نیست.

علائم کمبود آهن در بدن

۱٫ خارش پوستی،
۲٫ خستگی،
۳٫ رنگ پریدگی،
۴٫ کم اشتهایی،
۵٫ کاهش توان تمرکز،
۶٫ کاهش هوشیاری،
۷٫ کمبود هموگلوبین (در آزمایش خون مشخص می شود)،
۸٫ کاهش توان یادگیری،
۹٫ سردی دست ها و پاها،
۱۰٫ فروبردن زبان،
۱۱٫ سردرد،
۱۲٫ ریزش مو،
۱۳٫ سرگیجه،
۱۴٫ ناخن های شکننده،
۱۵٫ تنگی نفس،
۱۶٫ تپش قلب، یا تپش قلب نامنظم،
۱۷٫ و خستگی عمومی
۱۸٫ درد سینه.

علل کاهش آهن در بدن

کاهش آهن در رژیم غذایی

آهن از رژیم غذایی جذب می گردد، هر چند فقط یک میلی گرم آهن از هر ۲۰-۱۰ میلی گرم آهن غذا جذب می شود. فردی که قادر به مصرف یک رژیم غنی از آهن نباشد ممکن است به درجاتی از آنمی فقر آهن مبتلا شود.

منابع غذایی آهن‌دار عبارتند ازجگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهی، زرده تخم‌مرغ، سبزی‌های دارای برگ سبز تیره مانند جعفری، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبیا همچنین میوه‌های خشک (برگه‌ها) بخصوص برگه زردآلو و دانه‌های روغنی.

تغییرات بدنی

هنگامی که بدن تحت تأثیر تغییرات ناگهانی نظیر رشد ناگهانی در بچه ها و بالغین یا در طی دوره شیردهی قرار می گیرد، نیازمند افزایش دریافت آهن و افزایش تولید سلول های قرمز خونی می باشد.

اختلالات مجاری گوارشی

اختلال در جذب آهن بعد از برخی جراحی های دستگاه گوارش شایع است. قسمت اعظمی از آهن موجود در غذا توسط قسمت کوچکی از روده فوقانی جذب می گردد. هر اختلالی در دستگاه گوارش می تواند جذب آهن را تغییر داده و منجر به آنمی فقر آهن شود.

برای مثال می توان به جذب آهن ناکافی در اثر اسهال، کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی یا تداخلات دارویی و داروهایی مثلکلستیرامین، سایمتیدین، پانکراتین، رانیتیدین و تتراسایکلیناشاره نمود.

از دست دادن خون

از دست دادن خون باعث کاهش آهن می شود.

منبع از دست دادن خون شامل خونریزی دستگاه گوارش، خونریزی ماهیانه یا صدمات می باشد. خون ریزی زیاد در دوران عادت ماهانه و یا در اثر جراحات یا ناشی ازهمورویید (بواسیر) یا بیماری های بدخیم و انگل هانمونه ای از این موارد است. کمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون است.

اگر یک یا چند مورد از مشکلات بیان شده در بالا را در بدنتان مشاهده می کنید، توصیه ما به شما این است که حتماً با پزشکتان تماس بگیرید و از او بخواهید که با آزمایش خون، وجود مشکل کمبود آهنیا سایر مشکلات را کشف کند.

اگر وجود چنین مشکلی در آزمایش خون به دست پزشک تأیید شد، احتمال دارد که او مصرف مکمل های آهن به تنهایی یا به همراه سایر مکمل ها را مانندویتامین ب ۱۲، فولات، یا ویتامین سیبرای شما تجویز کند.

برای جذب بهتر آهن

همراه غذا ، سبزی خوردن و سالاد مصرف كنید .
بعداز غذا میوة تازه بخورید.
ازنوشیدن چای یا قهوه ازیك ساعت قبل و تا دو ساعت بعداز خوردن غذا خودداری كنید.
تا حد امكان مصرف ادویه ، نمك و شكر را كم كنید.
اگر مشكلات دندانی دارید با استفاده ا زخرد كردن و یا رنده كردن ، سبزی ها و میوه های خام را مصرف كنید.
تغذیة مناسب به معنای صرفه هزینة زیاد نیست ، مهمترین اصل برای جلوگیری از كمبود مواد غذایی رعایت تنوع درخوردن مواد غذایی از هر چهار گروه است.

توجـــه داشته باشید كه الگوهای غذایی گفته شده برای افرادی است كه مشكل خاصی نداشته باشنــد. درتجویز رژیم های غذایی باید نیازها ومحدودیت های هرفرد از جمله قد، وزن ، سن، جنس، فعالیت، ابتلا به فشار خون بالا و یا قند خون بالا مورد توجه قرار گیرد.

 از عوامل موثر در کم خونی می توان به بارداری، از دست دادن آهن، سطح پایین این ماده معدنی در رژیم غذایی و جذب ضعیف آهن در بدن اشاره کرد. همچنین شناخت موادغذایی موثر در عدم جذب آهن می تواند به حفظ عملکرد درست بدن کمک کند.

تخم مرغ

یکی از منابع غذایی متداول که مانع از جذب آهن می شود، تخم مرغ است. تخم مرغ حاوی ترکیب پروتئینی به نام فسفیتین بوده که با مولکول های آهن پیوند تشکیل داده و مانع از جذب آهن موجود در غذا توسط بدن می شود.

براساس موسسه اختلالات آهن در امریکا، یک تخم مرغ آب پز می تواند جذب آهن را تا ۲۸ درصد کاهش دهد.

موادغذایی غنی از کلسیم

شیر می تواند مانع از جذب آهن توسط بدن شود. شیر حاوی ماده معدنی کلسیم بوده و از جذب هر نوع آهن هِم و غیرهِم جلوگیری می کند. یک فنجان شیر تقریبا حاوی ۳۰۰ میلی گرم کلسیم است.

مصرف ۵۰ میلی گرم کلسیم تاثیر کمی بر جذب آهن داشته و یا به عبارتی بی تاثیر است، اما مصرف ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلی گرم کلسیم مانع از جذب آهن هِم و غیرهِم خواهد شد. همچنین منابع سرشار از کلسیم شامل ماست، پنیر، ماهی ساردین، سالمون کنسرو شده، توفو، بروکلی، بادام، انجیر، شلغم و ریواس است.

موادغذایی سرشار از اگزالات

مصرف مقدار زیادی از چای با وعده ی غذایی موجب می شود بدن توانایی جذب میزان کافی از آهن موجود در غذا را نداشته باشد. چای حاوی اگزالات بوده، این ترکیب آنیون اسید اگزالیک است که مانع از جذب آهن غیرهِم می شود.

اگزالات همچنین در موادی مانند اسفناج، کلم کِیل، چغندر، آجیل، شکلات، سبوس گندم، ریواس، توت فرنگی و گیاهانی مانند پونه کوهی، ریحان و جعفری وجود دارد.

موادغذایی سرشار از پلی فنول

کاکائو و قهوه از جذب آهن در بدن جلوگیری می کنند. این موادغذایی حاوی ترکیبات پلی فنول و فنولیک (آنتی اکسیدان هایی با خاصیت مهارکنندگی رادیکال های آزاد) هستند.

براساس موسسه اختلالات آهن امریکا، کاکائو تا ۹۰ درصد می تواند مانع از جذب آهن در بدن شود، درحالیکه قهوه تا ۶۰ درصد از جذب آهن جلوگیری می کند. فنولیک اسید در سیب، رازبری، تمشک، بلوبری (زغال اخته آبی )، قرص نعناع، گردو، ادویه جات و بسیاری از انواع چای گیاهی وجود دارد.

توصیه می شود از ۲ ساعت قبل وعده غذایی حاوی آهن تا ۲ ساعت بعد غذا، از مصرف این مواد غذایی اجتناب کنید.

موادغذایی حاوی فیتات

مصرف گردو می تواند میزان آهن موجود در موادغذایی سرشار از این ماده معدنی را کاهش دهد. گردو حاوی فیتات است، ترکیبی که در پروتئین سویا و فیبر وجود دارد. حتی میزان کمی از فیتات نیز می تواند اثر مهارکنندگی قوی در جذب آهن موجود در غذا داشته باشد.

براساس موسسه اختلالات آهن، فیتات توانایی کاهش جذب آهن موجود در موادغذایی را تقریبا از ۵۰ تا ۶۵ درصد دارد. همچنین منابع فیتات شامل بادام، کنجد، لوبیاهای خشک شده، عدس ها، نخودفرنگی، غلات و غلات کامل است.

از عوامل دیگر که باعث عدم جذب آهن می شود می توان به انگل های روده ای اشاره کرد زیرا انگل ها مصرف کننده آهن بدن هستند و از طرف دیگر دستگاه گوارش را آزاد می کنند و به اشکال مختلف باعث کاهش جذب آهن می شوند.

امروزه عامل های متعددی دست به دست هم می دهند تا از میران آهن بدنتان کاسته شود و بدنتان نتواند به درستی به عملکرد خود ادامه دهد.

مسعود کیمیاگر متخصص تغذیه و رژیم درمانی در گفتگو با باشگاه خبرنگاران گفت: کاهش میزان آهن و معمولا نتیجه ناکامی و یا نادرست و بی اطلاعی از منابع مناسب تامین کننده آهن است و عواملی مثل تان ها و فسفات ها مصرف بیش از اندازه فیبر در کاهش جذب آهن بدن موثر است.

وی افزود: از همه مهمتر مصرف زیاد چای به علت داشتن ترکیبات تانن ها، قابل رسوب است و مانع از جذب آهن می شوند و باید گفت: اصولا زمانی مواد در روده قابل جذب می شوند که به صورت محلول باشند زمانی که به صورت غیر محلول و رسوبی باشند غیر قابل جذب می شوند.

وی تاکید داشت: از عوامل دیگر که باعث عدم جذب آهن می شود می توان به انگل های روده ای اشاره کرد زیرا انگل ها مصرف کننده آهن بدن هستند و از طرف دیگر دستگاه گوارش را آزاد می کنند و به اشکال مختلف باعث کاهش جذب آهن می شوند.

وی اذعان داشت: برخی از بیماری ها همچون عفونت های روده ای مانع از جذب آهن می شود و باید گفت روده زمانی مواد را جذب می کند که آزردگی نداشته باشد و زمانی که دچار عفونت شود جذب آهن بدن را نیز به شدت کاهش می دهد.

وی در خاتمه گفت: از بهترین روش برای افزایش جذب آهن از مواد غذایی مصرف مواد حاوی ویتامین به همراه غذا است زیرا آهن سه ظرفیتی که در غذاهای گیاهی به وفور دیده می شود.

[click_like post_id='175034']

salam_adminn
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره آبی مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.